Issues
Select Version
Sagāthāvaggo
Sagāthāvaggo

1. Arahantavaggo

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

1. Arahantavaggo

1. Dhanañjānīsuttaṃ

187. EvaṃT1.235V1.187P1.160M1.162 me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe .
Tena kho pana samayena aññatarassa bhāradvājagottassa brāhmaṇassa dhanañjānī [ dhānañjānī ( pī . sī . aṭṭha .)] nāma brāhmaṇī abhippasannā hoti buddhe ca dhamme ca saṅghe ca .
Atha kho dhanañjānī brāhmaṇī bhāradvājagottassa brāhmaṇassa bhattaṃ upasaṃharantī upakkhalitvā tikkhattuṃ udānaṃ udānesi –
‘‘ Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa ;
Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa ;
Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassā ’’ ti .
Evaṃ vutte , bhāradvājagotto brāhmaṇo dhanañjāniṃ brāhmaṇiṃ etadavoca –
‘‘ evamevaṃ panāyaṃ vasalī yasmiṃ vā tasmiṃ vā tassa muṇḍakassa samaṇassa vaṇṇaṃ bhāsati .
Idāni tyāhaṃ , vasali , tassa satthuno vādaṃ āropessāmī ’’ ti .
‘‘ Na khvāhaṃ taṃ , brāhmaṇa , passāmi sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya , yo tassa bhagavato vādaṃ āropeyya arahato sammāsambuddhassa .
Api ca tvaṃ , brāhmaṇa , gaccha , gantvā vijānissasī ’’ ti [ gantvāpi jānissasīti ( syā . kaṃ .)].
AthaT1.236 kho bhāradvājagotto brāhmaṇo kupito anattamano yena bhagavā tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi .
Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi .
EkamantaṃP1.161 nisinno kho bhāradvājagotto brāhmaṇo bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi –
‘‘ KiṃsuV1.188 chetvā sukhaṃ seti , kiṃsu chetvā na socati ;
Kissassu ekadhammassa , vadhaṃ rocesi gotamā ’’ ti .
‘‘ KodhaṃM1.163 chetvā sukhaṃ seti , kodhaṃ chetvā na socati ;
Kodhassa visamūlassa , madhuraggassa brāhmaṇa ;
Vadhaṃ ariyā pasaṃsanti , tañhi chetvā na socatī ’’ ti .
Evaṃ vutte , bhāradvājagotto brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca –
‘‘ abhikkantaṃ , bho gotama , abhikkantaṃ , bho gotama !
Seyyathāpi , bho gotama , nikkujjitaṃ vā ukkujjeyya , paṭicchannaṃ vā vivareyya , mūḷhassa vā maggaṃ ācikkheyya , andhakāre vā telapajjotaṃ dhāreyya – cakkhumanto rūpāni dakkhantīti ;
evamevaṃ bhotā gotamena anekapariyāyena dhammo pakāsito .
Esāhaṃ , bhante , bhagavantaṃ gotamaṃ saraṇaṃ gacchāmi dhammañca bhikkhusaṅghañca .
Labheyyāhaṃ bhoto gotamassa santike pabbajjaṃ , labheyyaṃ upasampadan ’’ ti .
Alattha kho bhāradvājagotto brāhmaṇo bhagavato santike pabbajjaṃ , alattha upasampadaṃ .
Acirūpasampanno kho panāyasmā bhāradvājo eko vūpakaṭṭho appamattoT1.237 ātāpī pahitatto viharanto nacirasseva – yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti tadanuttaraṃ – brahmacariyapariyosānaṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihāsi .
‘‘ Khīṇā jāti , vusitaṃ brahmacariyaṃ , kataṃ karaṇīyaṃ , nāparaṃ itthattāyā ’’ ti abbhaññāsi .
Aññataro ca panāyasmā bhāradvājo arahataṃ ahosīti .

