6. Dutiyalokadhammasuttaṃ
6.‘‘ Aṭṭhime , bhikkhave , lokadhammā lokaṃ anuparivattanti , loko ca aṭṭha lokadhamme anuparivattati .
Katame aṭṭha ?
Lābho ca , alābho ca , yaso ca , ayaso ca , nindā ca , pasaṃsā ca , sukhañca , dukkhañca .
Ime kho , bhikkhave , aṭṭha lokadhammā lokaṃ anuparivattanti , loko ca ime aṭṭha lokadhamme anuparivattati .
‘‘ Assutavato , bhikkhave , puthujjanassa uppajjati lābhopi alābhopi yasopi ayasopi nindāpi pasaṃsāpi sukhampi dukkhampi .
Sutavatopi , bhikkhave , ariyasāvakassa uppajjati lābhopi alābhopi yasopi ayasopi nindāpi pasaṃsāpi sukhampi dukkhampi .
Tatra , bhikkhave , ko viseso
P4.158 koM3.8 adhippayāso [ adhippāyo ( sī .), adhippāyaso ( syā . kaṃ .) adhi + pa + yasu + ṇa = adhippayāso ] kiṃ nānākaraṇaṃ sutavato ariyasāvakassa assutavatā puthujjanenā ’’ ti ?‘‘ Bhagavaṃmūlakā no , bhante , dhammā bhagavaṃnettikā bhagavaṃpaṭisaraṇā .
Sādhu vata , bhante , bhagavantaṃyeva paṭibhātu etassa bhāsitassa attho .
Bhagavato sutvā bhikkhū dhāressantī ’’ ti .
‘‘ Tena
V3.9 hi , bhikkhave , suṇātha , sādhukaṃ manasi karotha ;bhāsissāmī ’’ ti .
‘‘ Evaṃ , bhante ’’ ti kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ .
Bhagavā etadavoca –
‘‘ assutavato , bhikkhave , puthujjanassa uppajjati lābho .
So na iti paṭisañcikkhati –
‘ uppanno kho me ayaṃ lābho ;
so ca kho anicco dukkho vipariṇāmadhammo ’ ti
T4.160 yathābhūtaṃ nappajānāti .Uppajjati alābho … pe … uppajjati yaso … uppajjati ayaso … uppajjati nindā … uppajjati pasaṃsā … uppajjati sukhaṃ … uppajjati dukkhaṃ .
So na iti paṭisañcikkhati –
‘ uppannaṃ kho me idaṃ dukkhaṃ ;
tañca kho aniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhamman ’ ti yathābhūtaṃ nappajānāti ’’.
‘‘ Tassa lābhopi cittaṃ pariyādāya tiṭṭhati , alābhopi cittaṃ pariyādāya tiṭṭhati , yasopi cittaṃ pariyādāya tiṭṭhati , ayasopi cittaṃ pariyādāya tiṭṭhati , nindāpi cittaṃ pariyādāya tiṭṭhati , pasaṃsāpi cittaṃ pariyādāya tiṭṭhati , sukhampi cittaṃ pariyādāya tiṭṭhati , dukkhampi cittaṃ pariyādāya tiṭṭhati .
So uppannaṃ lābhaṃ anurujjhati , alābhe paṭivirujjhati ;
uppannaṃ yasaṃ anurujjhati , ayase paṭivirujjhati ;
uppannaṃ pasaṃsaṃ anurujjhati , nindāya paṭivirujjhati ;
uppannaṃ sukhaṃ anurujjhati , dukkhe paṭivirujjhati .
So evaṃ anurodhavirodhasamāpanno na parimuccati jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi .
‘ Na parimuccati dukkhasmā ’ ti vadāmi ’’.
‘‘ Sutavato ca kho , bhikkhave , ariyasāvakassa uppajjati lābho .
So iti paṭisañcikkhati –
‘ uppanno kho me ayaṃ lābho ;
so ca kho anicco dukkho vipariṇāmadhammo ’ ti yathābhūtaṃ pajānāti .
Uppajjati alābho … pe … uppajjati yaso … uppajjati
P4.159 ayaso … uppajjati nindā … uppajjati pasaṃsā … uppajjati sukhaṃ … uppajjati dukkhaṃ .So iti paṭisañcikkhati –
‘ uppannaṃ kho me idaṃ
T4.161 dukkhaṃ ;tañca kho aniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhamman ’ ti yathābhūtaṃ pajānāti ’’.
‘‘ Tassa
M3.9 lābhopi cittaṃ na pariyādāya tiṭṭhati , alābhopi cittaṃ na pariyādāya tiṭṭhati , yasopi cittaṃ na pariyādāya tiṭṭhati , ayasopi cittaṃ na pariyādāya tiṭṭhati , nindāpi cittaṃ na pariyādāya tiṭṭhati , pasaṃsāpi cittaṃ na pariyādāya tiṭṭhati , sukhampi cittaṃV3.10 na pariyādāya tiṭṭhati , dukkhampi cittaṃ na pariyādāya tiṭṭhati .So uppannaṃ lābhaṃ nānurujjhati , alābhe nappaṭivirujjhati ;
uppannaṃ yasaṃ nānurujjhati , ayase nappaṭivirujjhati ;
uppannaṃ pasaṃsaṃ nānurujjhati , nindāya nappaṭivirujjhati ;
uppannaṃ sukhaṃ nānurujjhati , dukkhe nappaṭivirujjhati .
So evaṃ anurodhavirodhavippahīno parimuccati jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi .
‘ Parimuccati dukkhasmā ’ ti vadāmi .
Ayaṃ kho , bhikkhave , viseso ayaṃ adhippayāso idaṃ nānākaraṇaṃ sutavato ariyasāvakassa assutavatā puthujjanenā ’’ ti .
‘‘ Lābho alābho ca yasāyaso ca ,
Nindā pasaṃsā ca sukhaṃ dukhañca ;
Ete aniccā manujesu dhammā ,
Asassatā vipariṇāmadhammā .
‘‘ Ete ca ñatvā satimā sumedho ,
Avekkhati vipariṇāmadhamme ;
Iṭṭhassa
T4.162 dhammā na mathenti cittaṃ ,Aniṭṭhato no paṭighātameti .
‘‘ Tassānurodhā
P4.160 atha vā virodhā ,Vidhūpitā atthaṅgatā na santi ;
Padañca ñatvā virajaṃ asokaṃ ,
Sammappajānāti bhavassa pāragū ’’ ti .
chaṭṭhaṃ ;