2. Sīhasuttaṃ
12. Ekaṃ samayaṃ bhagavā vesāliyaṃ viharati mahāvane kūṭāgārasālāyaṃ .
Tena kho pana samayena sambahulā abhiññātā abhiññātā licchavī santhāgāre [ sandhāgāre ( ka .)] sannisinnā sannipatitā anekapariyāyena buddhassa vaṇṇaṃ bhāsanti , dhammassa vaṇṇaṃ bhāsanti , saṅghassa vaṇṇaṃ bhāsanti .
Tena
P4.180 kho pana samayena sīho senāpati nigaṇṭhasāvako tassaṃ parisāyaṃ nisinno hoti .Atha kho sīhassa senāpatissa etadahosi –
‘‘ nissaṃsayaṃ kho so bhagavā arahaṃ sammāsambuddho bhavissati , tathā hime sambahulā abhiññātā abhiññātā licchavī santhāgāre sannisinnā sannipatitā anekapariyāyena buddhassa vaṇṇaṃ bhāsanti , dhammassa vaṇṇaṃ bhāsanti , saṅghassa vaṇṇaṃ bhāsanti .
Yaṃnūnāhaṃ taṃ bhagavantaṃ dassanāya upasaṅkameyyaṃ arahantaṃ sammāsambuddhan ’’ ti .
Atha kho sīho senāpati yena nigaṇṭho nāṭaputto [ nāthaputto ( ka . sī .), nātaputto ( ka . sī .)] tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā nigaṇṭhaṃ nāṭaputtaṃ etadavoca –
‘‘ icchāmahaṃ , bhante , samaṇaṃ gotamaṃ dassanāya upasaṅkamitun ’’ ti .
‘‘ Kiṃ
V3.26M3.25 pana tvaṃ , sīha , kiriyavādo samāno akiriyavādaṃ samaṇaṃ gotamaṃ dassanāya upasaṅkamissasi ?Samaṇo hi , sīha , gotamo akiriyavādo , akiriyāya dhammaṃ deseti , tena ca sāvake vinetī ’’ ti .
Atha kho sīhassa
T4.183 senāpatissa yo ahosi gamiyābhisaṅkhāro [ gamikābhisaṅkhāro ( ka . sī .) mahāva .290] bhagavantaṃ dassanāya , so paṭippassambhi .Dutiyampi kho sambahulā abhiññātā abhiññātā licchavī santhāgāre sannisinnā sannipatitā anekapariyāyena buddhassa … pe … dhammassa … pe … saṅghassa vaṇṇaṃ bhāsanti .
Dutiyampi kho sīhassa senāpatissa etadahosi –
‘‘ nissaṃsayaṃ kho so bhagavā arahaṃ sammāsambuddho bhavissati , tathā hime sambahulā abhiññātā abhiññātā licchavī santhāgāre sannisinnā sannipatitā anekapariyāyena buddhassa vaṇṇaṃ bhāsanti , dhammassa … pe … saṅghassa vaṇṇaṃ bhāsanti .
Yaṃnūnāhaṃ taṃ bhagavantaṃ dassanāya upasaṅkameyyaṃ arahantaṃ
P4.181 sammāsambuddhan ’’ ti .Atha kho sīho senāpati yena nigaṇṭho nāṭaputto tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā nigaṇṭhaṃ nāṭaputtaṃ etadavoca –
‘‘ icchāmahaṃ , bhante , samaṇaṃ gotamaṃ dassanāya upasaṅkamitun ’’ ti .
‘‘ Kiṃ pana tvaṃ , sīha , kiriyavādo samāno akiriyavādaṃ samaṇaṃ gotamaṃ dassanāya upasaṅkamissasi ?
Samaṇo hi , sīha , gotamo akiriyavādo akiriyāya dhammaṃ deseti , tena ca sāvake vinetī ’’ ti .
Dutiyampi kho sīhassa senāpatissa yo ahosi gamiyābhisaṅkhāro bhagavantaṃ dassanāya , so paṭippassambhi .
Tatiyampi kho sambahulā abhiññātā abhiññātā licchavī santhāgāre sannisinnā sannipatitā anekapariyāyena buddhassa … pe … dhammassa … pe … saṅghassa vaṇṇaṃ bhāsanti .
Tatiyampi kho sīhassa
T4.184 senāpatissa etadahosi –‘‘ nissaṃsayaṃ kho so bhagavā arahaṃ sammāsambuddho bhavissati , tathā hime sambahulā abhiññātā abhiññātā licchavī santhāgāre sannisinnā sannipatitā anekapariyāyena buddhassa vaṇṇaṃ bhāsanti , dhammassa vaṇṇaṃ bhāsanti , saṅghassa vaṇṇaṃ bhāsanti .