2. Akkosasuttaṃ

188. Ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe .
Assosi kho akkosakabhāradvājo brāhmaṇo –
‘‘ bhāradvājagotto kira brāhmaṇo samaṇassa gotamassa santike agārasmā anagāriyaṃ pabbajito ’’ ti kupito anattamano yena bhagavā tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvāP1.162 bhagavantaṃ asabbhāhi pharusāhi vācāhi akkosati paribhāsati .
EvaṃV1.189 vutte , bhagavā akkosakabhāradvājaṃ brāhmaṇaṃ etadavoca –
‘‘ taṃ kiṃ maññasi , brāhmaṇa , api nu kho te āgacchanti mittāmaccā ñātisālohitā atithiyo [ atithayo (?)]’’ti ?
‘‘ Appekadā me , bho gotama , āgacchanti mittāmaccāM1.164 ñātisālohitā atithiyo ’’ ti .
‘‘‘ Taṃ kiṃ maññasi , brāhmaṇa , api nu tesaṃ anuppadesi khādanīyaṃ vā bhojanīyaṃ vā sāyanīyaṃ vā ’’’ ti ?
‘‘‘ Appekadā nesāhaṃ , bho gotama , anuppademi khādanīyaṃ vā bhojanīyaṃ vā sāyanīyaṃ vā ’’’ ti .
‘‘‘ Sace kho pana te , brāhmaṇa , nappaṭiggaṇhantiT1.238 , kassa taṃ hotī ’’’ ti ?
‘‘‘ Sace te , bho gotama , nappaṭiggaṇhanti , amhākameva taṃ hotī ’’’ ti .
‘‘ Evameva kho , brāhmaṇa , yaṃ tvaṃ amhe anakkosante akkosasi , arosente rosesi , abhaṇḍante bhaṇḍasi , taṃ te mayaṃ nappaṭiggaṇhāma .
Tavevetaṃ , brāhmaṇa , hoti ;
tavevetaṃ , brāhmaṇa , hoti ’’.
‘‘ Yo kho , brāhmaṇa , akkosantaṃ paccakkosati , rosentaṃ paṭiroseti , bhaṇḍantaṃ paṭibhaṇḍati , ayaṃ vuccati , brāhmaṇa , sambhuñjati vītiharatīti .
Te mayaṃ tayā neva sambhuñjāma na vītiharāma .
Tavevetaṃ , brāhmaṇa , hoti ;
tavevetaṃ , brāhmaṇa , hotī ’’ ti .
‘‘ Bhavantaṃ kho gotamaṃ sarājikā parisā evaṃ jānāti –
‘ arahaṃ samaṇo gotamo ’ ti .
Atha ca pana bhavaṃ gotamo kujjhatī ’’ ti .
‘‘ Akkodhassa kuto kodho , dantassa samajīvino ;
Sammadaññā vimuttassa , upasantassa tādino .
‘‘ Tasseva tena pāpiyo , yo kuddhaṃ paṭikujjhati ;
Kuddhaṃ appaṭikujjhanto , saṅgāmaṃ jeti dujjayaṃ .
‘‘ Ubhinnamatthaṃ carati , attano ca parassa ca ;
Paraṃ saṅkupitaṃ ñatvā , yo sato upasammati .
‘‘ Ubhinnaṃ tikicchantānaṃ , attano ca parassa ca ;
Janā maññanti bāloti , ye dhammassa akovidā ’’ ti .
EvaṃV1.190P1.163 vutte , akkosakabhāradvājo brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca –
‘‘ abhikkantaṃ , bho gotama … pe … esāhaṃT1.239 bhavantaṃ gotamaṃ saraṇaṃ gacchāmi dhammañca bhikkhusaṅghañca .
Labheyyāhaṃ , bhante , bhoto gotamassa santike pabbajjaṃ , labheyyaṃ upasampadan ’’ ti .
Alattha kho akkosakabhāradvājo brāhmaṇo bhagavato santike pabbajjaṃ , alattha upasampadaṃ .
Acirūpasampanno kho panāyasmā akkosakabhāradvājo eko vūpakaṭṭho appamatto ātāpī pahitatto viharantoM1.165 nacirasseva – yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti tadanuttaraṃ – brahmacariyapariyosānaṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihāsi .
‘‘ Khīṇā jāti , vusitaṃ brahmacariyaṃ , kataṃ karaṇīyaṃ nāparaṃ itthattāyā ’’ ti abbhaññāsi .
Aññataro ca panāyasmā bhāradvājo arahataṃ ahosīti .

