2. Vitthatūposathasuttaṃ
42.‘‘ Aṭṭhaṅgasamannāgato
T4.256 , bhikkhave , uposatho upavuttho mahapphalo hoti mahānisaṃso mahājutiko mahāvipphāro .Kathaṃ upavuttho ca , bhikkhave , aṭṭhaṅgasamannāgato uposatho mahapphalo hoti mahānisaṃso mahājutiko mahāvipphāro ?
Idha , bhikkhave , ariyasāvako iti paṭisañcikkhati –
‘ yāvajīvaṃ arahanto pāṇātipātaṃ pahāya pāṇātipātā paṭiviratā nihitadaṇḍā nihitasatthā lajjī dayāpannā , sabbapāṇabhūtahitānukampino viharanti .
Ahaṃ pajja imañca rattiṃ imañca divasaṃ pāṇātipātaṃ pahāya pāṇātipātā paṭivirato nihitadaṇḍo nihitasattho lajjī dayāpanno , sabbapāṇabhūtahitānukampī viharāmi .
Imināpaṅgena arahataṃ anukaromi , uposatho ca me upavuttho bhavissatī ’ ti .
Iminā paṭhamena aṅgena samannāgato hoti … pe ….
‘‘‘ Yāvajīvaṃ arahanto uccāsayanamahāsayanaṃ pahāya uccāsayanamahāsayanā paṭiviratā nīcaseyyaṃ kappenti – mañcake vā tiṇasanthārake vā .
Ahaṃ pajja imañca rattiṃ imañca divasaṃ uccāsayanamahāsayanaṃ pahāya uccāsayanamahāsayanā paṭivirato nīcaseyyaṃ kappemi – mañcake vā tiṇasanthārake vā .
Imināpaṅgena arahataṃ anukaromi , uposatho ca me upavuttho bhavissatī ’ ti .
Iminā aṭṭhamena aṅgena samannāgato hoti .
Evaṃ upavuttho kho , bhikkhave , aṭṭhaṅgasamannāgato uposatho mahapphalo hoti mahānisaṃso mahājutiko mahāvipphāro
P4.252 .‘‘ Kīvamahapphalo hoti kīvamahānisaṃso kīvamahājutiko kīvamahāvipphāro ?
Seyyathāpi , bhikkhave , yo imesaṃ soḷasannaṃ mahājanapadānaṃ pahūtarattaratanānaṃ
T4.257 [ pahūtasattaratanānaṃ ( sī . syā . kaṃ . pī .) a . ni .3.71 pāḷiyā ṭīkāyaṃ dassitapāḷiyeva . tadaṭṭhakathāpi passitabbā ] issariyādhipaccaṃ rajjaṃ kāreyya , seyyathidaṃ – aṅgānaṃ magadhānaṃ kāsīnaṃ kosalānaṃ vajjīnaṃ mallānaṃ cetīnaṃ vaṅgānaṃ kurūnaṃ pañcālānaṃ macchānaṃ [ majjānaṃ ( ka .)] sūrasenānaṃ assakānaṃ avantīnaṃ gandhārānaṃ kambojānaṃ , aṭṭhaṅgasamannāgatassaM3.82V3.83 uposathassa etaṃ [ ekaṃ ( ka .)] kalaṃ nāgghati soḷasiṃ .Taṃ kissa hetu ?
Kapaṇaṃ , bhikkhave , mānusakaṃ rajjaṃ dibbaṃ sukhaṃ upanidhāya .
‘‘ Yāni , bhikkhave , mānusakāni paññāsa vassāni , cātumahārājikānaṃ devānaṃ eso eko rattindivo [ rattidivo ( ka .)].
Tāya rattiyā tiṃsarattiyo māso .
Tena māsena dvādasamāsiyo saṃvaccharo .
Tena saṃvaccharena dibbāni pañca vassasatāni cātumahārājikānaṃ devānaṃ āyuppamāṇaṃ .
Ṭhānaṃ kho panetaṃ , bhikkhave , vijjati yaṃ idhekacco itthī vā puriso vā aṭṭhaṅgasamannāgataṃ uposathaṃ upavasitvā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā cātumahārājikānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjeyya .
Idaṃ kho panetaṃ , bhikkhave , sandhāya bhāsitaṃ –
‘ kapaṇaṃ mānusakaṃ rajjaṃ dibbaṃ sukhaṃ upanidhāya ’’’.
‘‘ Yāni , bhikkhave , mānusakāni vassasatāni , tāvatiṃsānaṃ devānaṃ eso eko rattindivo .
Tāya rattiyā tiṃsarattiyo māso .
Tena māsena dvādasamāsiyo saṃvaccharo .
Tena saṃvaccharena dibbaṃ vassasahassaṃ tāvatiṃsānaṃ devānaṃ
P4.253 āyuppamāṇaṃ .Ṭhānaṃ kho panetaṃ , bhikkhave , vijjati yaṃ idhekacco itthī vā puriso vā aṭṭhaṅgasamannāgataṃ uposathaṃ upavasitvā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā tāvatiṃsānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjeyya .
Idaṃ kho panetaṃ , bhikkhave , sandhāya bhāsitaṃ –
‘ kapaṇaṃ
T4.258 mānusakaṃ rajjaṃ dibbaṃ sukhaṃ upanidhāya ’’’.‘‘ Yāni , bhikkhave , mānusakāni dve vassasatāni , yāmānaṃ devānaṃ eso eko rattindivo .