Kiṃ hime karissanti nigaṇṭhā
M3.26 apalokitā vā anapalokitā vā ?Yaṃnūnāhaṃ anapaloketvāva nigaṇṭhe [ nigaṇṭhaṃ ( syā . ka .) mahāva .290 passitabbaṃ ] taṃ bhagavantaṃ dassanāya upasaṅkameyyaṃ arahantaṃ sammāsambuddhan ’’ ti .
Atha
V3.27 kho sīho senāpati pañcamattehi rathasatehi divādivassa vesāliyā niyyāsi bhagavantaṃ dassanāya .Yāvatikā yānassa bhūmi , yānena gantvā yānā paccorohitvā pattikova agamāsi .
Atha kho sīho senāpati yena bhagavā tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi .
Ekamantaṃ nisinno kho sīho senāpati bhagavantaṃ etadavoca –
‘‘ Sutaṃ metaṃ , bhante –
‘ akiriyavādo samaṇo gotamo , akiriyāya dhammaṃ
P4.182 deseti , tena ca sāvake vinetī ’ ti .Ye te , bhante , evamāhaṃsu –
‘ akiriyavādo samaṇo gotamo , akiriyāya dhammaṃ deseti , tena ca sāvake vinetī ’ ti , kacci te , bhante , bhagavato vuttavādino na ca bhagavantaṃ abhūtena abbhācikkhanti dhammassa cānudhammaṃ byākaronti na ca koci sahadhammiko vādānuvādo [ vādānupāto ( ka . sī . syā .) a . ni .3.58;5.5] gārayhaṃ ṭhānaṃ āgacchati ?
Anabbhakkhātukāmā hi mayaṃ , bhante , bhagavantan ’’ ti .
‘‘ Atthi , sīha , pariyāyo , yena maṃ pariyāyena sammā vadamāno vadeyya –
‘ akiriyavādo samaṇo gotamo , akiriyāya dhammaṃ deseti , tena ca sāvake vinetī ’’’ ti
T4.185 .‘‘ Atthi , sīha , pariyāyo , yena maṃ pariyāyena sammā vadamāno vadeyya –
‘ kiriyavādo samaṇo gotamo , kiriyāya dhammaṃ deseti , tena ca sāvake vinetī ’’’ ti .
‘‘ Atthi , sīha , pariyāyo , yena maṃ pariyāyena sammā vadamāno vadeyya –
‘ ucchedavādo samaṇo gotamo , ucchedāya dhammaṃ deseti , tena ca sāvake vinetī ’’’ ti .
‘‘ Atthi , sīha , pariyāyo , yena maṃ pariyāyena sammā vadamāno vadeyya –
‘ jegucchī samaṇo gotamo , jegucchitāya dhammaṃ deseti , tena ca sāvake vinetī ’’’ ti .
‘‘ Atthi
M3.27 , sīha , pariyāyo , yena maṃ pariyāyena sammā vadamāno vadeyya –‘ venayiko samaṇo gotamo , vinayāya dhammaṃ deseti , tena ca sāvake vinetī ’’’ ti .
‘‘ Atthi
V3.28 , sīha , pariyāyo , yena maṃ pariyāyena sammā vadamāno vadeyya –‘ tapassī samaṇo gotamo , tapassitāya dhammaṃ deseti , tena ca sāvake vinetī ’’’ ti .
‘‘ Atthi , sīha , pariyāyo , yena maṃ pariyāyena sammā vadamāno vadeyya –
‘ apagabbho samaṇo gotamo , apagabbhatāya dhammaṃ deseti , tena ca sāvake vinetī ’’’ ti .
‘‘ Atthi , sīha , pariyāyo , yena maṃ pariyāyena sammā vadamāno vadeyya –
‘ assāsako samaṇo gotamo , assāsāya dhammaṃ deseti , tena ca sāvake vinetī ’’’ ti .
‘‘ Katamo ca , sīha , pariyāyo , yena maṃ pariyāyena sammā vadamāno vadeyya –
‘ akiriyavādo samaṇo gotamo , akiriyāya
P4.183 dhammaṃ deseti , tena ca sāvake vinetī ’ ti ?Ahañhi , sīha , akiriyaṃ vadāmi kāyaduccaritassa vacīduccaritassa manoduccaritassa ;
anekavihitānaṃ pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ
T4.186 akiriyaṃ vadāmi .Ayaṃ kho , sīha , pariyāyo , yena maṃ pariyāyena sammā vadamāno vadeyya –
‘ akiriyavādo samaṇo gotamo , akiriyāya dhammaṃ deseti , tena ca sāvake vinetī ’’’ ti .