3. Asurindakasuttaṃ

189. Ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe .
Assosi kho asurindakabhāradvājo brāhmaṇo –
‘‘ bhāradvājagotto brāhmaṇo kira samaṇassa gotamassa santike agārasmā anagāriyaṃ pabbajito ’’ ti kupito anattamano yena bhagavā tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā bhagavantaṃ asabbhāhi pharusāhi vācāhi akkosati paribhāsati .
Evaṃ vutte , bhagavā tuṇhī ahosi .
Atha kho asurindakabhāradvājo brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca –
‘‘ jitosi , samaṇa , jitosi , samaṇā ’’ ti .
‘‘ JayaṃT1.240 ve maññati bālo , vācāya pharusaṃ bhaṇaṃ ;
Jayañcevassa taṃ hoti , yā titikkhā vijānato .
‘‘ Tasseva tena pāpiyo , yo kuddhaṃ paṭikujjhati ;
Kuddhaṃ appaṭikujjhanto , saṅgāmaṃ jeti dujjayaṃ .
‘‘ Ubhinnamatthaṃ carati , attano ca parassa ca ;
Paraṃ saṅkupitaṃ ñatvā , yo sato upasammati .
‘‘ UbhinnaṃV1.191 tikicchantānaṃ , attano ca parassa ca ;
Janā maññanti bāloti , ye dhammassa akovidā ’’ ti .
EvaṃP1.164 vutte , asurindakabhāradvājo brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca –
‘‘ abhikkantaṃ , bho gotama … pe … abbhaññāsi .
Aññataro ca panāyasmā bhāradvājo arahataṃ ahosī ’’ ti .

4. Bilaṅgikasuttaṃ

190. EkaṃM1.166 samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe .
Assosi kho bilaṅgikabhāradvājo brāhmaṇo –
‘‘ bhāradvājagotto kira brāhmaṇo samaṇassa gotamassa santike agārasmā anagāriyaṃ pabbajito ’’ ti kupito anattamano yena bhagavā tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā tuṇhībhūto ekamantaṃ aṭṭhāsi .
Atha kho bhagavā bilaṅgikassa bhāradvājassa brāhmaṇassa cetasā cetoparivitakkamaññāya bilaṅgikaṃ bhāradvājaṃ brāhmaṇaṃ gāthāya ajjhabhāsiT1.241 –
‘‘ Yo appaduṭṭhassa narassa dussati ,
Suddhassa posassa anaṅgaṇassa ;
Tameva bālaṃ pacceti pāpaṃ ,
Sukhumo rajo paṭivātaṃva khitto ’’ ti .
Evaṃ vutte , vilaṅgikabhāradvājo brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca –
‘‘ abhikkantaṃ , bho gotama … pe … abbhaññāsi .
Aññataro ca panāyasmā bhāradvājo arahataṃ ahosī ’’ ti .

5. Ahiṃsakasuttaṃ

191. Sāvatthinidānaṃ .
Atha kho ahiṃsakabhāradvājo brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi .
Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi .
EkamantaṃP1.165 nisinno kho ahiṃsakabhāradvājo brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca –
‘‘ ahiṃsakāhaṃ , bho gotama , ahiṃsakāhaṃ , bho gotamā ’’ ti .
‘‘ YathāT1.242V1.192 nāmaṃ tathā cassa , siyā kho tvaṃ ahiṃsako ;
Yo ca kāyena vācāya , manasā ca na hiṃsati ;
Sa ve ahiṃsako hoti , yo paraṃ na vihiṃsatī ’’ ti .
Evaṃ vutte , ahiṃsakabhāradvājo brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca –
‘‘ abhikkantaṃ , bho gotama … pe … abbhaññāsi .
Aññataro ca panāyasmā ahiṃsakabhāradvājo arahataṃ ahosī ’’ ti .

