Issues
Select Version
Paṭṭhānappakaraṇa-aṭṭhakathā
Paṭṭhānappakaraṇa-aṭṭhakathā

2. Paccayapaccanīyavaṇṇanā

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

2. Paccayapaccanīyavaṇṇanā

42-44.
Idāni paccanīyaṃ hoti .
Taṃ dassetuṃ siyā kusalaṃ dhammaṃ paṭicca kusalo dhammo uppajjeyya na hetupaccayātiādi āraddhaṃ .
Tattha anulomapucchāhi samappamāṇova pucchāparicchedo .
Tenevettha ‘‘ yathā anulome hetupaccayo vitthārito , evaṃ paccanīyepi nahetupaccayo vitthāretabbo ’’ ti vatvā puna pariyosāne ‘‘ yathā anulome ekekassa padassa ekamūlakaṃ , dumūlakaṃ , timūlakaṃ , catumūlakaṃ yāva tevīsatimūlakaṃ , evaṃ paccanīyepi vitthāretabban ’’ ti vuttaṃ .
Tevīsatimūlakan ti idañcettha dumūlakaṃyeva sandhāya vuttaṃ .
Pariyosāne pana sabbamūlakaṃ catuvīsatimūlakampi hotiyeva .
Taṃ sabbaṃ saṅkhittamevāti .
TikañcaM0.408 paṭṭhānavaraṃ … pe … cha paccanīyamhi nayā sugambhīrāti etthāpi dve paccanīyāni – dhammapaccanīyañca paccayapaccanīyañca .
Tattha ‘‘ kusalā dhammā ’’ ti evaṃ abhidhammamātikāpadehi saṅgahitānaṃ dhammānaṃ ‘‘ na kusalaṃ dhammaṃ paṭicca na kusalo dhammo ’’ ti paccanīyadesanāvasena pavattaṃ dhammapaccanīyaṃ nāma .
‘‘ Nahetupaccayā nārammaṇapaccayā ’’ ti evaṃ catuvīsatiyā paccayānaṃ paccanīyadesanāvasena pavattaṃ paccayapaccanīyaṃ nāma .
Tattha heṭṭhā aṭṭhakathāyaṃ ‘‘ tikañca paṭṭhānavaraṃ … pe … cha paccanīyamhi nayā sugambhīrā ’’ ti ayaṃ gāthā dhammapaccanīyaṃ sandhāya vuttā .
Idha pana ayaṃ gāthā dhammānulomeyeva paccayapaccanīyaṃ sandhāya vuttā .
Tasmā ‘‘ cha paccanīyamhi nayā sugambhīrā ’’ ti aṭṭhakathāgāthāya dhammapaccanīye tikapaṭṭhānādayo cha nayā sugambhīrāti evamattho veditabbo .
Imasmiṃ panokāse na hetupaccayā nārammaṇapaccayāti evaṃ pavatte paccayapaccanīye ete dhammānulomeyeva tikapaṭṭhānādayo cha nayā sugambhīrāti evamattho veditabbo .
TesuV0.406 anulomatikapaṭṭhāneyeva kusalattikamattassa vasena ayaṃ imasmiṃ paṭiccavārassa paṇṇattivāre saṅkhipitvā pucchāpabhedo dassito .
Sesesu pana tikesu sesapaṭṭhānesu ca ekāpi pucchā na dassitā .
Tato paresu pana sahajātavārādīsu kusalattikassāpi vasena pucchaṃ anuddharitvā labbhamānakavasena vissajjanameva dassitaṃ .
‘‘ Cha paccanīyamhi nayā sugambhīrā ’’ ti vacanato pana imasmiṃ paccayapaccanīye chapi ete paṭṭhānanayā pucchāvasena uddharitvā dassetabbā .
Paṭṭhānaṃ vaṇṇayantānañhi ācariyānaṃ bhāro esoti .