Tāya rattiyā tiṃsarattiyo māso .
Tena māsena dvādasamāsiyo saṃvaccharo .
Tena saṃvaccharena dibbāni dve vassasahassāni yāmānaṃ devānaṃ āyuppamāṇaṃ .
Ṭhānaṃ kho panetaṃ , bhikkhave , vijjati yaṃ idhekacco itthī vā puriso vā aṭṭhaṅgasamannāgataṃ uposathaṃ upavasitvā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā yāmānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjeyya .
Idaṃ kho panetaṃ , bhikkhave , sandhāya bhāsitaṃ –
‘ kapaṇaṃ mānusakaṃ rajjaṃ dibbaṃ sukhaṃ upanidhāya ’’’.
‘‘ Yāni , bhikkhave , mānusakāni cattāri vassasatāni , tusitānaṃ devānaṃ eso eko rattindivo .
Tāya rattiyā tiṃsarattiyo māso .
Tena māsena dvādasamāsiyo saṃvaccharo .
Tena saṃvaccharena dibbāni cattāri vassasahassāni
M3.83 tusitānaṃ devānaṃ āyuppamāṇaṃ .Ṭhānaṃ kho panetaṃ , bhikkhave , vijjati yaṃ idhekacco itthī vā puriso vā aṭṭhaṅgasamannāgataṃ uposathaṃ upavasitvā kāyassa
V3.84 bhedā paraṃ maraṇā tusitānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjeyya .Idaṃ kho panetaṃ , bhikkhave , sandhāya bhāsitaṃ –
‘ kapaṇaṃ mānusakaṃ rajjaṃ dibbaṃ sukhaṃ upanidhāya ’’’.
‘‘ Yāni , bhikkhave , mānusakāni aṭṭha vassasatāni , nimmānaratīnaṃ devānaṃ eso eko rattindivo .
Tāya rattiyā tiṃsarattiyo māso .
Tena māsena dvādasamāsiyo saṃvaccharo .
Tena saṃvaccharena dibbāni aṭṭha vassasahassāni nimmānaratīnaṃ devānaṃ āyuppamāṇaṃ .
Ṭhānaṃ kho panetaṃ , bhikkhave , vijjati yaṃ idhekacco itthī vā puriso vā aṭṭhaṅgasamannāgataṃ
P4.254 uposathaṃ upavasitvāT4.259 kāyassa bhedā paraṃ maraṇā nimmānaratīnaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjeyya .Idaṃ kho panetaṃ , bhikkhave , sandhāya bhāsitaṃ –
‘ kapaṇaṃ mānusakaṃ rajjaṃ dibbaṃ sukhaṃ upanidhāya ’’’.
‘‘ Yāni , bhikkhave , mānusakāni soḷasa vassasatāni , paranimmitavasavattīnaṃ devānaṃ eso eko rattindivo .
Tāya rattiyā tiṃsarattiyo māso .
Tena māsena dvādasamāsiyo saṃvaccharo .
Tena saṃvaccharena dibbāni soḷasa vassasahassāni paranimmitavasavattīnaṃ devānaṃ āyuppamāṇaṃ .
Ṭhānaṃ kho panetaṃ , bhikkhave , vijjati yaṃ idhekacco itthī vā puriso vā aṭṭhaṅgasamannāgataṃ uposathaṃ upavasitvā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā paranimmitavasavattīnaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjeyya .
Idaṃ kho panetaṃ , bhikkhave , sandhāya bhāsitaṃ –
‘ kapaṇaṃ mānusakaṃ rajjaṃ dibbaṃ sukhaṃ upanidhāyā ’’’ ti .
‘‘ Pāṇaṃ na haññe [ hāne ( sī .), hena ( ka .) a . ni .3.71] na cadinnamādiye ,
Musā na bhāse na ca majjapo siyā ;
Abrahmacariyā virameyya methunā ,
Rattiṃ na bhuñjeyya vikālabhojanaṃ .
‘‘ Mālaṃ na dhāre na ca gandhamācare [ gandhamādhare ( ka .)],
Mañce chamāyaṃ va sayetha santhate ;
Etañhi aṭṭhaṅgikamāhuposathaṃ ,
Buddhena dukkhantagunā pakāsitaṃ .
‘‘ Cando
M3.84V3.85 ca suriyo ca ubho sudassanā ,Obhāsayaṃ
T4.260 anupariyanti yāvatā ;Tamonudā te pana antalikkhagā ,
Nabhe pabhāsanti disāvirocanā .
‘‘ Etasmiṃ
P4.255 yaṃ vijjati antare dhanaṃ ,Muttā maṇi veḷuriyañca bhaddakaṃ ;
Siṅgīsuvaṇṇaṃ atha vāpi kañcanaṃ ,
Yaṃ jātarūpaṃ haṭakanti vuccati .
‘‘ Aṭṭhaṅgupetassa uposathassa ,
Kalampi te nānubhavanti soḷasiṃ ;
Candappabhā tāragaṇā ca sabbe .
‘‘ Tasmā hi nārī ca naro ca sīlavā ,
Aṭṭhaṅgupetaṃ upavassuposathaṃ ;
Puññāni katvāna sukhudrayāni ,
Aninditā saggamupenti ṭhānan ’’ ti .
dutiyaṃ ;