Paccayaniddesapakiṇṇakavinicchayakathā

IdāniM0.387 evaṃ uddesaniddesato dassitesu imesu catuvīsatiyā paccayesu ñāṇacārassa visadabhāvatthaṃV0.385 anekadhammānaṃ ekapaccayabhāvato , ekadhammassa anekapaccayabhāvato , ekapaccayassa anekapaccayabhāvato , paccayasabhāgato , paccayavisabhāgato , yugaḷakato , janakājanakato , sabbaṭṭhānikāsabbaṭṭhānikato , rūpaṃ rūpassātiādivikappato , bhavabhedatoti imesaṃ dasannaṃ padānaṃ vasena pakiṇṇakavinicchayo veditabbo .

Tattha anekadhammānaṃ ekapaccayabhāvatoti etesu hi ṭhapetvā kammapaccayaṃ avasesesu tevīsatiyā paccayesu anekadhammā ekato paccayā honti .

Kammapaccayo pana eko cetanādhammoyevāti evaṃ tāvettha anekadhammānaṃ ekapaccayabhāvato vinicchayo veditabbo .

Ekadhammassa anekapaccayabhāvatoti hetupaccaye tāva amoho eko dhammo .

So purejātakammāhārajhānapaccayova na hoti , sesānaṃ vīsatiyā paccayānaṃ vasena paccayo hoti .

Alobhādosā indriyamaggapaccayāpi na honti , sesānaṃ aṭṭhārasannaṃ paccayānaṃ vasena paccayā honti .

Lobhamohā vipākapaccayāpi na honti , sesānaṃ sattarasannaṃ paccayānaṃ vasena paccayā honti .

Doso adhipatipaccayopi na hoti , sesānaṃ soḷasannaṃ paccayānaṃ vasena paccayo hoti .

Ārammaṇapaccaye rūpāyatanaṃ cakkhuviññāṇadhātuyā ārammaṇapurejātaatthiavigatavasena catudhā paccayo ;

tathā manodhātuyā ahetukamanoviññāṇadhātuyā ca .

Sahetukāya pana ārammaṇādhipatiārammaṇūpanissayavasenāpi paccayo hoti .

Iminā nayena sabbesaṃ ārammaṇapaccayadhammānaṃ anekapaccayabhāvo veditabbo .

Adhipatipaccaye ārammaṇādhipatino ārammaṇapaccaye vuttanayeneva anekapaccayabhāvo veditabbo .

Sahajātādhipatīsu vīmaṃsā amohahetu viya vīsatidhā paccayo hoti .

Chando hetupurejātakammaāhāraindriyajhānamaggapaccayo na hoti , sesānaṃ sattarasannaṃ paccayānaṃ vasena paccayo hoti .

Cittaṃ hetupurejātakammajhānamaggapaccayo na hoti , sesānaṃ ekūnavīsatiyā paccayānaṃ vasena paccayo hoti .

Vīriyaṃ hetupurejātakammāhārajhānapaccayo na hoti , sesānaṃ ekūnavīsatiyā vasena paccayo hoti .

AnantarapaccayeM0.388 ‘‘ cakkhuviññāṇadhātū ’’ tiādinā nayena vuttesu catūsu khandhesu vedanākkhandho hetupurejātakammāhāramaggapaccayo na hoti , sesānaṃ ekūnavīsatiyā vasena paccayo hoti .

Saññākkhandho indriyajhānapaccayopi na hoti , sesānaṃ sattarasannaṃ vasena paccayoV0.386 hoti .

Saṅkhārakkhandhe hetū hetupaccaye vuttanayena , chandavīriyāni adhipatipaccaye vuttanayeneva paccayā honti .

Phasso hetupurejātakammaindriyajhānamaggapaccayo na hoti , sesānaṃ aṭṭhārasannaṃ vasena paccayo hoti .

Cetanā hetupurejātaindriyajhānamaggapaccayo na hoti .

Sesānaṃ ekūnavīsatiyā vasena paccayo hoti .

Vitakko hetupurejātakammāhārindriyapaccayo na hoti , sesānaṃ ekūnavīsatiyā vasena paccayo hoti .

Vicāro maggapaccayopi na hoti , sesānaṃ aṭṭhārasannaṃ vasena paccayo hoti .

Pīti tesaññeva vasena paccayo hoti .

Cittekaggatā hetupurejātakammāhārapaccayo na hoti , sesānaṃ vīsatiyā vasena paccayo hoti .

Saddhā hetupurejātakammāhārajhānamaggapaccayo na hoti , sesānaṃ aṭṭhārasannaṃ vasena paccayo hoti .

