Issues
Select Version
Paṭṭhānappakaraṇa-aṭṭhakathā
Paṭṭhānappakaraṇa-aṭṭhakathā

2. Vedanāttikavaṇṇanā

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

2. Vedanāttikavaṇṇanā

1. Vedanāttike tisso vedanā rūpaṃ nibbānanti ime dhammā na labbhanti , tasmā ekaṃ khandhaṃ paṭicca dve khandhātiādi vuttaṃ .
Paṭisandhikkhaṇe sukhāya vedanāyāti sahetukapaṭisandhivasena vuttaṃ .
Dukkhavedanā paṭisandhiyaṃ na labbhatītiM0.482 dutiyavāre paṭisandhiggahaṇaṃ na kataṃ .
Tatiyavāre paṭisandhikkhaṇeti sahetukapaṭisandhivasena vuttaṃ .
Sesamettha ito paresu ca paccayesu yathāpāḷimeva niyyāti .
Sabbattha tayo tayo vārā vuttā .
Tena vuttaṃ hetuyā tīṇi … pe … avigate tīṇīti .
6. Paccayasaṃsandane pana sahetukāya vipākadukkhavedanāya abhāvato hetumūlakanaye vipāke dveti vuttaṃ .
Adhipatiādīhi saddhiṃ saṃsandanesupi vipāke dveyeva .
Kasmā ?
Vipāke dukkhavedanāya adhipatijhānamaggānaṃ abhāvato .
Yehi ca saddhiṃ saṃsandane vipāke dve vārā labbhanti , vipākena saddhiṃ saṃsandane tesupi dveyeva .
10. Paccanīye napurejāte āruppe ca paṭisandhiyañca dukkhavedanāya abhāvato dve vārā āgatā .
Navippayuttepi āruppe dukkhābhāvato dveyeva .
Sabbaarūpadhammapariggāhakā pana sahajātādayo paccayā imasmiṃ paccanīyavāre parihāyanti .
Kasmā ?
Vedanāsampayuttassa dhammassa vedanāsampayuttaṃV0.476 paṭicca sahajātādīhi vinā anuppattito pacchājātapaccayañca vināva uppattito .
17. Paccayasaṃsandane pana napurejāte ekan ti āruppe paṭisandhiyañca ahetukādukkhamasukhavedanāsampayuttaṃ sandhāya vuttaṃ .
Nakamme dveti ahetukakiriyasampayuttacetanāvasena vuttaṃ .
Sukhāya hi adukkhamasukhāya ca vedanāya sampayutte dhamme paṭicca tāhi vedanāhi sampayuttā ahetukakiriyacetanā uppajjanti .
Nahetupaccayā navipākepi eseva nayo .
Navippayutte ekan ti āruppe āvajjanavasena vuttaṃ .
Iminā upāyena sabbasaṃsandanesu gaṇanā veditabbā .
25-37.
Anulomapaccanīye paccanīye laddhapaccayā eva paccanīyato tiṭṭhanti .
Paccanīyānulome sabbā rūpadhammapariggāhakā sahajātādayo anulomatova tiṭṭhanti , na paccanīyato .
Ahetukassa pana cittuppādassa adhipati natthīti adhipatipaccayo anulomato na tiṭṭhati .
Paṭiccavārādīsu pana pacchājāto anulomato na labbhatiyevāti parihīno .
Ye cettha anulomato labbhanti , te paccanīyato labbhamānehi saddhiṃ parivattetvāpiM0.483 yojitāyeva .
Tesu tīṇi dve ekanti tayova vāraparicchedā , te sabbattha yathānurūpaṃ sallakkhetabbā .
Yo cāyaṃ paṭiccavāre vutto , sahajātavārādīsupi ayameva vaṇṇanānayo .
38. Pañhāvāre pana sampayuttakānaṃ khandhānan ti tena saddhiṃ sampayuttakānaṃ khandhānaṃ tehiyeva vā hetūhi sukhavedanādīhi vā .
39. Vippaṭisārissāti dānādīsu tāva ‘‘ kasmā mayā idaṃ kataṃ , duṭṭhu me kataṃ , akataṃ seyyo siyā ’’ ti evaṃ vippaṭisārissa .
