Paccayapaccanīyānulomavaṇṇanā
190. Idāni paccanīyānulome gaṇanaṃ dassetuṃ nahetupaccayā ārammaṇe dvetiādi āraddhaṃ .
Tattha hetumhi paccanīkato ṭhite ṭhapetvā adhipatiṃ avasesā anulomato labbhanti .
Pacchājāto
V0.421 pana anulomato sabbattheva na labbhati , ye nava paccayā ‘‘ arūpānaññevā ’’ ti vuttā , tesu purejātañca āsevanañca ṭhapetvā avasesesu sattasu paccanīkato ṭhitesu sesā arūpaṭṭhānikā anulomato na labbhanti .Yo hi ārammaṇādīhi nuppajjati , na so anantarādayo labhati .
Paṭisandhivipāko pana purejātato , sabbavipāko ca saddhiṃ kiriyamanodhātuyā āsevanato anuppajjamānopi anantarādayo labhati , tasmā ‘‘ purejātañca āsevanañca ṭhapetvā ’’ ti vuttaṃ .
Purejātapacchājātaāsevanavipākavippayuttesu paccanīkato ṭhitesu ekaṃ ṭhapetvā avasesā anulomato labbhanti .
Kammapaccaye paccanīkato ṭhite ṭhapetvā vipākapaccayaṃ avasesā anulomato labbhanti .
Āhārindriyesu paccanīkato ṭhitesu ṭhapetvā sabbaṭṭhānike ceva aññamaññakammāhārindriyapaccaye ca avasesā anulomato na labbhanti , itare yujjamānakavasena labbhanti .
Jhānapaccaye paccanīkato ṭhite .
Hetādhipatiāsevanamaggapaccayā
M0.424 anulomato na labbhanti .Maggapaccaye paccanīkato ṭhite hetādhipatipaccayā anulomato na labbhanti .
Vippayuttapaccaye paccanīkato ṭhite purejātapaccayaṃ ṭhapetvā avasesā anulomato labbhanti .
Evaṃ tesu tesu paccayesu paccanīkato ṭhitesu ye ye anulomato na labbhanti , te te ñatvā tesaṃ tesaṃ paccayānaṃ saṃsandane ūnataragaṇanānaṃ vasena gaṇanā veditabbā .
191-195.
Dumūlakādīsu ca nayesu yaṃ yaṃ paccayaṃ ādiṃ katvā ye ye dukādayo dassitā , te te labbhamānālabbhamānapaccayavasena yathā yathā dassitā , tathā tathā sādhukaṃ sallakkhetabbā .
Tattha yaṃ nahetuvasena dumūlakādayo naye dassentena nahetupaccayā nārammaṇapaccayā … pe … nāsevanapaccayāti vatvā ‘‘ yāva āsevanā sabbaṃ sadisan ’’ ti vuttaṃ .
Tassa ,‘‘ naaññamaññapaccayā sahajāte ekan ’’ tiādīhi sadisatā veditabbā .
Yaṃ pana ‘‘ nakamme gaṇite pañca gaṇhātī ’’ ti sīhaḷabhāsāya likhitaṃ , tassattho – nahetupaccayaṃ ādiṃ katvā nakammapaccayāti evaṃ nakammapaccayena ghaṭite sahajāte ekanti evaṃ dassitā pañceva paccayā anulomato labbhanti , na aññeti .
Evaṃ aññesupi evarūpesu ṭhānesu byañjanaṃ anādiyitvā adhippetatthoyeva gahetabbo .
Evarūpañhi byañjanaṃ attano saññānibandhanatthaṃ porāṇehi sakasakabhāsāya likhitaṃ .
Apica
V0.422 imasmiṃ paccanīyānulome paccayuppannadhammesupi atthi dhammo kammapaccayaṃ labhati , na indriyapaccayaṃ .So asaññesu ceva pañcavokāre pavatte ca rūpajīvitindriyavasena veditabbo .
Atthi dhammo maggapaccayaṃ labhati , nahetupaccayaṃ .
So vicikicchuddhaccasahajātamohavasena veditabbo .
Atthi dhammo jhānapaccayaṃ labhati , namaggapaccayaṃ .
So manodhātuahetukamanoviññāṇadhātuvasena veditabbo .
Yattha kaṭattārūpāni nānākkhaṇikakammavaseneva kammapaccayaṃ labhanti , tattha rūpadhammā hetādhipativipākindriyajhānamaggapaccaye na labhanti , sabbaṭṭhānikā paccanīyā na honti .
Ahetuke adhipatipaccayo natthīti imesampi pakiṇṇakānaṃ vasenettha gaṇanavāro asammohato veditabbo .
Tatrāyaṃ
M0.425 nayo – nahetupaccayā ārammaṇe dveti ettha tāva ahetukamoho ceva ahetukavipākakiriyā ca paccayuppannaṃ , tasmā akusalenākusalaṃ , abyākatena abyākataṃ sandhāyettha dveti vuttaṃ .Sesesupi eseva nayo .
Āsevane pana vipākaṃ na labbhati , tathā kiriyamanodhātu .
Tasmā kiriyāhetumanoviññāṇadhātuvasenettha abyākatena abyākataṃ veditabbaṃ .
Vipāke ekan ti abyākatena abyākatameva .
Magge ekan ti akusalena akusalameva .
196-197.
Nārammaṇamūlake hetuyā pañcāti rūpameva sandhāya vuttaṃ .
Tañhi kusalaṃ akusalaṃ abyākataṃ kusalābyākataṃ akusalābyākatañcāti pañca koṭṭhāse paṭicca uppajjati .
Sabbapañcakesu eseva nayo .
Aññamaññe ekan ti bhūtarūpāni ceva vatthuñca sandhāya vuttaṃ .
Tāni hi nārammaṇapaccayā aññamaññapaccayā uppajjanti .
Timūlakepi eseva nayo .
198-202.
Nādhipatimūlake hetuyā navāti anulome hetumhi vuttāneva .
Tīṇītiādīnipi heṭṭhā anulome vuttasadisāneva .
Timūlake dveti heṭṭhā nahetupaccayā ārammaṇe vuttasadisāneva .
203-233.
Napurejātamūlake hetuyā sattāti heṭṭhā ‘‘ āruppe kusalaṃ ekaṃ khandhaṃ paṭiccā ’’ tiādinā nayena purejāte dassitāneva .
Sabbasattakesu eseva nayo .
Nakammamūlake hetuyā tīṇītiādīsu cetanāva paccayuppannā .
Tasmā kusalaṃ akusalaṃ abyākatañca paṭicca uppattiṃ
V0.423 sandhāya tīṇīti vuttaṃ .Iminā nayena ‘‘ ekaṃ dve tīṇi pañca satta navā ’’ ti āgataṭṭhānesu gaṇanā veditabbā .
‘‘ Cattāri cha aṭṭhā ’’ ti imā pana tisso gaṇanā natthevāti .
Paccayapaccanīyānulomavaṇṇanā .
Niṭṭhitā ca paṭiccavārassa atthavaṇṇanā .