Sati tehi ceva maggapaccayena cāti ekūnavīsatiyā vasena paccayo hoti .

Jīvitindriyaṃ saddhāya vuttānaṃ aṭṭhārasannaṃ vasena paccayo hoti .

Hirottappaṃ tato indriyapaccayaṃ apanetvā sesānaṃ sattarasannaṃ vasena paccayo hoti .

Tathā kāyapassaddhādīni yugaḷakāni , yevāpanakesu adhimokkhamanasikāratatramajjhattatā karuṇāmuditā ca .

Viratiyo pana tehi ceva maggapaccayena cāti aṭṭhārasadhā paccayā honti .

Micchādiṭṭhi tato vipākapaccayaṃ apanetvā sattarasadhā , micchāvācākammantājīvā tehi ceva kammāhārapaccayehi cāti ekūnavīsatidhā .

Ahirikaṃ anottappaṃ māno thinaṃ middhaṃ uddhaccanti ime hetupurejātakammavipākāhārindriyajhānamaggapaccayā na honti , sesānaṃ pana soḷasannaṃ paccayānaṃ vasena paccayā honti .

Vicikicchāissāmacchariyakukkuccāni tato adhipatipaccayaṃ apanetvā pannarasadhā viññāṇakkhandhassa .

Adhipatipaccaye vuttanayeneva anekapaccayabhāvo veditabbo .

Samanantarapaccayepi eseva nayo .

Sahajātapaccaye catūsu tāva khandhesu ekekassa dhammassa anekapaccayabhāvo vuttanayeneva veditabbo .

Cattāri mahābhūtāni ārammaṇaārammaṇādhipatisahajātaaññamaññanissayaupanissayapurejātaatthiavigatavasenaM0.389 navadhā paccayā honti .

Hadayavatthu tesañceva vippayuttassa ca vasena dasadhā paccayo hoti .

Aññamaññapaccaye apubbaṃ natthi .

Nissayapaccaye cakkhāyatanādīni ārammaṇaārammaṇādhipatinissayaupanissayapurejātaindriyavippayuttaatthiavigatavasena navadhā paccayā honti .

Upanissaye apubbaṃ natthi .

Purejātapaccaye rūpasaddagandharasāyatanāni ārammaṇaārammaṇādhipatiupanissayapurejātaatthiavigatavasena chadhā paccayā honti .

Ettakamevettha apubbaṃ .

Pacchājātādīsu apubbaṃ natthi .

Āhārapaccaye kabaḷīkārāhāroV0.387 ārammaṇaārammaṇādhipatiupanissayaāhāraatthiavigatavasena chadhā paccayo hoti .

Indriyādīsu apubbaṃ natthi .

Evamettha ekadhammassa anekapaccayabhāvatopi viññātabbo vinicchayo .

Ekapaccayassa anekapaccayabhāvatoti hetupaccayādīsu yassa kassaci ekassa paccayassa yenākārena yenatthena yo paccayuppannānaṃ paccayo hoti , taṃ ākāraṃ taṃ atthaṃ avijahitvāva aññehipi yehākārehi yehi atthehi so tasmiññeva khaṇe tesaṃ dhammānaṃ anekapaccayabhāvaṃ gacchati , tato anekapaccayabhāvato tassa vinicchayo veditabboti attho .

Seyyathidaṃ – amoho hetupaccayo , so hetupaccayattaṃ avijahantova adhipatisahajātaaññamaññanissayavipākaindriyamaggasampayuttavippayuttaatthiavigatānaṃ vasena aparehipi ekādasahākārehi anekapaccayabhāvaṃ gacchati .

Alobhādosā tato adhipatiindriyamaggapaccaye tayo apanetvā sesānaṃ vasena anekapaccayabhāvaṃ gacchanti .

Idaṃ vipākahetūsuyeva labbhati , kusalakiriyesu pana vipākapaccayatā parihāyati .

Lobhadosamohā te tayo vipākañcāti cattāro apanetvā sesānaṃ vasena anekapaccayabhāvaṃ gacchanti .

Ārammaṇapaccayo taṃ ārammaṇapaccayattaṃ avijahantaṃyeva ārammaṇādhipatinissayaupanissayapurejātavippayuttaatthiavigatānaṃ vasena aparehipi sattahākārehi anekapaccayabhāvaṃ gacchati .

Ayamettha ukkaṭṭhaparicchedo , arūpadhammānaṃ pana atītānāgatānaṃ vā rūpadhammānaṃ ārammaṇapaccayabhāve sati ārammaṇādhipatiārammaṇūpanissayamattaññeva uttariM0.390 labbhati .

