1. Brahmāyācanasuttaṃ
172. Evaṃ
T1.200V1.162P1.136M1.138 me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā uruvelāyaṃ viharati najjā nerañjarāya tīre ajapālanigrodhamūle paṭhamābhisambuddho .Atha kho bhagavato rahogatassa paṭisallīnassa evaṃ cetaso parivitakko udapādi –
‘‘ adhigato kho myāyaṃ dhammo gambhīro duddaso duranubodho santo paṇīto atakkāvacaro nipuṇo paṇḍitavedanīyo .
Ālayarāmā kho panāyaṃ pajā ālayaratā ālayasammuditā .
Ālayarāmāya kho pana pajāya ālayaratāya ālayasammuditāya duddasaṃ idaṃ ṭhānaṃ yadidaṃ idappaccayatāpaṭiccasamuppādo .
Idampi kho ṭhānaṃ duddasaṃ yadidaṃ sabbasaṅkhārasamatho sabbūpadhipaṭinissaggo taṇhākkhayo virāgo nirodho nibbānaṃ .
Ahañceva kho pana dhammaṃ deseyyaṃ ;
pare ca me na ājāneyyuṃ ;
so mamassa kilamatho , sā mamassa vihesā ’’ ti .
Apissu bhagavantaṃ imā anacchariyā gāthāyo paṭibhaṃsu pubbe assutapubbā –
‘‘ Kicchena me adhigataṃ , halaṃ dāni pakāsituṃ ;
Rāgadosaparetehi , nāyaṃ dhammo susambudho .
‘‘ Paṭisotagāmiṃ
T1.201 nipuṇaṃ , gambhīraṃ duddasaṃ aṇuṃ ;Rāgarattā na dakkhanti , tamokhandhena āvuṭā ’’ ti [ tamokkhandhena āvutāti ( sī . syā . kaṃ . pī .)].
Itiha
P1.137 bhagavato paṭisañcikkhato appossukkatāya cittaṃ namati , no dhammadesanāya .Atha
V1.163 kho brahmuno sahampatissa bhagavato cetasā cetoparivitakkamaññāya etadahosi –‘‘ nassati vata bho loko , vinassati vata bho loko , yatra hi nāma tathāgatassa arahato sammāsambuddhassa appossukkatāya cittaṃ namati [ namissati (?)], no dhammadesanāyā ’’ ti .
Atha
M1.139 kho brahmā sahampati – seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṃ [ sammiñjitaṃ ( sī . syā . kaṃ . pī .)] vā bāhaṃ pasāreyya , pasāritaṃ vā bāhaṃ samiñjeyya evameva – brahmaloke antarahito bhagavato purato pāturahosi .Atha kho brahmā sahampati ekaṃsaṃ uttarāsaṅgaṃ karitvā dakkhiṇajāṇumaṇḍalaṃ pathaviyaṃ nihantvā yena bhagavā tenañjaliṃ paṇāmetvā bhagavantaṃ etadavoca –
‘‘ desetu , bhante , bhagavā dhammaṃ , desetu sugato dhammaṃ .
Santi sattā apparajakkhajātikā , assavanatā dhammassa parihāyanti .
Bhavissanti dhammassa aññātāro ’’ ti .
Idamavoca brahmā sahampati , idaṃ vatvā athāparaṃ etadavoca –
‘‘ Pāturahosi magadhesu pubbe ,
Dhammo asuddho samalehi cintito ;
Apāpuretaṃ [ avāpuretaṃ ( sī .)] amatassa dvāraṃ ,
Suṇantu
T1.202 dhammaṃ vimalenānubuddhaṃ .‘‘ Sele yathā pabbatamuddhaniṭṭhito ,
Yathāpi passe janataṃ samantato ;
Tathūpamaṃ dhammamayaṃ sumedha ,
Pāsādamāruyha samantacakkhu ;
Sokāvatiṇṇaṃ [ sokāvakiṇṇaṃ ( sī .)] janatamapetasoko ,
Avekkhassu jātijarābhibhūtaṃ .
‘‘ Uṭṭhehi vīra vijitasaṅgāma ,
Satthavāha anaṇa [ aṇaṇa ( rūpasiddhiṭīkā )] vicara loke ;
Desassu [ desetu ( syā . kaṃ . pī . ka .)] bhagavā dhammaṃ ,
Aññātāro bhavissantī ’’ ti .
Atha
P1.138 kho bhagavā brahmuno ca ajjhesanaṃ viditvā sattesu ca kāruññataṃ paṭicca buddhacakkhunāV1.164 lokaṃ volokesi .Addasā kho bhagavā buddhacakkhunā lokaṃ volokento satte apparajakkhe mahārajakkhe tikkhindriye mudindriye svākāre dvākāre suviññāpaye duviññāpaye , appekacce paralokavajjabhayadassāvine viharante , appekacce na paralokavajjabhayadassāvine
M1.140 [ dassāvino ( sī . syā . kaṃ . pī .)] viharante .Seyyathāpi nāma uppaliniyaṃ vā paduminiyaṃ vā puṇḍarīkiniyaṃ vā appekaccāni uppalāni vā padumāni vā puṇḍarīkāni vā udake jātāni udake saṃvaḍḍhāni udakānuggatāni anto nimuggaposīni , appekaccāni uppalāni vā
T1.203 padumāni vā puṇḍarīkāni vā udake jātāni udake saṃvaḍḍhāni samodakaṃ ṭhitāni , appekaccāni uppalāni vā padumāni vā puṇḍarīkāni vā udake jātāni udake saṃvaḍḍhāni udakā accuggamma ṭhitāni [ tiṭṭhanti ( sī . syā . kaṃ . pī .)] anupalittāni udakena ;evameva bhagavā buddhacakkhunā lokaṃ volokento addasa satte apparajakkhe mahārajakkhe tikkhindriye mudindriye svākāre dvākāre suviññāpaye duviññāpaye , appekacce paralokavajjabhayadassāvine viharante , appekacce na paralokavajjabhayadassāvine viharante .
Disvāna brahmānaṃ sahampatiṃ gāthāya paccabhāsi –
‘‘ Apārutā tesaṃ amatassa dvārā ,
Ye sotavanto pamuñcantu saddhaṃ ;
Vihiṃsasaññī paguṇaṃ na bhāsiṃ ,
Dhammaṃ paṇītaṃ manujesu brahme ’’ ti .
Atha kho brahmā sahampati ‘‘ katāvakāso khomhi bhagavatā dhammadesanāyā ’’ ti bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā tatthevantaradhāyīti .