‘‘ Katamo ca , sīha , pariyāyo , yena maṃ pariyāyena sammā vadamāno vadeyya –
‘ kiriyavādo samaṇo gotamo , kiriyāya dhammaṃ deseti , tena ca sāvake vinetī ’ ti ?
Ahañhi , sīha , kiriyaṃ vadāmi kāyasucaritassa vacīsucaritassa manosucaritassa ;
anekavihitānaṃ kusalānaṃ dhammānaṃ kiriyaṃ vadāmi .
Ayaṃ kho , sīha , pariyāyo , yena maṃ pariyāyena sammā vadamāno vadeyya –
‘ kiriyavādo samaṇo gotamo , kiriyāya dhammaṃ deseti , tena ca sāvake vinetī ’’’ ti .
‘‘ Katamo ca , sīha , pariyāyo , yena maṃ pariyāyena sammā vadamāno vadeyya –
‘ ucchedavādo samaṇo gotamo , ucchedāya dhammaṃ deseti , tena ca sāvake vinetī ’ ti ?
Ahañhi , sīha , ucchedaṃ vadāmi rāgassa dosassa
M3.28 mohassa ;anekavihitānaṃ pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ ucchedaṃ vadāmi .
Ayaṃ kho , sīha , pariyāyo , yena maṃ pariyāyena sammā vadamāno
V3.29 vadeyya –‘ ucchedavādo samaṇo gotamo , ucchedāya dhammaṃ deseti , tena ca sāvake vinetī ’’’ ti .
‘‘ Katamo ca , sīha , pariyāyo , yena maṃ pariyāyena sammā vadamāno vadeyya –
‘ jegucchī samaṇo gotamo , jegucchitāya dhammaṃ deseti , tena ca sāvake vinetī ’ ti ?
Ahañhi , sīha , jigucchāmi kāyaduccaritena vacīduccaritena
T4.187 manoduccaritena ;jigucchāmi anekavihitānaṃ pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ samāpattiyā .
Ayaṃ kho , sīha , pariyāyo , yena maṃ pariyāyena sammā vadamāno vadeyya –
‘ jegucchī samaṇo gotamo , jegucchitāya dhammaṃ deseti , tena ca sāvake vinetī ’’’ ti .
‘‘ Katamo ca , sīha , pariyāyo , yena maṃ pariyāyena sammā vadamāno vadeyya –
‘ venayiko samaṇo gotamo , vinayāya dhammaṃ deseti , tena ca sāvake vinetī ’ ti ?
Ahañhi , sīha , vinayāya dhammaṃ desemi rāgassa dosassa mohassa ;
anekavihitānaṃ
P4.184 pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ vinayāya dhammaṃ desemi .Ayaṃ kho , sīha , pariyāyo , yena maṃ pariyāyena sammā vadamāno vadeyya –
‘ venayiko samaṇo gotamo , vinayāya dhammaṃ deseti , tena ca sāvake vinetī ’’’ ti .
‘‘ Katamo ca , sīha , pariyāyo , yena maṃ pariyāyena sammā vadamāno vadeyya –
‘ tapassī samaṇo gotamo , tapassitāya dhammaṃ deseti , tena ca sāvake vinetī ’ ti ?
Tapanīyāhaṃ , sīha , pāpake akusale dhamme vadāmi kāyaduccaritaṃ vacīduccaritaṃ manoduccaritaṃ .
Yassa kho , sīha , tapanīyā pāpakā akusalā dhammā pahīnā ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṃkatā āyatiṃ anuppādadhammā , tamahaṃ ‘ tapassī ’ ti vadāmi .
Tathāgatassa kho , sīha , tapanīyā pāpakā akusalā dhammā pahīnā ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṃkatā āyatiṃ anuppādadhammā .
Ayaṃ kho , sīha , pariyāyo , yena maṃ pariyāyena sammā vadamāno vadeyya –
‘ tapassī samaṇo
T4.188 gotamo , tapassitāya dhammaṃ deseti , tena ca sāvake vinetī ’’’ ti .‘‘ Katamo
M3.29 ca , sīha , pariyāyo , yena maṃ pariyāyena sammā vadamāno vadeyya –‘ apagabbho samaṇo gotamo , apagabbhatāya dhammaṃ deseti , tena ca sāvake vinetī ’ ti ?