Jhānaparihāniyaṃ pana ‘‘ parihīnaṃ me jhānaṃ , mahājāniyo vatamhī ’’ ti evaṃ vippaṭisārissa .
Moho uppajjatīti dosasampayuttamoho .
Tathā mohaṃ arabbhāti dosasampayuttamohameva .
45. Sukhāya vedanāya sampayuttaṃ bhavaṅgaṃ adukkhamasukhāya vedanāya sampayuttassa bhavaṅgassāti tadārammaṇasaṅkhātaṃ piṭṭhibhavaṅgaṃ mūlabhavaṅgassa .
Vuṭṭhānassāti tadārammaṇassa bhavaṅgassa vā .
UbhayampiV0.477 hetaṃ kusalākusalajavanato vuṭṭhitattā vuṭṭhānanti vuccati .
Kiriyaṃ vuṭṭhānassāti etthāpi eseva nayo .
Phalaṃ vuṭṭhānassāti phalacittaṃ bhavaṅgassa .
Bhavaṅgena hi phalato vuṭṭhito nāma hoti .
Parato ‘‘ vuṭṭhānan ’’ ti āgataṭṭhānesupi eseva nayo .
46. Dukkhāya vedanāya sampayuttā khandhāti domanassasampayuttā akusalā khandhā .
Adukkhamasukhāya vedanāya sampayuttassa vuṭṭhānassāti tadārammaṇasaṅkhātassa āgantukabhavaṅgassa vā upekkhāsampayuttamūlabhavaṅgassa vā .
Sace pana somanassasahagataṃ mūlabhavaṅgaṃ hoti , tadārammaṇassa ca uppattikāraṇaṃ na hoti , javanassa ārammaṇato aññasmimpi ārammaṇe adukkhamasukhavedanaṃ akusalavipākaṃ uppajjateva .
Tampi hi javanato vuṭṭhitattā vuṭṭhānanti vuccati .
Sahajātapaccayādiniddesā uttānatthāyeva .
Nahettha kiñci atthi , yaṃ na sakkā siyā heṭṭhā vuttanayena vedetuṃ , tasmā sādhukaṃ upalakkhetabbaṃ .
62. Idāni yasmiṃ yasmiṃ paccaye ye ye vārā laddhā , sabbe te saṅkhipitvā gaṇanāya dassetuṃ hetuyā tīṇītiādi vuttaṃ .
Tattha sabbāni tīṇiM0.484 suddhānaṃ tiṇṇaṃ padānaṃ vasena veditabbāni .
Ārammaṇe nava ekamūlakekāvasānāni .
Adhipatiyā pañca sahajātādhipativasena amissāni tīṇi , ārammaṇādhipativasena ca ‘‘ sukhāya sampayutto sukhāya sampayuttassa , adukkhamasukhāya sampayutto adukkhamasukhāya sampayuttassā ’’ ti dve , tāni na gaṇetabbāni .
Sukhāya pana sampayutto adukkhamasukhāya , adukkhamasukhāya sampayutto sukhāyāti imāni dve gaṇetabbānīti evaṃ pañca .
Anantarasamanantaresu sattāti sukhā dvinnaṃ , tathā dukkhā , adukkhamasukhā tiṇṇampīti evaṃ satta .
Upanissaye navāti sukhasampayutto sukhasampayuttassa tīhipi upanissayehi , dukkhasampayuttassa pakatūpanissayeneva , upekkhāsampayuttassa tīhipi , dukkhasampayutto dukkhasampayuttassa anantarapakatūpanissayehi , sukhasampayuttassa pakatūpanissayena , adukkhamasukhasampayuttassa dvidhā , adukkhamasukhasampayutto adukkhamasukhasampayuttassa tidhāpi , tathā sukhasampayuttassa , dukkhasampayuttassa anantarapakatūpanissayehīti evaṃ nava .
Paccayabhedato panettha pakatūpanissayā nava , anantarūpanissayā satta , ārammaṇūpanissayā cattāroti vīsati upanissayā .
Purejātapacchājātā panettha chijjanti .
Na hi purejātā pacchājātā vā arūpadhammā arūpadhammānaṃ paccayā honti .
KammeV0.478 aṭṭhāti sukhasampayutto sukhasampayuttassa dvidhāpi , dukkhasampayuttassa nānākkhaṇikatova tathā itarassa .
