5. Bojjhasuttaṃ
45. Ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme .
Atha kho bojjhā upāsikā yena bhagavā tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi .
Ekamantaṃ nisinnaṃ kho bojjhaṃ upāsikaṃ bhagavā etadavoca –
‘‘ Aṭṭhaṅgasamannāgato , bojjhe , uposatho upavuttho mahapphalo hoti mahānisaṃso mahājutiko mahāvipphāro .
Kathaṃ
P4.260 upavuttho ca , bojjhe , aṭṭhaṅgasamannāgato uposatho mahapphalo hoti mahānisaṃso mahājutiko mahāvipphāro ?Idha
T4.266 , bojjhe , ariyasāvako iti paṭisañcikkhati –‘ yāvajīvaṃ arahanto pāṇātipātaṃ pahāya pāṇātipātā paṭiviratā nihitadaṇḍā nihitasatthā lajjī dayāpannā , sabbapāṇabhūtahitānukampino viharanti .
Ahaṃ pajja imañca rattiṃ imañca divasaṃ pāṇātipātaṃ pahāya pāṇātipātā paṭivirato nihitadaṇḍo nihitasattho lajjī dayāpanno , sabbapāṇabhūtahitānukampī viharāmi .
Imināpaṅgena arahataṃ anukaromi , uposatho ca me upavuttho bhavissatī ’ ti .
Iminā paṭhamena aṅgena samannāgato hoti … pe ….
‘‘‘ Yāvajīvaṃ
V3.90 arahanto uccāsayanamahāsayanaṃ pahāya uccāsayanamahāsayanā paṭiviratā nīcaseyyaṃ kappenti – mañcake vā tiṇasanthārake vā .Ahaṃ pajja imañca rattiṃ imañca divasaṃ uccāsayanamahāsayanaṃ pahāya uccāsayanamahāsayanā paṭivirato nīcaseyyaṃ kappemi – mañcake vā tiṇasanthārake vā .
Imināpaṅgena arahataṃ anukaromi , uposatho ca me upavuttho bhavissatī ’ ti .
Iminā aṭṭhamena aṅgena samannāgato hoti .
Evaṃ upavuttho kho , bojjhe , aṭṭhaṅgasamannāgato uposatho mahapphalo hoti mahānisaṃso mahājutiko mahāvipphāro .
‘‘ Kīvamahapphalo
M3.89 hoti , kīvamahānisaṃso , kīvamahājutiko , kīvamahāvipphāro ?Seyyathāpi , bojjhe , yo imesaṃ soḷasannaṃ mahājanapadānaṃ pahūtarattaratanānaṃ issariyādhipaccaṃ rajjaṃ kāreyya , seyyathidaṃ – aṅgānaṃ magadhānaṃ kāsīnaṃ kosalānaṃ vajjīnaṃ mallānaṃ cetīnaṃ vaṅgānaṃ kurūnaṃ pañcālānaṃ macchānaṃ sūrasenānaṃ assakānaṃ
P4.261 avantīnaṃ gandhārānaṃ kambojānaṃ , aṭṭhaṅgasamannāgatassaT4.267 uposathassa etaṃ kalaṃ nāgghati soḷasiṃ .Taṃ kissa hetu ?
Kapaṇaṃ , bojjhe , mānusakaṃ rajjaṃ dibbaṃ sukhaṃ upanidhāya .
‘‘ Yāni , bojjhe , mānusakāni paññāsa vassāni , cātumahārājikānaṃ devānaṃ eso eko rattindivo .
Tāya rattiyā tiṃsarattiyo māso .
Tena māsena dvādasamāsiyo saṃvaccharo .
Tena saṃvaccharena dibbāni pañca vassasatāni cātumahārājikānaṃ devānaṃ āyuppamāṇaṃ .
Ṭhānaṃ kho panetaṃ , bojjhe , vijjati yaṃ idhekacco itthī vā puriso vā aṭṭhaṅgasamannāgataṃ uposathaṃ upavasitvā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā cātumahārājikānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjeyya .
Idaṃ kho panetaṃ , bojjhe , sandhāya bhāsitaṃ –
‘ kapaṇaṃ mānusakaṃ rajjaṃ dibbaṃ sukhaṃ upanidhāya ’’’.
‘‘ Yaṃ , bojjhe , mānusakaṃ vassasataṃ … pe … tāni , bojjhe , mānusakāni dve vassasatāni … pe … cattāri vassasatāni … pe … aṭṭha vassasatāni … pe … soḷasa vassasatāni paranimmitavasavattīnaṃ devānaṃ eso eko rattindivo .
Tāya rattiyā tiṃsarattiyo māso .
Tena māsena dvādasamāsiyo saṃvaccharo .
Tena saṃvaccharena dibbāni soḷasa vassasahassāni paranimmitavasavattīnaṃ devānaṃ āyuppamāṇaṃ .
Ṭhānaṃ kho panetaṃ , bojjhe , vijjati yaṃ idhekacco itthī vā puriso vā aṭṭhaṅgasamannāgataṃ uposathaṃ upavasitvā kāyassa bhedā
V3.91 paraṃ maraṇā paranimmitavasavattīnaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjeyya .Idaṃ kho panetaṃ , bojjhe , sandhāya bhāsitaṃ –
‘ kapaṇaṃ mānusakaṃ rajjaṃ dibbaṃ sukhaṃ upanidhāyā ’’’ ti .
‘‘ Pāṇaṃ
T4.268 na haññe na cadinnamādiye ,Musā na bhāse na ca majjapo siyā ;
Abrahmacariyā
P4.262 virameyya methunā ,Rattiṃ na bhuñjeyya vikālabhojanaṃ .
‘‘ Mālaṃ
M3.90 na dhāre na ca gandhamācare ,Mañce chamāyaṃ va sayetha santhate ;
Etañhi aṭṭhaṅgikamāhuposathaṃ ,
Buddhena dukkhantagunā pakāsitaṃ .
‘‘ Cando ca suriyo ca ubho sudassanā ,
Obhāsayaṃ anupariyanti yāvatā ;
Tamonudā te pana antalikkhagā ,
Nabhe pabhāsanti disāvirocanā .
‘‘ Etasmiṃ yaṃ vijjati antare dhanaṃ ,
Muttā maṇi veḷuriyañca bhaddakaṃ ;
Siṅgīsuvaṇṇaṃ atha vāpi kañcanaṃ ,
Yaṃ jātarūpaṃ haṭakanti vuccati .
‘‘ Aṭṭhaṅgupetassa uposathassa ,
Kalampi te nānubhavanti soḷasiṃ ;
Candappabhā tāragaṇā ca sabbe .
‘‘ Tasmā
V3.92 hi nārī ca naro ca sīlavā ,Aṭṭhaṅgupetaṃ upavassuposathaṃ ;
Puññāni katvāna sukhudrayāni ,
Aninditā saggamupenti ṭhānan ’’ ti .
pañcamaṃ ;