Yassa kho
V3.30 , sīha , āyatiṃ gabbhaseyyā punabbhavābhinibbatti pahīnā ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṃkatā āyatiṃ anuppādadhammā , tamahaṃ ‘ apagabbho ’ ti vadāmi .Tathāgatassa kho , sīha , āyatiṃ gabbhaseyyā punabbhavābhinibbatti pahīnā ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṃkatā āyatiṃ anuppādadhammā .
Ayaṃ kho , sīha , pariyāyo , yena maṃ pariyāyena sammā vadamāno vadeyya –
‘ apagabbho samaṇo gotamo , apagabbhatāya dhammaṃ deseti , tena ca sāvake vinetī ’’’ ti .
‘‘ Katamo ca , sīha , pariyāyo , yena maṃ pariyāyena sammā vadamāno vadeyya –
‘ assāsako samaṇo gotamo , assāsāya dhammaṃ deseti , tena ca sāvake vinetī ’ ti ?
Ahañhi , sīha , assāsako
P4.185 paramena assāsena , assāsāya dhammaṃ desemi , tena ca sāvake vinemi .Ayaṃ kho , sīha , pariyāyo , yena maṃ pariyāyena sammā vadamāno vadeyya –
‘ assāsako samaṇo gotamo , assāsāya dhammaṃ deseti , tena ca sāvake vinetī ’’’ ti .
Evaṃ vutte sīho senāpati bhagavantaṃ etadavoca –
‘‘ abhikkantaṃ , bhante , abhikkantaṃ , bhante … pe … upāsakaṃ maṃ , bhante , bhagavā dhāretu ajjatagge
T4.189 pāṇupetaṃ saraṇaṃ gatan ’’ ti .‘‘ Anuviccakāraṃ kho , sīha , karohi .
Anuviccakāro tumhādisānaṃ ñātamanussānaṃ sādhu hotī ’’ ti .
‘‘ Imināpāhaṃ , bhante , bhagavato bhiyyosomattāya attamano abhiraddho , yaṃ maṃ bhagavā evamāha –
‘ anuviccakāraṃ kho , sīha , karohi .
Anuviccakāro tumhādisānaṃ ñātamanussānaṃ sādhu hotī ’ ti .
Mañhi , bhante , aññatitthiyā sāvakaṃ labhitvā kevalakappaṃ vesāliṃ paṭākaṃ parihareyyuṃ –
‘ sīho amhākaṃ senāpati sāvakattaṃ upagato ’ ti .
Atha ca pana bhagavā evamāha –
‘ anuviccakāraṃ , sīha , karohi .
Anuviccakāro tumhādisānaṃ ñātamanussānaṃ sādhu hotī ’ ti .
Esāhaṃ , bhante , dutiyampi bhagavantaṃ saraṇaṃ gacchāmi dhammañca bhikkhusaṅghañca .
Upāsakaṃ maṃ bhagavā dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gatan ’’ ti .
‘‘ Dīgharattaṃ
M3.30 kho te , sīha , nigaṇṭhānaṃ opānabhūtaṃ kulaṃ , yena nesaṃ upagatānaṃ piṇḍakaṃ dātabbaṃ maññeyyāsī ’’ ti .‘‘ Imināpāhaṃ , bhante , bhagavato bhiyyosomattāya attamano abhiraddho , yaṃ maṃ bhagavā evamāha –
‘ dīgharattaṃ kho te , sīha , nigaṇṭhānaṃ opānabhūtaṃ kulaṃ , yena
V3.31 nesaṃ upagatānaṃ piṇḍakaṃ dātabbaṃ maññeyyāsī ’ ti .Sutaṃ metaṃ , bhante –
‘ samaṇo gotamo evamāha – mayhameva
P4.186 dānaṃ dātabbaṃ , mayhameva sāvakānaṃ dātabbaṃ ;mayhameva dinnaṃ mahapphalaṃ , na aññesaṃ dinnaṃ mahapphalaṃ ;
mayhameva sāvakānaṃ dinnaṃ mahapphalaṃ , na aññesaṃ sāvakānaṃ dinnaṃ mahapphalan ’ ti , atha ca pana maṃ bhagavā nigaṇṭhesupi dāne
T4.190 samādapeti [ samādāpeti (?)].Api ca , bhante , mayamettha kālaṃ jānissāma .
Esāhaṃ , bhante , tatiyampi bhagavantaṃ saraṇaṃ gacchāmi dhammañca bhikkhusaṅghañca .
Upāsakaṃ maṃ , bhante , bhagavā dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gatan ’’ ti .
Atha kho bhagavā sīhassa senāpatissa anupubbiṃ kathaṃ [ anupubbikathaṃ ( sabbattha )] kathesi , seyyathidaṃ – dānakathaṃ sīlakathaṃ saggakathaṃ , kāmānaṃ ādīnavaṃ okāraṃ saṃkilesaṃ nekkhamme ānisaṃsaṃ pakāsesi .
