6. Anuruddhasuttaṃ

46. Ekaṃ samayaṃ bhagavā kosambiyaṃ viharati ghositārāme .

Tena kho pana samayena āyasmā anuruddho divāvihāraṃ gato hoti paṭisallīno .

Atha kho sambahulā manāpakāyikā devatā yenāyasmā anuruddho tenupasaṅkamiṃsu ;

upasaṅkamitvā āyasmantaṃ anuruddhaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhaṃsu .

Ekamantaṃ ṭhitā kho tā devatā āyasmantaṃ anuruddhaṃ etadavocuṃ –

‘‘ mayaṃ , bhanteP4.263 anuruddha , manāpakāyikā nāma devatā tīsu ṭhānesu issariyaṃ kārema vasaṃ vattema .

Mayaṃ , bhante anuruddha , yādisakaṃ vaṇṇaṃ ākaṅkhāma tādisakaṃ vaṇṇaṃ ṭhānaso paṭilabhāma ;

yādisakaṃ saraṃ ākaṅkhāmaM3.91 tādisakaṃ saraṃ ṭhānaso paṭilabhāma ;

yādisakaṃ sukhaṃ ākaṅkhāma tādisakaṃ sukhaṃ ṭhānaso paṭilabhāma .

Mayaṃ , bhante anuruddha , manāpakāyikā nāma devatā imesu tīsu ṭhānesu issariyaṃ kārema vasaṃ vattemā ’’ ti .

Atha kho āyasmato anuruddhassa etadahosi –

‘‘ aho vatimā devatā sabbāva nīlā assu nīlavaṇṇā nīlavatthā nīlālaṅkārā ’’ ti .

Atha kho tā devatā āyasmato anuruddhassa cittamaññāya sabbāva nīlā ahesuṃ nīlavaṇṇā nīlavatthā nīlālaṅkārā .

Atha kho āyasmato anuruddhassa etadahosi –

‘‘ aho vatimā devatā sabbāva pītā assu … pe … sabbāva lohitakā assu … sabbāva odātāT4.270 assu odātavaṇṇā odātavatthā odātālaṅkārā ’’ ti .

Atha kho tā devatā āyasmato anuruddhassa cittamaññāya sabbāva odātā ahesuṃ odātavaṇṇā odātavatthā odātālaṅkārā .

Atha kho tā devatā ekā ca [ ko ( sī .), ekāva ( syā . pī .)] gāyi ekā ca [ ekā pana ( sī .), ekāva ( syā . pī .)] nacci ekā ca [ ekā ( sī .), ekāva ( syā . pī .)] accharaṃ vādesi .

Seyyathāpi nāma pañcaṅgikassa tūriyassa [ turiyassa ( sī . syā . pī .)] suvinītassa suppaṭipatāḷitassa kusalehi susamannāhatassaV3.93 saddo hoti vaggu ca rajanīyo ca kamanīyo ca pemanīyo ca madanīyo ca ;

evamevaṃP4.264 tāsaṃ devatānaṃ alaṅkārānaṃ saddo hoti vaggu ca rajanīyo ca kamanīyo ca pemanīyo ca madanīyo ca .

Atha kho āyasmā anuruddho indriyāni okkhipi .

Atha kho tā devatā ‘‘ na khvayyo anuruddho sādiyatī ’’ ti [ sādayatīti ( saddanītidhātumālā )] tatthevantaradhāyiṃsu .

Atha kho āyasmā anuruddho sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhito yena bhagavā tenupasaṅkami ;

upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi .

Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā anuruddho bhagavantaṃ etadavoca –

‘‘ Idhāhaṃ , bhante , divāvihāraṃ gato homi paṭisallīno .

Atha kho , bhante , sambahulā manāpakāyikā devatā yenāhaṃ tenupasaṅkamiṃsu ;

upasaṅkamitvā maṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhaṃsu .

Ekamantaṃ ṭhitā kho , bhante , tāM3.92 devatā maṃ etadavocuṃ –

‘ mayaṃ , bhante anuruddha , manāpakāyikā nāma devatā tīsu ṭhānesu issariyaṃ kārema vasaṃ vattema .

Mayaṃ , bhante anuruddha , yādisakaṃ vaṇṇaṃ ākaṅkhāma tādisakaṃ vaṇṇaṃ ṭhānaso paṭilabhāma ;

yādisakaṃ saraṃ ākaṅkhāma tādisakaṃ saraṃ ṭhānasoT4.271 paṭilabhāma ;

yādisakaṃ sukhaṃ ākaṅkhāma tādisakaṃ sukhaṃ ṭhānaso paṭilabhāma .

Mayaṃ , bhante anuruddha , manāpakāyikā nāma devatā imesu tīsu ṭhānesu issariyaṃ kārema vasaṃ vattemā ’ ti .

Tassa mayhaṃ , bhante , etadahosi –

‘ aho vatimā devatā sabbāva nīlā assu nīlavaṇṇā nīlavatthā nīlālaṅkārā ’ ti .

Atha kho , bhante , tā devatā mama cittamaññāya sabbāva nīlā ahesuṃ nīlavaṇṇā nīlavatthā nīlālaṅkārā .

‘‘ Tassa mayhaṃ , bhante , etadahosi –

‘ aho vatimā devatā sabbāva pītā assu … pe … sabbāva lohitakā assu … pe … sabbāva odātā assu odātavaṇṇā odātavatthā odātālaṅkārā ’ tiP4.265 .