6. Jaṭāsuttaṃ

192. SāvatthinidānaṃM1.167 .
Atha kho jaṭābhāradvājo brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi .
Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi .
Ekamantaṃ nisinno kho jaṭābhāradvājo brāhmaṇo bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi –
‘‘ Antojaṭā bahijaṭā , jaṭāya jaṭitā pajā ;
Taṃ taṃ gotama pucchāmi , ko imaṃ vijaṭaye jaṭan ’’ ti .
‘‘ Sīle patiṭṭhāya naro sapañño , cittaṃ paññañca bhāvayaṃ ;
Ātāpī nipako bhikkhu , so imaṃ vijaṭaye jaṭaṃ .
‘‘ Yesaṃ rāgo ca doso ca , avijjā ca virājitā ;
Khīṇāsavā arahanto , tesaṃ vijaṭitā jaṭā .
‘‘ Yattha nāmañca rūpañca , asesaṃ uparujjhati ;
Paṭighaṃ rūpasaññā ca , etthesā chijjate jaṭā ’’ ti .
EvaṃT1.243 vutte , jaṭābhāradvājo bhagavantaṃ etadavoca –
‘‘ abhikkantaṃ , bho gotama … pe … aññataro ca panāyasmā bhāradvājo arahataṃ ahosī ’’ ti .

7. Suddhikasuttaṃ

193. SāvatthinidānaṃV1.193 .
Atha kho suddhikabhāradvājo brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi .
Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi .
EkamantaṃP1.166 nisinno kho suddhikabhāradvājo brāhmaṇo bhagavato santike imaṃ gāthaṃ ajjhabhāsi –
‘‘ Na brāhmaṇo [ nābrāhmaṇo (?)] sujjhati koci , loke sīlavāpi tapokaraṃ ;
Vijjācaraṇasampanno , so sujjhati na aññā itarā pajā ’’ ti .
‘‘ Bahumpi palapaṃ jappaṃ , na jaccā hoti brāhmaṇo ;
Antokasambu saṅkiliṭṭho , kuhanaṃ upanissito .
‘‘ KhattiyoM1.168 brāhmaṇo vesso , suddo caṇḍālapukkuso ;
Āraddhavīriyo pahitatto , niccaṃ daḷhaparakkamo ;
Pappoti paramaṃ suddhiṃ , evaṃ jānāhi brāhmaṇā ’’ ti .
Evaṃ vutte , suddhikabhāradvājo brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca –
‘‘ abhikkantaṃ , bho gotama … pe … aññataro ca panāyasmā bhāradvājo arahataṃ ahosī ’’ ti .

8. Aggikasuttaṃ

194. EkaṃT1.244 samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe .
Tena kho pana samayena aggikabhāradvājassa brāhmaṇassa sappinā pāyaso sannihito hoti –
‘‘ aggiṃ juhissāmi , aggihuttaṃ paricarissāmī ’’ ti .
Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya rājagahaṃ piṇḍāya pāvisi .
Rājagahe sapadānaṃ piṇḍāya caramāno yena aggikabhāradvājassa brāhmaṇassa nivesanaṃ tenupasaṅkamiV1.194 ;
upasaṅkamitvā ekamantaṃ aṭṭhāsi .
Addasā kho aggikabhāradvājo brāhmaṇo bhagavantaṃ piṇḍāya ṭhitaṃ .
Disvāna bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi –
‘‘ Tīhi vijjāhi sampanno , jātimā sutavā bahū ;
Vijjācaraṇasampanno , somaṃ bhuñjeyya pāyasan ’’ ti .
‘‘ Bahumpi palapaṃ jappaṃ , na jaccā hoti brāhmaṇo ;
Antokasambu saṃkiliṭṭho , kuhanāparivārito .
‘‘ PubbenivāsaṃP1.167 yo vedī , saggāpāyañca passati ;
Atho jātikkhayaṃ patto , abhiññāvosito muni .
‘‘ Etāhi tīhi vijjāhi , tevijjo hoti brāhmaṇo ;
Vijjācaraṇasampanno , somaṃ bhuñjeyya pāyasan ’’ ti .
‘‘ Bhuñjatu bhavaṃ gotamo .
Brāhmaṇo bhavan ’’ ti .
‘‘ GāthābhigītaṃT1.245M1.169 me abhojaneyyaṃ ,
Sampassataṃ brāhmaṇa nesa dhammo ;
Gāthābhigītaṃ panudanti buddhā ,
Dhamme sati brāhmaṇa vuttiresā .
‘‘ Aññena ca kevalinaṃ mahesiṃ ,
Khīṇāsavaṃ kukkuccavūpasantaṃ ;
Annena pānena upaṭṭhahassu ,
Khettañhi taṃ puññapekkhassa hotī ’’ ti .
EvaṃV1.195 vutte , aggikabhāradvājo brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca –
‘‘ abhikkantaṃ , bho gotama … pe … aññataro ca panāyasmā aggikabhāradvājo arahataṃ ahosī ’’ ti .

