Issues
Select Version
Aṭṭhakanipātapāḷi
Aṭṭhakanipātapāḷi

5. Ujjayasuttaṃ

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

5. Ujjayasuttaṃ

55. AthaM3.111 kho ujjayo brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi .
Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi .
Ekamantaṃ nisinno kho ujjayo brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca –
‘‘ mayaṃ , bho gotama , pavāsaṃ gantukāmā .
Tesaṃ no bhavaṃ gotamo amhākaṃ tathā dhammaṃ desetu – ye amhākaṃ assu dhammā diṭṭhadhammahitāya , diṭṭhadhammasukhāya , samparāyahitāya , samparāyasukhāyā ’’ ti .
‘‘ Cattārome , brāhmaṇa , dhammā kulaputtassa diṭṭhadhammahitāya saṃvattanti , diṭṭhadhammasukhāya .
Katame cattāro ?
UṭṭhānasampadāP4.286 , ārakkhasampadā , kalyāṇamittatā , samajīvitā .
Katamā ca , brāhmaṇa , uṭṭhānasampadā ?
Idha , brāhmaṇa , kulaputto yena kammaṭṭhānena jīvikaṃ kappeti – yadi kasiyā , yadi vaṇijjāya , yadi gorakkhena , yadi issattena , yadi rājaporisena , yadi sippaññatarena – tattha dakkho hoti analaso , tatrupāyāya vīmaṃsāya samannāgato , alaṃ kātuṃ alaṃ saṃvidhātuṃ .
Ayaṃ vuccati , brāhmaṇa , uṭṭhānasampadā .
‘‘ Katamā ca , brāhmaṇa , ārakkhasampadā ?
Idha , brāhmaṇa , kulaputtassaT4.295 bhogā honti uṭṭhānavīriyādhigatā , bāhābalaparicitā , sedāvakkhittā , dhammikā dhammaladdhā .
Te ārakkhena guttiyā sampādeti –
‘ kinti me ime bhoge neva rājāno hareyyuṃ , na corā hareyyuṃ , na aggi ḍaheyya , na udakaṃ vaheyya , na appiyā dāyādā hareyyun ’ ti .
Ayaṃ vuccati , brāhmaṇa , ārakkhasampadā .
‘‘ Katamā ca , brāhmaṇa , kalyāṇamittatā ?
Idha , brāhmaṇa , kulaputto yasmiṃ gāme vā nigameV3.114 vā paṭivasati tatra ye te honti – gahapatī vā gahapatiputtā vā daharā vā vuddhasīlino , vuddhā vā vuddhasīlino , saddhāsampannā , sīlasampannā , cāgasampannā , paññāsampannā – tehi saddhiṃ santiṭṭhati sallapati sākacchaṃ samāpajjati ;
yathārūpānaṃ saddhāsampannānaṃ saddhāsampadaṃ anusikkhati , yathārūpānaṃ sīlasampannānaṃ sīlasampadaṃ anusikkhati , yathārūpānaṃ cāgasampannānaṃ cāgasampadaṃ anusikkhati , yathārūpānaṃ paññāsampannānaṃ paññāsampadaṃ anusikkhati .
Ayaṃ vuccati , brāhmaṇa , kalyāṇamittatā .
‘‘ KatamāM3.112 ca , brāhmaṇa , samajīvitā ?
Idha , brāhmaṇa , kulaputto āyañca bhogānaṃ viditvā vayañca bhogānaṃ viditvā samaṃ jīvikaṃ kappeti nāccogāḷhaṃP4.287 nātihīnaṃ –
‘ evaṃ me āyo vayaṃ pariyādāya ṭhassati , na ca me vayo āyaṃ pariyādāya ṭhassatī ’ ti .
Seyyathāpi , brāhmaṇa , tulādhāro vā tulādhārantevāsī vā tulaṃ paggahetvā jānāti –
‘ ettakena vā onataṃ , ettakena vā unnatan ’ ti ;
evamevaṃ kho , brāhmaṇa , kulaputto āyañcaT4.296 bhogānaṃ viditvā vayañca bhogānaṃ viditvā samaṃ jīvikaṃ kappeti nāccogāḷhaṃ nātihīnaṃ –
‘ evaṃ me āyo vayaṃ pariyādāya ṭhassati , na ca me vayo āyaṃ pariyādāya ṭhassatī ’ ti .
Sacāyaṃ , brāhmaṇa , kulaputto appāyo samāno uḷāraṃ jīvikaṃ kappeti , tassa bhavanti vattāro –
‘ udumbarakhādīvāyaṃ kulaputto bhoge khādatī ’ ti .
Sace panāyaṃ , brāhmaṇa , kulaputto mahāyo samāno kasiraṃ jīvikaṃ kappeti , tassa bhavanti vattāro –
‘ ajeṭṭhamaraṇaṃvāyaṃ kulaputto marissatī ’ ti .