Atha kho , bhante , tā devatā mama cittamaññāya sabbāva odātā ahesuṃ odātavaṇṇā odātavatthā odātālaṅkārā .

‘‘ Atha kho , bhante , tā devatā ekā ca gāyi ekā ca nacci ekā ca accharaṃ vādesi .

Seyyathāpi nāma pañcaṅgikassa tūriyassa suvinītassa suppaṭipatāḷitassa kusalehi susamannāhatassa saddo hoti vaggu ca rajanīyo ca kamanīyo ca pemanīyo ca madanīyo ca ;

evamevaṃV3.94 tāsaṃ devatānaṃ alaṅkārānaṃ saddo hoti vaggu ca rajanīyo ca kamanīyo ca pemanīyo ca madanīyo ca .

Atha khvāhaṃ , bhante , indriyāni okkhipiṃ .

‘‘ Atha kho , bhante , tā devatā ‘ na khvayyo anuruddho sādiyatī ’ ti tatthevantaradhāyiṃsu .

Katihi nu kho , bhante , dhammehi samannāgato mātugāmo kāyassa bhedā paraṃ maraṇā manāpakāyikānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjatī ’’ ti ?

‘‘ AṭṭhahiT4.272 kho , anuruddha , dhammehi samannāgato mātugāmo kāyassa bhedā paraṃ maraṇā manāpakāyikānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjati .

Katamehi aṭṭhahi ?

Idha , anuruddha , mātugāmo yassa mātāpitaro bhattuno denti atthakāmā hitesino anukampakā anukampaṃ upādāya tassaM3.93 hoti pubbuṭṭhāyinī pacchānipātinī kiṅkārapaṭissāvinī manāpacārinī piyavādinī .

‘‘ Ye te bhattu garuno [ guruno ( ka .)] honti – mātāti vā pitāti vā samaṇabrāhmaṇāti vā – te sakkaroti , garuṃ karoti [ garukaroti ( sī . syā . pī .)], māneti , pūjeti , abbhāgate ca āsanodakena paṭipūjeti .

‘‘ Ye te bhattu abbhantarā kammantā – uṇṇāti vā kappāsāti vā – tattha dakkhā hoti analasā tatrupāyāya [ tatrūpāyāya ( sī .), a . ni .4.35;11.14] vīmaṃsāya samannāgatā alaṃ kātuṃ alaṃ saṃvidhātuṃ .

‘‘ Yo so bhattu abbhantaro antojanoP4.266 – dāsāti vā pessāti vā kammakarāti vā – tesaṃ katañca katato jānāti akatañca akatato jānāti , gilānakānañca balābalaṃ jānāti khādanīyaṃ bhojanīyañcassa paccaṃsena [ paccayena ( syā .), paccattaṃsena ( ka .) a . ni .5.33] saṃvibhajati .

‘‘ Yaṃ bhattu āharati dhanaṃ vā dhaññaṃ vā jātarūpaṃ vā taṃ ārakkhena guttiyā sampādeti , tattha ca hoti adhuttī athenī asoṇḍī avināsikā .

‘‘ Upāsikā kho pana hoti buddhaṃ saraṇaṃ gatā dhammaṃ saraṇaṃ gatā saṅghaṃ saraṇaṃ gatā .

‘‘ SīlavatīV3.95 kho pana hoti – pāṇātipātā paṭiviratā , adinnādānā paṭiviratā , kāmesumicchācārā paṭiviratā , musāvādā paṭiviratā , surāmerayamajjapamādaṭṭhānā paṭiviratā .

‘‘ Cāgavatī kho pana hoti .

Vigatamalamaccherena cetasā agāraṃ ajjhāvasati muttacāgā [ muttacāgī ( syā .)] payatapāṇinīT4.273 [ payatapāṇi ( sī .), payatapāṇī ( syā . pī . ka .)] vossaggaratā yācayogā dānasaṃvibhāgaratā .

‘‘ Imehi kho , anuruddha , aṭṭhahi dhammehi samannāgato mātugāmo kāyassa bhedā paraṃ maraṇā manāpakāyikānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjatī ’’ ti .

‘‘ YoM3.94 naṃ bharati sabbadā , niccaṃ ātāpi ussuko ;

Taṃ sabbakāmadaṃ [ taṃ sabbakāmaharaṃ ( sī . syā . pī .) sabbakāmaharaṃ ( a . ni .5.33] posaṃ , bhattāraṃ nātimaññati .

‘‘ Na cāpi sotthi bhattāraṃ , issāvādena rosaye ;

Bhattu ca garuno sabbe , paṭipūjeti paṇḍitā .

‘‘ Uṭṭhāhikā [ uṭṭhāyikā ( ka .)] analasā , saṅgahitaparijjanā ;

Bhattu manāpaṃ carati , sambhataṃ anurakkhati .

‘‘ Yā evaṃ vattati nārī , bhattu chandavasānugā ;

Manāpā nāma te [ manāpakāyikā ( sī . ka .)] devā , yattha sā upapajjatī ’’ ti .

chaṭṭhaṃ ;

Issues

Select Version

Aṭṭhakanipātapāḷi

Aṭṭhakanipātapāḷi