8. Nissayapaccayaniddesavaṇṇanā
8. Nissayapaccayaniddese
V0.366 sahajātapaccayaniddesassa purimānaṃ pañcannaṃ koṭṭhāsānaṃ vasena sahajātanissayanayaṃ dassetvā puna chaṭṭhena koṭṭhāsena purejātanissayanayaṃ dassetuṃ cakkhāyatanaṃ cakkhuviññāṇadhātuyātiādi āraddhaṃ .Tattha yaṃ rūpaṃ nissāyāti vatthurūpaṃ sandhāya vuttaṃ .
Tañhi nissāya tividhā manodhātu , ṭhapetvā arūpavipākaṃ dvāsattatividhā manoviññāṇadhātūti imāni pañcasattati cittāni vattantīti ayaṃ tāvettha pāḷivaṇṇanā .
Ayampi nissayapaccayo jātivasena kusalādibhedato pañcadhāva bhijjati .
Tattha kusalo bhūmito catubbidhova akusalo ekavidho vipāko catubbidho , kiriyasaṅkhāto tividho , rūpaṃ ekavidhamevāti evamettha nānappakārabhedato viññātabbo vinicchayo .
Evaṃ bhinne panettha catubhūmakampi kusalaṃ pañcavokāre sampayuttakkhandhānañceva cittasamuṭṭhānarūpassa ca nissayapaccayena paccayo hoti .
Tathā akusalaṃ
M0.368 .Yaṃ panettha āruppe uppajjati , taṃ arūpadhammānaññeva nissayapaccayo hoti .
Kāmāvacararūpāvacaravipākaṃ pavatte sampayuttadhammānañceva cittasamuṭṭhānarūpassa ca , paṭisandhiyaṃ kaṭattārūpassāpi nissayapaccayo hoti .
Arūpāvacaravipākaṃ sampayuttakkhandhānaṃyeva hoti .
Lokuttaravipākaṃ pañcavokāre ;
sampayuttakānañceva cittasamuṭṭhānarūpassa ca , catuvokāre arūpasseva nissayapaccayo hoti .
Kāmāvacaraarūpāvacarakiriyā pañcavokāre sampayuttakānañceva cittasamuṭṭhānarūpassa ca nissayapaccayo hoti , catuvokāre arūpānaññeva .
Rūpāvacarakiriyā sampayuttakānañceva cittasamuṭṭhānarūpassa ca ekantena nissayapaccayo hoti .
Catusamuṭṭhānikarūpassa ca kammasamuṭṭhānarūpe ekaṃ mahābhūtaṃ tiṇṇaṃ , tīṇi ekassa , dve dvinnaṃ mahābhūtānaṃ , mahābhūtā upādārūpānaṃ , vatthurūpaṃ pañcavokārabhave catubhūmakakusalassa , akusalassa , ṭhapetvā āruppavipākañceva dve pañcaviññāṇāni ca sesatebhūmakavipākassa , tebhūmakakiriyassāti imesaṃ catunnaṃ dhammarāsīnaṃ nissayapaccayo hoti .
Cakkhāyatanādīni pañca sasampayuttānaṃ cakkhuviññāṇādīnaṃ nissayapaccayo hoti .
Utucittāhārasamuṭṭhānesu pana mahābhūtā mahābhūtānañceva upādārūpassa ca nissayapaccayena paccayoti evamettha paccayuppannatopi viññātabbo vinicchayoti .
Nissayapaccayaniddesavaṇṇanā .