Adhipatipaccaye vīmaṃsā amohasadisā .

Chando adhipatipaccayo adhipatipaccayattaṃ avijahantova sahajātaaññamaññanissayavipākasampayuttavippayuttaatthiavigatānaṃ vasena aparehipi aṭṭhahākārehi anekapaccayabhāvaṃ gacchati .

Vīriyaṃ tesañceva indriyamaggapaccayānañcāti imesaṃ vasena aparehipi dasahākārehi anekapaccayabhāvaṃ gacchati .

Cittaṃ tato maggapaccayaṃ apanetvā āhārapaccayaṃ pakkhipitvā imesaṃ vasena adhipatipaccayato uttari dasahākārehi anekapaccayabhāvaṃ gacchati .

Ārammaṇādhipatino pana heṭṭhā ārammaṇapaccaye vuttanayeneva anekapaccayabhāvo veditabbo .

Anantarasamanantarapaccayā anantarasamanantarapaccayattaṃ avijahantāva upanissayakammaāsevananatthivigatānaṃV0.388 vasena aparehipi pañcahākārehi anekapaccayabhāvaṃ gacchanti .

Ariyamaggacetanāyeva cettha kammapaccayataṃ labhati , na sesadhammā .

Sahajātapaccayo sahajātapaccayattaṃ avijahantova hetuadhipatiaññamaññanissayakammavipākaāhāraindriyajhānamaggasampayuttavippayuttaatthiavigatānaṃ vasena aparehi cuddasahākārehi anekapaccayabhāvaṃ gacchati .

Ayampi ukkaṭṭhaparicchedo vatthusahajātādīnaṃ pana vasenettha hetupaccayādīnaṃ abhāvopi veditabbo .

Aññamaññapaccayepi eseva nayo .

Nissayapaccayo nissayapaccayattaṃ avijahantova catuvīsatiyā paccayesu attano nissayapaccayattañceva anantarasamanantarapacchājātaāsevananatthivigatapaccaye ca cha apanetvā sesānaṃ vasena aparehipi sattarasahākārehi anekapaccayabhāvaṃ gacchati .

Ayampi ukkaṭṭhaparicchedova vatthunissayādīnaṃ pana vasenettha hetupaccayādīnaṃ ābhāvopi veditabbo .

Upanissayapaccaye ārammaṇūpanissayo ārammaṇādhipatisadiso .

Anantarūpanissayo anantarūpanissayapaccayattaṃ avijahantova anantarasamanantarakammaāsevananatthivigatānaṃ vasena aparehipi chahākārehi anekapaccayabhāvaṃ gacchati .

Ariyamaggacetanāyeva cettha kammapaccayataṃ labhati , na sesadhammā .

Pakatūpanissayo pakatūpanissayova .

Purejātapaccayo attano purejātapaccayattaṃ avijahantova ārammaṇaārammaṇādhipatinissayaupanissayaindriyavippayuttaatthiavigatānaṃ vasena aparehipiM0.391 aṭṭhahākārehi anekapaccayabhāvaṃ gacchati .

Ayampi ukkaṭṭhaniddesova ārammaṇapurejāte panettha nissayaindriyavippayuttapaccayatā na labbhati .

Ito uttaripi labbhamānālabbhamānaṃ veditabbaṃ .

Pacchājātapaccayo attano pacchājātapaccayabhāvaṃ avijahantova vippayuttaatthiavigatānaṃ vasena aparehipi tīhākārehi anekapaccayabhāvaṃ gacchati .

Āsevanapaccayo āsevanapaccayattaṃ avijahantova anantarasamanantaraupanissayanatthivigatānaṃ vasena aparehipi pañcahākārehi anekapaccayabhāvaṃ gacchati .

Kammapaccayo kammapaccayattaṃ avijahantova ekakkhaṇiko tāva sahajātaaññamaññanissayavipākaāhārasampayuttavippayuttaatthiavigatānaṃ vasena aparehipi navahākārehi anekapaccayabhāvaṃ gacchati .

Nānākkhaṇiko upanissayaanantarasamanantaranatthivigatānaṃ vasena aparehipi pañcahākārehi anekapaccayabhāvaṃ gacchati .

VipākapaccayoV0.389 vipākapaccayattaṃ avijahantova hetuadhipatisahajātaaññamaññanissayakammaāhāraindriyajhānamaggasampayuttavippayuttaatthiavigatānaṃ vasena aparehipi cuddasahākārehi anekapaccayabhāvaṃ gacchati .

Āhārapaccaye kabaḷīkāro āhāro āhārapaccayattaṃ avijahantova atthiavigatānaṃ vasena aparehipi dvīhākārehi anekapaccayabhāvaṃ gacchati .