Dukkhasampayutto dukkhasampayuttassa dvidhāpi , sukhasampayuttassa natthi , itarassa nānākkhaṇikatova adukkhamasukhasampayutto adukkhamasukhasampayuttassa dvidhāpi , itaresaṃ nānākkhaṇikatoti evaṃ aṭṭha .
Paccayabhedato panettha nānākkhaṇikā aṭṭha , sahajātā tīṇīti ekādasa kammapaccayā .
Yathā ca purejātapacchājātā , evaṃ vippayuttapaccayopettha chijjati .
Arūpadhammā hi arūpadhammānaṃ vippayuttapaccayo na honti .
Natthivigatesu satta anantarasadisāva .
Evamettha tīṇi pañca satta aṭṭha navāti pañca gaṇanaparicchedā .
Tesaṃ vasena paccayasaṃsandane ūnataragaṇanena saddhiṃ saṃsandanesu atirekañca alabbhamānañca apanetvā gaṇanā veditabbā .
63-64.
HetuyāM0.485 saddhiṃ ārammaṇaṃ na labbhati , tathā anantarādayo .
Adhipatiyā dveti dukkhapadaṃ ṭhapetvā sesāni dve .
Dukkhasampayutto hi hetu adhipati nāma natthi , tasmā so na labbhatīti apanīto .
Sesadvayesupi eseva nayo .
Iti hetumūlake dveyeva gaṇanaparicchedā , tesaṃ vasena cha ghaṭanāni vuttāni .
Tesu paṭhamaṃ avipākabhūtānaṃ ñāṇavippayuttanirādhipatidhammānaṃ vasena vuttaṃ , dutiyaṃ tesaññeva vipākabhūtānaṃ , tatiyacatutthāni tesaññeva ñāṇasampayuttānaṃ , pañcamaṃ avipākabhūtasādhipatiamohavasena , chaṭṭhaṃ vipākabhūtasādhipatiamohavasena .
Paṭhamaṃ vā sabbahetuvasena , dutiyaṃ sabbavipākahetuvasena , tatiyaṃ sabbāmohahetuvasena , catutthaṃ sabbavipākāmohahetuvasena .
Pañcamaṃ sabbasādhipatiamohavasena , chaṭṭhaṃ sabbasādhipativipākāmohavasena .
66. Ārammaṇamūlake adhipatiyā cattārīti ārammaṇādhipativasena sukhaṃ sukhassa , adukkhamasukhassa , adukkhamasukhaṃ adukkhamasukhassa , sukhassāti evaṃ cattāri .
Upanissayepi ārammaṇūpanissayavasena cattāro vuttā .
Ghaṭanāni panettha ekameva .
Adhipatimūlakādīsupi heṭṭhā vuttanayeneva yaṃ labbhati yañca na labbhati , taṃ sabbaṃ sādhukaṃ sallakkhetvā saṃsandanaghaṭanagaṇanā veditabbā .
83-87.
Paccanīyamhi kusalattike vuttanayeneva anulomato paccaye uddharitvā tattha laddhānaṃ vārānaṃ vasena paccanīyato gaṇanavasena nahetuyā navāti sabbapaccayesu nava vārā dassitāV0.479 .
Te ekamūlakekāvasānānaṃ navannaṃ vissajjanānaṃ vasena ‘‘ sukhāya vedanāya sampayutto dhammo sukhāya vedanāya sampayuttassa dhammassa nahetupaccayena paccayo , sukhāya vedanāya sampayuttena cittena dānaṃ datvā ’’ tiādinā nayena pāḷiṃ uddharitvā dassetabbā .
Paccayasaṃsandane panettha nahetupaccayā … pe … naupanissaye aṭṭhāti nānākkhaṇikakammapaccayavasena veditabbā .
Dubbalakammañhi vipākassa na upanissayo hoti .
Kevalaṃ pana nānākkhaṇikakammapaccayeneva paccayo hoti .
Sesamettha anulomapaccanīyapaccanīyānulomesu ca tesaṃ tesaṃ paccayānaṃ yoge laddhavāravasena sakkā heṭṭhā vuttanayeneva gaṇetuṃ , tasmā na vitthāritanti .
Vedanāttikavaṇṇanā .