Anulomapaccanīyavaṇṇanā
550. Anulomapaccanīye ‘‘ hetuyā satta , ārammaṇe navā ’’ ti evaṃ anulome ‘‘ nahetuyā pannarasa , nārammaṇe pannarasā ’’ ti evaṃ paccanīye ca laddhagaṇanesu paccayesu yo paccayo anulomato ṭhito , tassa anulome laddhavārehi saddhiṃ ye paccanīyato ṭhitassa paccanīye laddhavāresu sadisavārā , tesaṃ vasena gaṇanā veditabbā .
Anulomasmiñhi hetupaccaye ‘‘ hetuyā sattā ’’ ti satta vārā laddhā , paccanīye nārammaṇapaccaye ‘‘ nārammaṇe pannarasā ’’ ti pannarasa laddhā .
Tesu ye hetuyā satta vuttā , tehi saddhiṃ nārammaṇe vuttesu pannarasasu ‘‘ kusalo kusalassa , abyākatassa , kusalābyākatassa , akusalo akusalassa , abyākatassa , akusalābyākatassa , abyākato abyākatassā ’’ ti ime satta sadisā .
Te sandhāya hetupaccayā naārammaṇe sattāti vuttaṃ .
Naadhipatiyā sattātiādīsupi eseva nayo .
Nasahajātassa pana hetupaccayassa abhāvā nasahajāte ekopi na labbhati , tasmā tena saddhiṃ yojanā na katā .
Naaññamaññe kusalādayo tayo rūpābyākatassa labbhanti , te sandhāya
V0.471 tīṇīti vuttaṃ .Tathā nasampayutte .
Navippayutte pana kusalaṃ kusalassa , akusalaṃ akusalassa , abyākataṃ abyākatassāti arūpadhammavasena tīṇi veditabbāni .
Nanissayanoatthinoavigatā nasahajāto viya
M0.477 na labbhantiyevāti tehipi saddhiṃ yojanā na katā .Evamettha satta tīṇīti dveyeva gaṇanaparicchedā , tesaṃ vasena ūnataragaṇanena saddhiṃ atirekagaṇanassapi gaṇanaṃ parihāpetvā paccayaghaṭanesu gaṇanā veditabbā .
551. Tattha hetusahajātanissayaatthiavigatanti nārammaṇe sattāti kusalo dhammo kusalassa dhammassa hetupaccayena paccayo , sahajātanissayaatthiavigatapaccayena paccayo , nārammaṇapaccayena paccayo .
Kusalā hetū sampayuttakānaṃ khandhānaṃ hetupaccayena paccayo , sahajātanissayaatthiavigatapaccayena paccayo , nārammaṇapaccayena paccayoti iminā nayena satta vārā uddharitabbā .
Nādhipatiyā sattātiādīsupi eseva nayo .
Dutiye ghaṭane aññamaññassa paviṭṭhattā ṭhapetvā nasampayuttaṃ sesesu tīṇīti vuttaṃ .
Nasampayutte pana aññamaññavippayuttaṃ paṭisandhināmarūpaṃ sandhāya ekanti vuttaṃ .
Aññamaññapaccayo cettha anulomaghaṭane paviṭṭhattā paccanīyato na labbhati , tasmā ‘‘ naaññamaññe ’’ ti na vuttaṃ .
Yathā cettha , evaṃ sesaghaṭanesupi paviṭṭhapaccayā paccanīyato na labbhantīti na vuttā .
Tatiyaghaṭane sampayuttassa paviṭṭhattā sabbattha tīṇiyeva .
Catutthaghaṭane vippayuttassa paviṭṭhattā tīṇi kusalādīni cittasamuṭṭhānarūpassa .
Pañcame vipākassa paviṭṭhattā sabbattha ekaṃ abyākatena abyākataṃ .
Ito paresupi vipākasampayuttesu eseva nayo .
552. Hetusahajātanissayaindriyamaggaatthiavigatanti nārammaṇe cattārīti kusalo kusalassa , abyākatassa , kusalābyākatassa ;
abyākato abyākatassāti imesaṃ vasena veditabbāni .
Sesesupi eseva nayo .
Naaññamaññe dveti kusalo abyākatassa , tathā abyākato .
Paratopi dvīsu eseva nayo .
Iminā upāyena sabbaghaṭanesu labbhamānavasena gaṇanā veditabbā .
Sabbānipi cetāni imasmiṃ anulomapaccanīye sahajātavasena ceva pakiṇṇakavasena ca pannarasādhikāni cattāri ghaṭanasatāni vuttāni .
Tesu tasmiṃ tasmiṃ ghaṭane ye anulomato ṭhitā paccayā , tesaṃ ekopi paccanīyato na labbhati .
Hetumūlake cettha paṭhame ghaṭane anulomato pañcannaṃ paccayānaṃ ṭhitattā paccanīyato ekūnavīsati paccayā āgatā .
Evaṃ sesesupi
M0.478 anulomato ṭhitāvasesā paccanīyato āgatā .Anulomato cettha bahūsupi ṭhitesu
V0.472 paccanīyato ekekova āgatoti veditabbo .Yathā ca hetumūlake , evaṃ ārammaṇādimūlakesupi sabbametaṃ vidhānaṃ yathānurūpato veditabbanti .
Anulomapaccanīyavaṇṇanā .