Sesā tayo āhārapaccayattaṃ avijahantāva yathānurūpaṃ adhipatisahajātaaññamaññanissayakammavipākaindriyasampayuttavippayuttaatthiavigatānaṃ vasena aparehipi ekādasahākārehi anekapaccayabhāvaṃ gacchanti .

Indriyapaccaye rūpino pañcindriyā indriyapaccayattaṃ avijahantāva nissayapurejātavippayuttaatthiavigatānaṃ vasena aparehipi pañcahākārehi anekapaccayabhāvaṃ gacchanti .

Rūpajīvitindriyampi indriyapaccayattaṃ avijahantaññeva atthiavigatānaṃ vasena aparehipi dvīhākārehi anekapaccayabhāvaṃ gacchati .

Arūpino indriyānipi yathānurūpaṃ indriyapaccayattaṃ avijahantāneva hetuadhipatisahajātaaññamaññanissayavipākaāhārajhānamaggasampayuttavippayuttaatthiavigatānaṃ vasena aparehipi terasahākārehi anekapaccayabhāvaṃ gacchanti .

Jhānapaccayo jhānapaccayattaṃ avijahantova yathānurūpaṃM0.392 sahajātaaññamaññanissayavipākaindriyamaggasampayuttavippayuttaatthiavigatānaṃ vasena aparehipi dasahākārehi anekapaccayabhāvaṃ gacchati .

Maggapaccayo maggapaccayattaṃ avijahantova yathānurūpaṃ jhānapaccaye vuttānaṃ dasannaṃ hetuadhipatīnañcāti imesaṃ vasena aparehipi dvādasahākārehi anekapaccayabhāvaṃ gacchati .

Sampayuttapaccayo sampayuttapaccayattaṃ avijahantova yathānurūpaṃ hetuadhipatisahajātaaññamaññanissayakammavipākaāhāraindriyajhānamaggaatthiavigatānaṃ vasena aparehipi terasahākārehi anekapaccayabhāvaṃ gacchati .

Vippayuttapaccayo vippayuttapaccayattaṃ avijahantova anantarasamanantaraāsevanasampayuttanatthivigatasaṅkhāte cha paccaye apanetvā sesānaṃ vasena yathānurūpaṃ aparehipi sattarasahākārehi anekapaccayabhāvaṃ gacchati .

Tattha rūpassa ca arūpassa ca paccayavibhāgo veditabbo .

Atthipaccayo atthipaccayattaṃ avijahantova anantarasamanantaraāsevananatthivigatasaṅkhāte pañca paccaye apanetvā sesānaṃ vasena yathānurūpaṃ aparehi aṭṭhārasahākārehi anekapaccayabhāvaṃ gacchati .

Natthipaccayavigatapaccayā anantarapaccayasadisāV0.390 .

Avigatapaccayo atthipaccayasadisoyevāti evamettha ekapaccayassa anekapaccayabhāvatopi viññātabbo vinicchayo .

Paccayasabhāgatoti etesu hi catuvīsatiyā paccayesu anantarasamanantaraanantarūpanissayaāsevananatthivigatā sabhāgā , tathā ārammaṇaārammaṇādhipatiārammaṇūpanissayāti iminā upāyenettha paccayasabhāgatopi viññātabbo vinicchayo .

Paccayavisabhāgatoti purejātapaccayo panettha pacchājātapaccayena visabhāgo , tathā sampayuttapaccayo vippayuttapaccayena , atthipaccayo natthipaccayena , vigatapaccayo avigatapaccayenāti iminā upāyenettha paccayavisabhāgatopi viññātabbo vinicchayo .

Yugaḷakatoti etesu ca atthasarikkhatāya , saddasarikkhatāya , kālapaṭipakkhatāya , hetuphalatāya , aññamaññapaṭipakkhatāyāti imehi kāraṇehi yugaḷakato viññātabbo vinicchayo .

Anantarasamanantarā hi atthasarikkhatāya ekaṃ yugaḷakaṃ nāma ;

nissayūpanissayā saddasarikkhatāya , purejātapacchājātāM0.393 kālapaṭipakkhatāya , kammapaccayavipākapaccayā hetuphalatāya , sampayuttavippayuttapaccayā aññamaññapaṭipakkhatāya ekaṃ yugaḷakaṃ nāma , tathā atthinatthipaccayā , vigatāvigatapaccayā cāti evamettha yugaḷakatopi viññātabbo vinicchayo .

