8. Uttaravipattisuttaṃ
8. Ekaṃ
T4.164P4.162 samayaṃ āyasmā uttaro mahisavatthusmiṃ viharati saṅkheyyake pabbate vaṭajālikāyaṃ [ dhavajālikāyaṃ ( sī .), vaṭṭajālikāyaṃ ( syā .)].Tatra kho āyasmā uttaro bhikkhū āmantesi –
‘‘ sādhāvuso , bhikkhu kālena kālaṃ attavipattiṃ paccavekkhitā hoti .
Sādhāvuso , bhikkhu kālena kālaṃ paravipattiṃ paccavekkhitā hoti .
Sādhāvuso , bhikkhu kālena kālaṃ attasampattiṃ paccavekkhitā hoti .
Sādhāvuso , bhikkhu kālena kālaṃ parasampattiṃ paccavekkhitā hotī ’’ ti .
Tena kho pana samayena vessavaṇo mahārājā uttarāya disāya dakkhiṇaṃ disaṃ gacchati kenacideva karaṇīyena .
Assosi kho vessavaṇo mahārājā āyasmato uttarassa mahisavatthusmiṃ saṅkheyyake pabbate vaṭajālikāyaṃ bhikkhūnaṃ evaṃ dhammaṃ desentassa –
‘‘ sādhāvuso , bhikkhu kālena kālaṃ attavipattiṃ paccavekkhitā hoti .
Sādhāvuso , bhikkhu kālena kālaṃ paravipattiṃ paccavekkhitā hoti .
Sādhāvuso , bhikkhu kālena kālaṃ attasampattiṃ paccavekkhitā hoti .
Sādhāvuso , bhikkhu kālena kālaṃ parasampattiṃ paccavekkhitā hotī ’’ ti .
Atha kho vessavaṇṇo mahārājā – seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṃ [ sammiñjitaṃ ( sī . syā . kaṃ . pī .)] vā bāhaṃ pasāreyya , pasāritaṃ vā bāhaṃ samiñjeyya [ sammiñjeyya ( sī . syā . kaṃ . pī .)], evamevaṃ mahisavatthusmiṃ saṅkheyyake pabbate vaṭajālikāyaṃ antarahito devesu tāvatiṃsesu pāturahosi .
Atha kho vessavaṇṇo mahārājā yena sakko devānamindo tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā sakkaṃ
T4.165 devānamindaṃ etadavoca –‘‘ yagghe mārisa , jāneyyāsi !
Eso āyasmā uttaro mahisavatthusmiṃ saṅkheyyake
P4.163 pabbate vaṭajālikāyaṃ bhikkhūnaṃV3.13 evaṃ dhammaṃ deseti –‘ sādhāvuso , bhikkhu kālena kālaṃ attavipattiṃ paccavekkhitā hoti
M3.12 .Sādhāvuso , bhikkhu kālena kālaṃ paravipattiṃ … pe … attasampattiṃ … parasampattiṃ paccavekkhitā hotī ’’’ ti .
Atha kho sakko devānamindo seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṃ vā bāhaṃ pasāreyya , pasāritaṃ vā bāhaṃ samiñjeyya , evamevaṃ devesu tāvatiṃsesu antarahito mahisavatthusmiṃ saṅkheyyake pabbate vaṭajālikāyaṃ āyasmato uttarassa sammukhe pāturahosi .
Atha kho sakko devānamindo yenāyasmā uttaro tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā āyasmantaṃ uttaraṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi .
Ekamantaṃ ṭhito kho sakko devānamindo āyasmantaṃ uttaraṃ etadavoca –
‘‘ Saccaṃ kira , bhante , āyasmā uttaro bhikkhūnaṃ evaṃ dhammaṃ desesi –
‘ sādhāvuso , bhikkhu kālena kālaṃ attavipattiṃ paccavekkhitā hoti , sādhāvuso , bhikkhu kālena kālaṃ paravipattiṃ … pe … attasampattiṃ … parasampattiṃ paccavekkhitā hotī ’’’ ti ?
‘‘ Evaṃ , devānamindā ’’ ti .
‘‘ Kiṃ panidaṃ [ kiṃ pana ( syā .)], bhante , āyasmato uttarassa sakaṃ paṭibhānaṃ [ sakapaṭibhānaṃ upādāya ( ka .)], udāhu tassa bhagavato vacanaṃ arahato sammāsambuddhassā ’’ ti ?
‘‘ Tena hi , devānaminda , upamaṃ te karissāmi .
Upamāya midhekacce viññū purisā bhāsitassa atthaṃ ājānan ’’ ti .
‘‘ Seyyathāpi , devānaminda , gāmassa vā nigamassa vā avidūre mahādhaññarāsi .
Tato mahājanakāyo dhaññaṃ āhareyya – kājehipi piṭakehipi ucchaṅgehipi
P4.164 añjalīhipiT4.166 .Yo nu kho , devānaminda , taṃ mahājanakāyaṃ upasaṅkamitvā evaṃ puccheyya –
‘ kuto imaṃ dhaññaṃ āharathā ’ ti , kathaṃ byākaramāno nu kho , devānaminda , so mahājanakāyo sammā byākaramāno byākareyyā ’’ ti ?
‘‘‘ Amumhā mahādhaññarāsimhā āharāmā ’ ti kho , bhante , so mahājanakāyo sammā byākaramāno byākareyyā ’’ ti .
‘‘ Evamevaṃ kho , devānaminda , yaṃ kiñci subhāsitaṃ sabbaṃ taṃ tassa bhagavato vacanaṃ arahato sammāsambuddhassa .
Tato upādāyupādāya mayaṃ caññe ca bhaṇāmā ’’ ti .