9. Sundarikasuttaṃ

195. Ekaṃ samayaṃ bhagavā kosalesu viharati sundarikāya nadiyā tīre .
Tena kho pana samayena sundarikabhāradvājo brāhmaṇo sundarikāya nadiyā tīre aggiṃ juhati , aggihuttaṃ paricarati .
Atha kho sundarikabhāradvājo brāhmaṇo aggiṃ juhitvā aggihuttaṃ paricaritvā uṭṭhāyāsanā samantā catuddisā anuvilokesi –
‘‘ ko nu kho imaṃ habyasesaṃ bhuñjeyyā ’’ ti ?
Addasā kho sundarikabhāradvājo brāhmaṇo bhagavantaṃ aññatarasmiṃ rukkhamūle sasīsaṃ pārutaṃ nisinnaṃ .
Disvāna vāmena hatthenaT1.246 habyasesaṃ gahetvā dakkhiṇena hatthena kamaṇḍaluṃ gahetvā yena bhagavā tenupasaṅkami .
Atha kho bhagavā sundarikabhāradvājassa brāhmaṇassa padasaddena sīsaṃ vivari .
Atha kho sundarikabhāradvājo brāhmaṇo ‘ muṇḍo ayaṃP1.168 bhavaṃ , muṇḍako ayaṃ bhavan ’ ti tatova puna nivattitukāmo ahosi .
Atha kho sundarikabhāradvājassa brāhmaṇassa etadahosi –
‘ muṇḍāpi hi idhekacce brāhmaṇā bhavanti ;
yaṃnūnāhaṃ taṃ upasaṅkamitvā jātiṃ puccheyyan ’ ti .
Atha kho sundarikabhāradvājo brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā bhagavantaṃ etadavoca –
‘ kiṃjacco bhavan ’ ti ?
‘‘ MāM1.170 jātiṃ puccha caraṇañca puccha ,
Kaṭṭhā have jāyati jātavedo ;
Nīcākulīnopi muni dhitimā ,
Ājānīyo hoti hirīnisedho .
‘‘ Saccena danto damasā upeto ,
Vedantagū vusitabrahmacariyo ;
YaññopanītoV1.196 tamupavhayetha ,
Kālena so juhati dakkhiṇeyye ’’ ti .
‘‘ Addhā suyiṭṭhaṃ suhutaṃ mama yidaṃ ,
Yaṃ tādisaṃ vedagumaddasāmi ;
TumhādisānañhiT1.247 adassanena ,
Añño jano bhuñjati habyasesan ’’ ti .
‘‘ Bhuñjatu bhavaṃ gotamo .
Brāhmaṇo bhavan ’’ ti .
‘‘ Gāthābhigītaṃ me abhojaneyyaṃ ,
Sampassataṃ brāhmaṇa nesa dhammo ;
Gāthābhigītaṃ panudanti buddhā ,
Dhamme sati brāhmaṇa vuttiresā .
‘‘ Aññena ca kevalinaṃ mahesiṃ ,
Khīṇāsavaṃ kukkuccavūpasantaṃ ;
Annena pānena upaṭṭhahassu ,
Khettañhi taṃ puññapekkhassa hotī ’’ ti .
‘‘ Atha kassa cāhaṃ , bho gotama , imaṃ habyasesaṃ dammī ’’ ti ?