Janakājanakatoti etesu ca anantarasamanantarānantarūpanissayapakatūpanissayāsevanapaccayā nānākkhaṇiko , kammapaccayo , natthivigatapaccayāti ime paccayā janakāyeva , na ajanakā .

Pacchājātapaccayo kevalaṃ upatthambhakoyeva , na janako .

Sesā janakā ca ajanakā ca upatthambhakā cāti attho .

Evamettha janakājanakatopi viññātabbo vinicchayo .

Sabbaṭṭhānikāsabbaṭṭhānikatoti etesu ca sahajātanissayaatthiavigatapaccayā sabbaṭṭhānikā nāma , sabbesaṃ saṅkhatānaṃ rūpārūpadhammānaṃ ṭhānabhūtā kāraṇabhūtāti attho .

Etehi vinā uppajjamāno ekadhammopi natthīti .

Ārammaṇaārammaṇādhipatianantarasamanantarānantarūpanissayapakatūpanissayāsevanasampayuttanatthivigatapaccayā asabbaṭṭhānikā nāma .

Na sabbesaṃ rūpārūpadhammānaṃ ṭhānabhūtā , arūpakkhandhānaññeva pana ṭhānabhūtā kāraṇabhūtāti attho .

Arūpadhammāyeva hi etehi uppajjanti , na rūpadhammā .

Purejātapacchājātāpi asabbaṭṭhānikā arūparūpānaññevaV0.391 yathākkamena paccayabhāvato .

Vuttāvasesāpi ekaccānaṃ rūpārūpadhammānaṃ uppattihetuto na sabbaṭṭhānikāti evamettha sabbaṭṭhānikā sabbaṭṭhānikatopi viññātabbo vinicchayo .

Rūpaṃ rūpassātiādivikappatoti etesu ca catuvīsatiyā paccayesu ekapaccayopi ekantena rūpameva hutvā rūpasseva paccayo nāma natthi , ekantena pana rūpaṃ hutvā arūpasseva paccayo nāma atthi .

Kataro panesoti ?

Purejātapaccayo .

Purejātapaccayo hi ekantena rūpameva hutvā arūpasseva paccayo hoti .

Ekantena rūpameva hutvā rūpārūpasseva paccayo nāmātipi natthi , ekantena pana arūpaṃ hutvā arūpasseva paccayo nāma atthi .

Kataro panesoti ?

Anantarasamanantaraāsevanasampayuttanatthivigatavasena chabbidho .

So hi sabbopi ekantena arūpameva hutvā arūpasseva paccayo hoti .

Ekantena arūpameva hutvāpi ekantena rūpasseva paccayo nāmātipi atthi .

Kataro panesoti ?

Pacchājātapaccayo .

So hi ekantenaM0.394 arūpaṃ hutvā rūpasseva paccayo hoti ;

ekantena pana arūpadhammova hutvā rūpārūpānaṃ paccayopi atthi .

Kataro panesoti ?

Hetukammavipākajhānamaggavasena pañcavidho .

So hi sabbopi ekantena arūpameva hutvā rūpadhammānaṃ arūpadhammānampi paccayo hoti .

Ekantena pana rūpārūpameva hutvā rūpasseva paccayo nāmātipi natthi , arūpasseva pana hoti .

Kataro panesoti ?

Ārammaṇapaccayo ceva upanissayapaccayo ca .

Idañhi dvayaṃ ekantena rūpārūpameva hutvā arūpasseva paccayo hoti .

Ekantena rūpārūpameva hutvā pana rūpārūpasseva paccayo nāmātipi atthi .

Kataro panesoti ?

Adhipatisahajātaaññamaññanissayaāhāraindriyavippayuttaatthiavigatavasena navavidho .

So hi sabbopi ekantena rūpārūpameva hutvā rūpārūpasseva paccayo hotīti evamettha rūpaṃ rūpassātiādivikappatopi viññātabbo vinicchayo .

Bhavabhedatoti imesu pana catuvīsatiyā paccayesu pañcavokārabhave tāva na koci paccayo na labbhati nāma .

Catuvokārabhave pana tayo purejātapacchājātavippayuttapaccaye apanetvā sesā ekavīsatimeva labbhanti .

Ekavokārabhave sahajātaaññamaññanissayakammaindriyaatthiavigatavasena satteva labbhanti .

Bāhire pana anindriyabaddharūpe sahajātaaññamaññanissayaatthiavigatavasena pañceva labbhantīti evamettha bhavabhedatopi viññātabbo vinicchayoti .

Paccayaniddesavāravaṇṇanā niṭṭhitā .

Issues

Select Version

Paṭṭhānappakaraṇa-aṭṭhakathā

Paṭṭhānappakaraṇa-aṭṭhakathā