5. Pabbatūpamasuttaṃ
136. Sāvatthinidānaṃ
M1.101 .Ekamantaṃ nisinnaṃ kho rājānaṃ pasenadiṃ kosalaṃ bhagavā etadavoca –
‘‘ handa , kuto nu tvaṃ , mahārāja , āgacchasi divā divassā ’’ ti ?
‘‘ Yāni tāni , bhante , raññaṃ khattiyānaṃ muddhāvasittānaṃ issariyamadamattānaṃ kāmagedhapariyuṭṭhitānaṃ janapadatthāvariyappattānaṃ mahantaṃ pathavimaṇḍalaṃ abhivijiya ajjhāvasantānaṃ rājakaraṇīyāni bhavanti , tesu khvāhaṃ , etarahi ussukkamāpanno ’’ ti .
‘‘ Taṃ kiṃ maññasi , mahārāja , idha te puriso āgaccheyya
P1.101 puratthimāya disāya saddhāyiko paccayiko .So taṃ upasaṅkamitvā evaṃ vadeyya –
‘ yagghe , mahārāja , jāneyyāsi , ahaṃ āgacchāmi puratthimāya disāya .
Tatthaddasaṃ mahantaṃ pabbataṃ abbhasamaṃ sabbe pāṇe nippothento āgacchati .
Yaṃ te , mahārāja , karaṇīyaṃ , taṃ karohī ’ ti .
Atha dutiyo puriso āgaccheyya pacchimāya disāya … pe … atha tatiyo puriso āgaccheyya uttarāya disāya … pe … atha catuttho puriso āgaccheyya dakkhiṇāya disāya saddhāyiko paccayiko .
So taṃ
T1.147 upasaṅkamitvā evaṃ vadeyya –‘ yagghe mahārāja , jāneyyāsi , ahaṃ āgacchāmi
V1.120 dakkhiṇāya disāya .Tatthaddasaṃ mahantaṃ pabbataṃ abbhasamaṃ sabbe pāṇe nippothento āgacchati .
Yaṃ te , mahārāja , karaṇīyaṃ taṃ karohī ’ ti .
Evarūpe te , mahārāja , mahati mahabbhaye samuppanne dāruṇe manussakkhaye [ manussakāye ( ka .)] dullabhe manussatte kimassa karaṇīyan ’’ ti ?
‘‘ Evarūpe me , bhante , mahati mahabbhaye samuppanne dāruṇe manussakkhaye dullabhe manussatte kimassa karaṇīyaṃ aññatra dhammacariyāya aññatra samacariyāya aññatra kusalakiriyāya aññatra puññakiriyāyā ’’ ti ?
‘‘ Ārocemi kho te , mahārāja , paṭivedemi kho te , mahārāja , adhivattati kho taṃ , mahārāja , jarāmaraṇaṃ .
Adhivattamāne ce te , mahārāja , jarāmaraṇe kimassa karaṇīyan ’’ ti ?
‘‘ Adhivattamāne ca me , bhante , jarāmaraṇe kimassa karaṇīyaṃ aññatra dhammacariyāya samacariyāya kusalakiriyāya puññakiriyāya ?
Yāni tāni , bhante , raññaṃ khattiyānaṃ muddhāvasittānaṃ issariyamadamattānaṃ
M1.102 kāmagedhapariyuṭṭhitānaṃ janapadatthāvariyappattānaṃ mahantaṃ pathavimaṇḍalaṃ abhivijiya ajjhāvasantānaṃ hatthiyuddhāni bhavanti ;tesampi , bhante , hatthiyuddhānaṃ natthi gati natthi visayo adhivattamāne jarāmaraṇe .
Yānipi tāni , bhante , raññaṃ khattiyānaṃ muddhāvasittānaṃ … pe … ajjhāvasantānaṃ assayuddhāni bhavanti … pe … rathayuddhāni bhavanti
T1.148 … pe … pattiyuddhāni bhavanti ;tesampi
P1.102 , bhante , pattiyuddhānaṃ natthi gati natthi visayo adhivattamāne jarāmaraṇe .Santi kho pana , bhante , imasmiṃ rājakule mantino mahāmattā , ye pahonti [ yesaṃ honti ( ka .)] āgate paccatthike mantehi bhedayituṃ .
Tesampi , bhante , mantayuddhānaṃ natthi gati natthi visayo adhivattamāne jarāmaraṇe .
Saṃvijjati kho pana , bhante , imasmiṃ rājakule pahūtaṃ hiraññasuvaṇṇaṃ bhūmigatañceva vehāsaṭṭhañca , yena mayaṃ pahoma āgate paccatthike dhanena upalāpetuṃ .
Tesampi , bhante , dhanayuddhānaṃ natthi gati natthi visayo adhivattamāne jarāmaraṇe .
Adhivattamāne ca me , bhante , jarāmaraṇe kimassa karaṇīyaṃ aññatra dhammacariyāya samacariyāya kusalakiriyāya puññakiriyāyā ’’ ti ?
‘‘ Evametaṃ , mahārāja , evametaṃ , mahārāja !
Adhivattamāne jarāmaraṇe kimassa karaṇīyaṃ aññatra dhammacariyāya samacariyāya kusalakiriyāya puññakiriyāyā ’’ ti ?
Idamavoca bhagavā … pe … satthā –
‘‘ Yathāpi
V1.121 selā vipulā , nabhaṃ āhacca pabbatā ;Samantānupariyāyeyyuṃ , nippothento catuddisā .
‘‘ Evaṃ jarā ca maccu ca , adhivattanti pāṇine [ pāṇino ( sī . syā . kaṃ . pī .)];
Khattiye brāhmaṇe vesse , sudde caṇḍālapukkuse ;
Na
T1.149 kiñci [ na kañci (?)] parivajjeti , sabbamevābhimaddati .‘‘ Na tattha hatthīnaṃ bhūmi , na rathānaṃ na pattiyā ;
Na cāpi mantayuddhena , sakkā jetuṃ dhanena vā .
‘‘ Tasmā hi paṇḍito poso , sampassaṃ atthamattano ;
Buddhe dhamme ca saṅghe ca , dhīro saddhaṃ nivesaye .
‘‘ Yo
M1.103 dhammaṃ cari [ dhammacārī ( sī . syā . kaṃ . pī .)] kāyena , vācāya uda cetasā ;Idheva naṃ pasaṃsanti , pecca sagge pamodatī ’’ ti .
Tatiyo vaggo .
Tassuddānaṃ –
Puggalo ayyikā loko , issattaṃ [ issatthaṃ ( sī . syā . kaṃ .)] pabbatūpamā ;
Desitaṃ buddhaseṭṭhena , imaṃ kosalapañcakanti .
Kosalasaṃyuttaṃ samattaṃ .