‘‘ Na khvāhaṃ , brāhmaṇa , passāmi sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya yasseso habyaseso bhutto sammā pariṇāmaṃ gaccheyyaP1.169 aññatra , brāhmaṇa , tathāgatassa vā tathāgatasāvakassa vā .
Tena hi tvaṃ , brāhmaṇa , taṃ habyasesaṃ appaharite vā chaḍḍehi appāṇake vā udake opilāpehī ’’ ti .
Atha kho sundarikabhāradvājo brāhmaṇo taṃ habyasesaṃ appāṇake udake opilāpesi .
Atha kho so habyaseso udake pakkhitto cicciṭāyatiM1.171 ciṭiciṭāyati sandhūpāyati sampadhūpāyatiV1.197 .
Seyyathāpi nāmaT1.248 phālo [ loho ( ka .)] divasaṃsantatto [ divasasantatto ( sī . syā . kaṃ . pī .)] udake pakkhitto cicciṭāyati ciṭiciṭāyati sandhūpāyati sampadhūpāyati ;
evameva so habyaseso udake pakkhitto cicciṭāyati ciṭiciṭāyati sandhūpāyati sampadhūpāyati .
Atha kho sundarikabhāradvājo brāhmaṇo saṃviggo lomahaṭṭhajāto yena bhagavā tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā ekamantaṃ aṭṭhāsi .
Ekamantaṃ ṭhitaṃ kho sundarikabhāradvājaṃ brāhmaṇaṃ bhagavā gāthāhi ajjhabhāsi –
‘‘ Mā brāhmaṇa dāru samādahāno ,
Suddhiṃ amaññi bahiddhā hi etaṃ ;
Na hi tena suddhiṃ kusalā vadanti ,
Yo bāhirena parisuddhimicche .
‘‘ Hitvā ahaṃ brāhmaṇa dārudāhaṃ
Ajjhattamevujjalayāmi [ ajjhattameva jalayāmi ( sī . syā . kaṃ . pī .)] jotiṃ ;
Niccagginī niccasamāhitatto ,
Arahaṃ ahaṃ brahmacariyaṃ carāmi .
‘‘ Māno hi te brāhmaṇa khāribhāro ,
Kodho dhumo bhasmani mosavajjaṃ ;
Jivhā sujā hadayaṃ jotiṭhānaṃ ,
Attā sudanto purisassa joti .
‘‘ DhammoT1.249 rahado brāhmaṇa sīlatittho ,
Anāvilo sabbhi sataṃ pasattho ;
Yattha have vedaguno sinātā ,
Anallagattāva [ anallīnagattāva ( sī . pī . ka .)] taranti pāraṃ .
‘‘ Saccaṃ dhammo saṃyamo brahmacariyaṃ ,
Majjhe sitā brāhmaṇa brahmapatti ;
SaV1.198P1.170 tujjubhūtesu namo karohi ,
Tamahaṃ naraṃ dhammasārīti brūmī ’’ ti .
EvaṃM1.172 vutte , sundarikabhāradvājo brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca –
‘‘ abhikkantaṃ , bho gotama … pe … aññataro ca panāyasmā bhāradvājo arahataṃ ahosī ’’ ti .

