6. Sahajātapaccayaniddesavaṇṇanā
6. Sahajātapaccayaniddese aññamaññan ti añño aññassa .
Iminā etesaṃ dhammānaṃ ekakkhaṇe paccayabhāvañceva paccayuppannabhāvañca dīpeti .
Okkantikkhaṇeti pañcavokārabhave paṭisandhikkhaṇe .
Tasmiñhi khaṇe nāmarūpaṃ okkantaṃ viya pakkhandantaṃ viya paralokato imaṃ lokaṃ āgantvā pavisantaṃ viya uppajjati , tasmā so khaṇo ‘‘ okkantikkhaṇo ’’ ti vuccati .
Ettha ca rūpan ti hadayavatthumattameva adhippetaṃ .
Tañhi nāmassa , nāmañca tassa aññamaññaṃ sahajātapaccayaṭṭhaṃ pharati .
Cittacetasikāti pavattiyaṃ cattāro khandhā .
Sahajātapaccayenāti ettha cittasamuṭṭhānarūpā cittacetasikānaṃ paccayaṭṭhaṃ na pharanti , tasmā ‘‘ aññamaññan ’’ ti
V0.364 na vuttaṃ .Tathā upādārūpā bhūtānaṃ .
Rūpino dhammā arūpīnaṃ dhammānan ti hadayavatthu catunnaṃ khandhānaṃ .
Kiñci kāleti kismiñci kāle .
Sahajātapaccayenāti paṭisandhiṃ sandhāya vuttaṃ .
Na sahajātapaccayenāti pavattiṃ sandhāya vuttaṃ .
Ayaṃ pana ‘ cattāro khandhā arūpino aññamaññaṃ sahajātapaccayena paccayo ’ ti evaṃ chahi koṭṭhāsehi ṭhito .
Tattha tayo koṭṭhāsā aññamaññavasena vuttā , tayo na aññamaññavasena .
Tattha paṭhamakoṭṭhāse arūpameva paccayo ceva paccayuppannañca , dutiye rūpameva , tatiye nāmarūpaṃ , catutthe paccayo arūpaṃ , paccayuppannaṃ rūpaṃ ;
pañcame paccayopi paccayuppannampi rūpameva ;
chaṭṭhe paccayo rūpaṃ , paccayuppannaṃ arūpanti ayaṃ tāvettha pāḷivaṇṇanā .
Ayaṃ pana sahajātapaccayo jātivasena kusalo akusalo vipāko kiriyaṃ rūpanti pañcadhā bhijjati .
Tattha kusalo bhūmito catubbidho
M0.366 hoti , akusalo ekavidhova vipāko catubbidho , kiriyasaṅkhāto tividho , rūpaṃ ekavidhaṃ kāmāvacaramevāti evaṃ tāvettha nānappakārabhedato viññātabbo vinicchayo .Evaṃ bhinne panettha catubhūmakampi kusalaṃ pañcavokārabhave attanā sampayuttadhammānañceva cittasamuṭṭhānarūpassa ca sahajātapaccayo hoti , tathā akusalaṃ .
Yaṃ panettha arūpe uppajjati , taṃ arūpadhammānaṃyeva sahajātapaccayo hoti .
Kāmāvacararūpāvacaravipākaṃ cittasamuṭṭhānarūpassa ceva sampayuttadhammānañca sahajātapaccayo hoti .
Yaṃ panettha rūpaṃ na samuṭṭhāpeti , taṃ sampayuttadhammānaññeva .
Yaṃ paṭisandhiyaṃ uppajjati , taṃ kaṭattārūpānañcāpi sahajātapaccayo hoti .
Arūpāvacaravipākaṃ sampayuttadhammānaññeva .
Lokuttaravipākaṃ pañcavokāre sampayuttadhammānañceva cittasamuṭṭhānarūpānañca , catuvokāre arūpānaññeva .
Kāmāvacaraarūpāvacarakiriyā pañcavokāre sampayuttakānañceva cittasamuṭṭhānarūpānañca sahajātapaccayo hoti , catuvokāre arūpānaññeva .
Rūpāvacarakiriyā sampayuttadhammānañceva cittasamuṭṭhānarūpānañca ekantena sahajātapaccayo hoti .
Catusamuṭṭhānikassa
V0.365 rūpassa kammasamuṭṭhānarūpe ekaṃ mahābhūtaṃ tiṇṇaṃ , tīṇi ekassa , dve dvinnaṃ mahābhūtānaṃ , mahābhūtā upādārūpassa sahajātapaccayena paccayo .Kāmāvacararūpāvacarapaṭisandhikkhaṇe vatthurūpaṃ vipākakkhandhānaṃ sahajātapaccayena paccayo .
Utucittāhārasamuṭṭhānesu pana mahābhūtāni aññamaññañceva upādārūpassa ca sahajātapaccayena paccayoti evamettha paccayuppannatopi viññātabbo vinicchayoti .
Sahajātapaccayaniddesavaṇṇanā .