Yato ca khoyaṃ , brāhmaṇa , kulaputto āyañca bhogānaṃ viditvā vayañca bhogānaṃ viditvā samaṃ jīvikaṃ kappeti nāccogāḷhaṃ nātihīnaṃ –
‘ evaṃ me āyo vayaṃ pariyādāya ṭhassati , na ca me vayo āyaṃ pariyādāya ṭhassatī ’ ti , ayaṃ vuccati , brāhmaṇa , samajīvitā .
‘‘ Evaṃ samuppannānaṃ , brāhmaṇa , bhogānaṃ cattāri apāyamukhāni honti – itthidhutto , surādhutto , akkhadhutto , pāpamitto pāpasahāyo pāpasampavaṅko .
Seyyathāpi , brāhmaṇa , mahato taḷākassa cattāri ceva āyamukhāni , cattāri ca apāyamukhāni .
Tassa puriso yāni ceva āyamukhāni tāni pidaheyya , yāni ca apāyamukhāni tāni vivareyya ;
devo ca na sammā dhāraṃ anuppaveccheyya .
Evañhi tassa brāhmaṇaP4.288 , mahato taḷākassa parihāniyeva pāṭikaṅkhā , no vuddhiV3.115 ;
evamevaṃ kho , brāhmaṇa , evaṃ samuppannānaṃ bhogānaṃ cattāri apāyamukhāni honti – itthidhutto , surādhutto , akkhadhutto , pāpamitto pāpasahāyo pāpasampavaṅko .
‘‘ EvaṃT4.297 samuppannānaṃ , brāhmaṇa , bhogānaṃ cattāri āyamukhāni honti – na itthidhutto , na surādhutto , na akkhadhutto , kalyāṇamitto kalyāṇasahāyo kalyāṇasampavaṅko .
Seyyathāpi , brāhmaṇa , mahato taḷākassa cattāri ceva āyamukhāni cattāri ca apāyamukhāni .
Tassa puriso yāni ceva āyamukhāni tāni vivareyya , yāni ca apāyamukhāniM3.113 tāni pidaheyya ;
devo ca sammā dhāraṃ anuppaveccheyya .
Evañhi tassa , brāhmaṇa , mahato taḷākassa vuddhiyeva pāṭikaṅkhā , no parihāni ;
evamevaṃ kho , brāhmaṇa , evaṃ samuppannānaṃ bhogānaṃ cattāri āyamukhāni honti – na itthidhutto … pe … kalyāṇasampavaṅko .
Ime kho , brāhmaṇa , cattāro dhammā kulaputtassa diṭṭhadhammahitāya saṃvattanti diṭṭhadhammasukhāya .
‘‘ Cattārome , brāhmaṇa , kulaputtassa dhammā samparāyahitāya saṃvattanti samparāyasukhāya .
Katame cattāro ?
Saddhāsampadā , sīlasampadā , cāgasampadā , paññāsampadā .
Katamā ca , brāhmaṇa , saddhāsampadā ?
Idha , brāhmaṇa , kulaputto saddho hoti , saddahati tathāgatassa bodhiṃ –
‘ itipi so bhagavā … pe … satthā devamanussānaṃ buddho bhagavā ’ ti .
Ayaṃ vuccati , brāhmaṇa , saddhāsampadā .
‘‘ Katamā ca , brāhmaṇa , sīlasampadā ?
Idha , brāhmaṇa , kulaputto pāṇātipātā paṭivirato hoti … pe … surāmerayamajjapamādaṭṭhānā paṭivirato hoti .
Ayaṃ vuccati , brāhmaṇa , sīlasampadā .
‘‘ KatamāT4.298 ca , brāhmaṇa , cāgasampadā ?
IdhaP4.289 , brāhmaṇa , kulaputto vigatamalamaccherena cetasā agāraṃ ajjhāvasati muttacāgo payatapāṇi vossaggarato yācayogo dānasaṃvibhāgarato .
Ayaṃ vuccati , brāhmaṇa , cāgasampadā .
‘‘ Katamā ca , brāhmaṇa , paññāsampadā ?
Idha , brāhmaṇa , kulaputto paññavā hoti … pe … sammāV3.116 dukkhakkhayagāminiyā .
Ayaṃ vuccati , brāhmaṇa , paññāsampadā .
Ime kho , brāhmaṇa , cattāro dhammā kulaputtassa samparāyahitāya saṃvattanti samparāyasukhāyā ’’ ti .
‘‘ Uṭṭhātā kammadheyyesu , appamatto vidhānavā ;
Samaṃ kappeti jīvikaṃ , sambhataṃ anurakkhati .
‘‘ Saddho sīlena sampanno , vadaññū vītamaccharo ;
Niccaṃ maggaṃ visodheti , sotthānaṃ samparāyikaṃ .
‘‘ Iccete aṭṭha dhammā ca , saddhassa gharamesino ;
Akkhātā saccanāmena , ubhayattha sukhāvahā .
‘‘ Diṭṭhadhammahitatthāya , samparāyasukhāya ca ;
Evametaṃ gahaṭṭhānaṃ , cāgo puññaṃ pavaḍḍhatī ’’ ti .
pañcamaṃ ;