Yadā bhagavā aññāsi sīhaṃ senāpatiṃ kallacittaṃ muducittaṃ vinīvaraṇacittaṃ udaggacittaṃ pasannacittaṃ , atha yā buddhānaṃ sāmukkaṃsikā dhammadesanā taṃ pakāsesi – dukkhaṃ samudayaṃ nirodhaṃ maggaṃ .
Seyyathāpi nāma suddhaṃ vatthaṃ apagatakāḷakaṃ sammadeva rajanaṃ paṭiggaṇheyya ;
evamevaṃ sīhassa senāpatissa tasmiṃyeva āsane virajaṃ vītamalaṃ dhammacakkhuṃ udapādi –
‘‘ yaṃ kiñci samudayadhammaṃ , sabbaṃ taṃ nirodhadhamman ’’ ti .
Atha kho sīho senāpati diṭṭhadhammo pattadhammo viditadhammo pariyogāḷhadhammo tiṇṇavicikiccho vigatakathaṃkatho vesārajjappatto aparappaccayo satthusāsane bhagavantaṃ etadavoca –
‘‘ adhivāsetu me , bhante , bhagavā svātanāya
P4.187 bhattaṃ saddhiṃ bhikkhusaṅghenā ’’ ti .Adhivāsesi bhagavā tuṇhībhāvena .
Atha kho sīho senāpati bhagavato adhivāsanaṃ viditvā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā pakkāmi .
Atha kho sīho senāpati aññataraṃ purisaṃ āmantesi –
‘‘ gaccha tvaṃ , ambho purisa
M3.31 , pavattamaṃsaṃ jānāhī ’’ ti .Atha kho sīho senāpati tassā rattiyā accayena sake nivesane paṇītaṃ khādanīyaṃ bhojanīyaṃ paṭiyādāpetvā bhagavato
T4.191 kālaṃ ārocāpesi –‘‘ kālo , bhante !
Niṭṭhitaṃ bhattan ’’ ti .
Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya yena sīhassa senāpatissa nivesanaṃ tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi saddhiṃ bhikkhusaṅghena .
Tena kho pana
V3.32 samayena sambahulā nigaṇṭhā vesāliyaṃ rathikāya rathikaṃ [ rathiyāya rathiyaṃ ( bahūsu )] siṅghāṭakena siṅghāṭakaṃ bāhā paggayha kandanti –‘‘ ajja sīhena senāpatinā thūlaṃ pasuṃ vadhitvā samaṇassa gotamassa bhattaṃ kataṃ .
Taṃ samaṇo gotamo jānaṃ uddissakataṃ maṃsaṃ paribhuñjati paṭiccakamman ’’ ti .
Atha kho aññataro puriso yena sīho senāpati tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā sīhassa senāpatissa upakaṇṇake ārocesi –
‘‘ yagghe , bhante , jāneyyāsi !
Ete sambahulā nigaṇṭhā vesāliyaṃ rathikāya rathikaṃ siṅghāṭakena siṅghāṭakaṃ bāhā paggayha kandanti –
‘ ajja sīhena senāpatinā thūlaṃ pasuṃ vadhitvā samaṇassa gotamassa bhattaṃ kataṃ .
Taṃ samaṇo gotamo jānaṃ uddissakataṃ maṃsaṃ paribhuñjati
P4.188 paṭiccakamman ’ ti .Alaṃ ayyo dīgharattañhi te āyasmanto avaṇṇakāmā buddhassa avaṇṇakāmā dhammassa avaṇṇakāmā saṅghassa .
Na ca panete āyasmanto jiridanti taṃ bhagavantaṃ asatā tucchā musā abhūtena abbhācikkhituṃ ;
na ca mayaṃ jīvitahetupi sañcicca pāṇaṃ jīvitā voropeyyāmā ’’ ti .
Atha kho sīho senāpati buddhappamukhaṃ bhikkhusaṅghaṃ paṇītena khādanīyena bhojanīyena sahatthā santappesi sampavāresi .
Atha kho sīho senāpati
T4.192 bhagavantaṃ bhuttāviṃ onītapattapāṇiṃ ekamantaṃ nisīdi .Ekamantaṃ nisinnaṃ kho sīhaṃ senāpatiṃ bhagavā dhammiyā kathāya sandassetvā samādapetvā samuttejetvā sampahaṃsetvā uṭṭhāyāsanā pakkāmīti .
Dutiyaṃ .