10. Bahudhītarasuttaṃ

196. Ekaṃ samayaṃ bhagavā kosalesu viharati aññatarasmiṃ vanasaṇḍe .
Tena kho pana samayena aññatarassa bhāradvājagottassa brāhmaṇassa catuddasa balībaddā naṭṭhā honti .
Atha kho bhāradvājagotto brāhmaṇo te balībadde gavesanto yena so vanasaṇḍo tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā addasa bhagavantaṃ tasmiṃ vanasaṇḍe nisinnaṃ pallaṅkaṃ ābhujitvā ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya parimukhaṃ satiṃ upaṭṭhapetvā .
Disvāna yena bhagavā tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā bhagavato santike imā gāthāyo abhāsi –
‘‘ NaT1.250 hi nūnimassa [ nahanūnimassa ( sī . syā . kaṃ .)] samaṇassa , balībaddā catuddasa ;
Ajjasaṭṭhiṃ na dissanti , tenāyaṃ samaṇo sukhī .
‘‘ Na hi nūnimassa samaṇassa , tilākhettasmi pāpakā ;
Ekapaṇṇā dupaṇṇā [ dvipaṇṇā ( sī . pī .)] ca , tenāyaṃ samaṇo sukhī .
‘‘ Na hi nūnimassa samaṇassa , tucchakoṭṭhasmi mūsikā ;
Ussoḷhikāya naccanti , tenāyaṃ samaṇo sukhī .
‘‘ Na hi nūnimassa samaṇassa , santhāro sattamāsiko ;
Uppāṭakehi sañchanno , tenāyaṃ samaṇo sukhī .
‘‘ NaV1.199 hi nūnimassa samaṇassa , vidhavā satta dhītaro ;
Ekaputtā duputtā [ dviputtā ( sī . pī .)] ca , tenāyaṃ samaṇo sukhī .
‘‘ Na hi nūnimassa samaṇassa , piṅgalā tilakāhatā ;
Sottaṃ pādena bodheti , tenāyaṃ samaṇo sukhī .
‘‘ Na hi nūnimassa samaṇassa , paccūsamhi iṇāyikā ;
Detha dethāti codenti , tenāyaṃ samaṇo sukhī ’’ ti .
‘‘ NaM1.173 hi mayhaṃ brāhmaṇa , balībaddā catuddasa ;
Ajjasaṭṭhiṃ na dissanti , tenāhaṃ brāhmaṇā sukhī .
‘‘ NaP1.171 hi mayhaṃ brāhmaṇa , tilākhettasmi pāpakā ;
Ekapaṇṇā dupaṇṇā ca , tenāhaṃ brāhmaṇā sukhī .
‘‘ Na hi mayhaṃ brāhmaṇa , tucchakoṭṭhasmi mūsikā ;
Ussoḷhikāya naccanti , tenāhaṃ brāhmaṇā sukhī .
‘‘ NaT1.251 hi mayhaṃ brāhmaṇa , santhāro sattamāsiko ;
Uppāṭakehi sañchanno , tenāhaṃ brāhmaṇā sukhī .
‘‘ Na hi mayhaṃ brāhmaṇa , vidhavā satta dhītaro ;
Ekaputtā duputtā ca , tenāhaṃ brāhmaṇā sukhī .
‘‘ Na hi mayhaṃ brāhmaṇa , piṅgalā tilakāhatā ;
Sottaṃ pādena bodheti , tenāhaṃ brāhmaṇā sukhī .
‘‘ NaV1.200 hi mayhaṃ brāhmaṇa , paccūsamhi iṇāyikā ;
Detha dethāti codenti , tenāhaṃ brāhmaṇā sukhī ’’ ti .
Evaṃ vutte , bhāradvājagotto brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca –
‘‘ abhikkantaṃ , bho gotama , abhikkantaṃ , bho gotama !
Seyyathāpi , bho gotama , nikkujjitaṃ vā ukkujjeyya , paṭicchannaṃ vā vivareyya , mūḷhassa vā maggaṃ ācikkheyya , andhakāre vā telapajjotaṃ dhāreyya – cakkhumanto rūpāni dakkhantīti ;
evameva bhotā gotamena anekapariyāyena dhammo pakāsito .
Esāhaṃ bhavantaṃ gotamaṃ saraṇaṃ gacchāmi dhammañca bhikkhusaṅghañca .
Labheyyāhaṃ bhoto gotamassa santike pabbajjaṃ , labheyyaṃ upasampadan ’’ ti .
Alattha kho bhāradvājagotto brāhmaṇo bhagavato santike pabbajjaṃ , alattha upasampadaṃ .
Acirūpasampanno panāyasmā bhāradvājo eko vūpakaṭṭho appamatto ātāpī pahitatto viharanto nacirasseva – yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti , tadanuttaraṃ – brahmacariyapariyosānaṃT1.252 diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihāsi .
‘‘ Khīṇā jāti , vusitaṃ brahmacariyaṃ , kataṃ karaṇīyaṃ , nāparaṃM1.174 itthattāyā ’’ ti abbhaññāsi .
Aññataro ca panāyasmā bhāradvājo arahataṃ ahosīti .
Arahantavaggo paṭhamo .
Tassuddānaṃ –
Dhanañjānī ca akkosaṃ , asurindaṃ bilaṅgikaṃ ;
Ahiṃsakaṃ jaṭā ceva , suddhikañceva aggikā ;
Sundarikaṃ bahudhītarena ca te dasāti .