‘‘ Acchariyaṃ , bhante , abbhutaṃ bhante !
Yāva subhāsitaṃ cidaṃ āyasmatā uttarena –
‘ yaṃ kiñci
V3.14 subhāsitaṃ sabbaṃ taṃ tassa bhagavato vacanaṃ arahato sammāsambuddhassaM3.13 .Tato upādāyupādāya mayaṃ caññe ca bhaṇāmā ’ ti .
Ekamidaṃ , bhante uttara , samayaṃ bhagavā rājagahe viharati gijjhakūṭe pabbate acirapakkante devadatte .
Tatra kho bhagavā devadattaṃ ārabbha bhikkhū āmantesi –
‘‘ Sādhu , bhikkhave , bhikkhu kālena kālaṃ attavipattiṃ paccavekkhitā hoti .
Sādhu , bhikkhave , bhikkhu kālena kālaṃ paravipattiṃ … pe … attasampattiṃ … parasampattiṃ paccavekkhitā hoti .
Aṭṭhahi , bhikkhave , asaddhammehi abhibhūto pariyādinnacitto devadatto āpāyiko nerayiko kappaṭṭho atekiccho .
Katamehi aṭṭhahi ?
Lābhena hi , bhikkhave , abhibhūto pariyādinnacitto devadatto āpāyiko nerayiko kappaṭṭho atekiccho ;
alābhena , bhikkhave … pe … yasena , bhikkhave
T4.167 … ayasena , bhikkhave … sakkārena , bhikkhave … asakkārena , bhikkhave … pāpicchatāya , bhikkhave … pāpamittatāyaP4.165 , bhikkhave , abhibhūto pariyādinnacitto devadatto āpāyiko nerayiko kappaṭṭho atekiccho .Imehi kho , bhikkhave , aṭṭhahi asaddhammehi abhibhūto pariyādinnacitto devadatto āpāyiko nerayiko kappaṭṭho atekiccho .
‘‘ Sādhu , bhikkhave , bhikkhu uppannaṃ lābhaṃ abhibhuyya abhibhuyya vihareyya ;
uppannaṃ alābhaṃ … pe … uppannaṃ yasaṃ … uppannaṃ ayasaṃ … uppannaṃ sakkāraṃ … uppannaṃ asakkāraṃ … uppannaṃ pāpicchataṃ … uppannaṃ pāpamittataṃ abhibhuyya abhibhuyya vihareyya .
‘‘ Kiñca , bhikkhave , bhikkhu atthavasaṃ paṭicca uppannaṃ lābhaṃ abhibhuyya abhibhuyya vihareyya ;
uppannaṃ alābhaṃ … pe … uppannaṃ yasaṃ … uppannaṃ ayasaṃ … uppannaṃ sakkāraṃ … uppannaṃ asakkāraṃ … uppannaṃ pāpicchataṃ … uppannaṃ pāpamittataṃ abhibhuyya abhibhuyya vihareyya ?
‘‘ Yaṃ hissa , bhikkhave , uppannaṃ lābhaṃ anabhibhuyya viharato uppajjeyyuṃ āsavā vighātapariḷāhā , uppannaṃ lābhaṃ abhibhuyya viharato evaṃsa te āsavā vighātapariḷāhā na honti .
Yaṃ hissa , bhikkhave , uppannaṃ alābhaṃ … pe … uppannaṃ yasaṃ … uppannaṃ ayasaṃ … uppannaṃ sakkāraṃ … uppannaṃ asakkāraṃ … uppannaṃ pāpicchataṃ … uppannaṃ pāpamittataṃ anabhibhuyya viharato
V3.15 uppajjeyyuṃ āsavā vighātapariḷāhā , uppannaṃ pāpamittataṃ abhibhuyya viharato evaṃsaM3.14 te āsavā vighātapariḷāhā na honti .Idaṃ kho , bhikkhave , bhikkhu atthavasaṃ paṭicca uppannaṃ lābhaṃ abhibhuyya abhibhuyya vihareyya ;
uppannaṃ alābhaṃ … pe … uppannaṃ yasaṃ … uppannaṃ ayasaṃ … uppannaṃ sakkāraṃ … uppannaṃ asakkāraṃ … uppannaṃ pāpicchataṃ
T4.168 … uppannaṃ pāpamittataṃ abhibhuyya abhibhuyya vihareyya .‘‘ Tasmātiha , bhikkhave , evaṃ sikkhitabbaṃ – uppannaṃ
P4.166 lābhaṃ abhibhuyya abhibhuyya viharissāma , uppannaṃ alābhaṃ … pe … uppannaṃ yasaṃ … uppannaṃ ayasaṃ … uppannaṃ sakkāraṃ … uppannaṃ asakkāraṃ … uppannaṃ pāpicchataṃ … uppannaṃ pāpamittataṃ abhibhuyya abhibhuyya viharissāmāti .Evañhi vo , bhikkhave , sikkhitabban ’’ ti .
‘‘ Ettāvatā , bhante uttara , manussesu catasso parisā – bhikkhū , bhikkhuniyo , upāsakā , upāsikāyo .
Nāyaṃ dhammapariyāyo kismiñci upaṭṭhito [ patiṭṭhito ( sī . syā .)].
Uggaṇhatu , bhante , āyasmā uttaro imaṃ dhammapariyāyaṃ .
Pariyāpuṇātu , bhante , āyasmā uttaro imaṃ dhammapariyāyaṃ .
Dhāretu , bhante , āyasmā uttaro imaṃ dhammapariyāyaṃ .
Atthasaṃhito ayaṃ , bhante , dhammapariyāyo ādibrahmacariyako ’’ ti [ ādibrahmacariyiko ( sī . ka .)].
Aṭṭhamaṃ .