2. Saṅghādisesakaṇḍaṃ ( bhikkhunīvibhaṅgavaṇṇanā )
1. Paṭhamasaṅghādisesasikkhāpadavaṇṇanā
679. Saṅghādisesakaṇḍassa
M3.116V3.107 paṭhamasikkhāpade dvīsu janesūti aḍḍakārakesu dvīsu janesu .Yo kocīti tesuyeva dvīsu yo koci , añño vā tehi āṇatto .
Dutiyassa ārocetīti etthāpi dvīsu janesu yassa kassaci dutiyassa kathaṃ yo koci ārocetīti evamattho gahetabboti āha ‘‘ dutiyassa ārocetīti etthāpi eseva nayo ’’ ti .
Gatigatan ti cirakālapavattaṃ .
Āpattīti āpajjanaṃ .
Saha vatthujjhācārāti vatthuvītikkamena saha .
Sahayoge karaṇavacanappasaṅge idaṃ nissakkavacanaṃ .
Yan ti yaṃ dhammaṃ .
Nissāretīti āpannaṃ bhikkhunisaṅghamhā nissāreti .
Hetumhi cāyaṃ kattuvohāro .
Nissāraṇahetubhūto hi dhammo nissāraṇīyoti vutto .
Gīvāyeva hoti , na pārājikaṃ anāṇattiyā gahitattā .
Yathā dāsadāsīvāpīādīni sampaṭicchituṃ na vaṭṭati , evaṃ tesaṃ atthāya aḍḍakaraṇampi na vaṭṭatīti āha ‘‘ ayaṃ akappiyaaḍḍo nāma , na vaṭṭatī ’’ ti .
Ettha ca sace adhikaraṇaṭṭhānaṃ gantvā ‘‘ amhākaṃ eso dāso , dāsī , vāpī , khettaṃ , ārāmo , ārāmavatthu , gāvo , ajā , kukkuṭā ’’ tiādinā voharati , akappiyaṃ .
‘‘ Ayaṃ amhākaṃ ārāmiko , ayaṃ vāpī itthannāmena saṅghassa bhaṇḍadhovanatthāya dinnā , ito khettato ārāmato uppajjanakacatupaccayā ito gāvito mahiṃsito ajāto uppajjanakagorasā itthannāmena saṅghassa dinnāti pucchite vā apucchite vā vattuṃ vaṭṭatī ’’ ti vadanti .
Sesamettha uttānameva .
Anākaḍḍhitāya aḍḍakaraṇaṃ , aḍḍapariyosānanti imāni panettha dve aṅgāni .
Paṭhamasaṅghādisesasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
2. Dutiyasaṅghādisesasikkhāpadavaṇṇanā
683. Dutiye
M3.117V3.108 mallagaṇabhaṭiputtagaṇādikan tiādīsu mallagaṇo nāma nārāyanabhattiko tattha tattha pānīyaṭṭhapanapokkharaṇīkhaṇanādipuññakammakārako gaṇo , bhaṭiputtagaṇo nāma kumārabhattikagaṇo .Dhammagaṇoti sāsanabhattigaṇo anekappakārapuññakammakārakagaṇo vuccati .
Gandhikaseṇīti anekappakārasugandhivikatikārako gaṇo .
Dussikaseṇīti pesakārakagaṇo .
Kappagatikan ti kappiyabhāvaṃ gataṃ .
Vuṭṭhāpentiyāti upasampādentiyā .
‘‘ Coriṃ vuttanayena anāpucchā pabbājentiyā dukkaṭan ’’ ti vadanti .
Paṇṇattiṃ ajānantā ariyāpi vuṭṭhāpentīti vā kammavācāpariyosāne āpattikkhaṇe vipākābyākatasamaṅgitāvasena vā ‘‘ ticittan ’’ ti vuttanti veditabbaṃ .
Sesamettha uttānameva .
Coritā , corisaññā , aññatra anuññātakāraṇā vuṭṭhāpananti imāni panettha tīṇi aṅgāni .
Dutiyasaṅghādisesasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
3. Tatiyasaṅghādisesasikkhāpadavaṇṇanā
692. Tatiye parikkhepaṃ atikkāmentiyāti sakagāmato aññassa gāmassa parikkhepaṃ atikkāmentiyā .
‘‘ Gāmantaraṃ gaccheyyā ’’ ti hi vacanato aññassa gāmassa parikkhepaṃ atikkāmentiyā eva āpatti , na sakagāmassa .
Añño hi gāmo gāmantaraṃ .
Aparikkhittassa gāmassa upacāran ti ettha upacāra -saddena gharūpacārato paṭhamaleḍḍupātasaṅkhātaṃ parikkhepārahaṭṭhānaṃ gahitaṃ , na tato dutiyaleḍḍupātasaṅkhāto upacāroti āha ‘‘ parikkhepārahaṭṭhānan ’’ ti .
Teneva pāḷiyaṃ ‘‘ upacāraṃ atikkāmentiyā ’’ ti vuttaṃ .
Aññathā yathā vikālagāmappavisanasikkhāpade ‘‘ parikkhittassa gāmassa parikkhepaṃ atikkamantassa , aparikkhittassa gāmassa upacāraṃ okkamantassā ’’ ti ( pāci .513) vuttaṃ , evamidhāpi ‘‘ parikkhittassa gāmassa parikkhepaṃ atikkāmentiyā aparikkhittassa gāmassa upacāraṃ okkamantiyā ’’ ti vadeyya .
Saṅkhepato vuttamatthaṃ vibhajitvā dassento ‘‘ apicetthā ’’ tiādimāha .
Vihārassa
M3.118 catugāmasādhāraṇattāti iminā ‘‘ vihārato ekaṃ gāmaṃ gantuṃ vaṭṭatī ’’ ti etthaV3.109 kāraṇamāha .Vihārassa catugāmasādhāraṇattāyeva hi catūsu gāmesu yaṃkiñci ekaṃ gāmaṃ gantuṃ vaṭṭati .
Yatthāti yassaṃ nadiyaṃ .
‘‘ Paṭhamaṃ pādaṃ uttārentiyā āpatti thullaccayassa , dutiyaṃ pādaṃ uttārentiyā āpatti saṅghādisesassā ’’ ti vacanato nadiṃ otaritvā padasā uttarantiyā eva āpattīti āha ‘‘ setunā gacchati , anāpattī ’’ tiādi .
Paratīrameva akkamantiyā anāpattīti nadiṃ anotaritvā yānanāvādīsu aññatarena gantvā paratīrameva akkamantiyā anāpatti .
Ubhayatīresu vicaranti , vaṭṭatīti idaṃ asatipi nadīpāragamane upari vakkhamānassa vinicchayassa phalamattadassanatthaṃ vuttanti veditabbaṃ .
Orimatīrameva āgacchati , āpattīti paratīraṃ gantukāmatāya otiṇṇattā vuttaṃ .
Tameva tīran ti tameva orimatīraṃ .
Anāpattīti paratīraṃ gantukāmatāya abhāvato anāpatti .
Tādise araññeti ‘‘ bahiindakhīlā sabbametaṃ araññan ’’ ti ( vibha .529) evaṃ vuttalakkhaṇe araññe .
Atha tādisasseva araññassa gahitabhāvo kathaṃ viññāyatīti āha ‘‘ tenevā ’’ tiādi .
Iminā hi aṭṭhakathāvacanena īdisepi gāmasamīpe dassanūpacāre vijahite satipi savanūpacāre āpatti hotīti viññāyati .
Maggamūḷhā uccāsaddaṃ karontīti āha ‘‘ maggamūḷhasaddena viyā ’’ ti .
Saddāyantiyāti saddaṃ karontiyā .
Purimāyoti puretaraṃ gacchantiyo .
Aññaṃ maggaṃ gaṇhātīti maggamūḷhattā , na ohātuṃ , tasmā dvinnampi anāpatti .
Sesamettha uttānameva .
Anantarāyena ekabhāvo , gāmantaragamanādīsu aññataratāpajjanaṃ , āpadāya abhāvoti imāni panettha tīṇi aṅgāni .
Tatiyasaṅghādisesasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
4. Catutthasaṅghādisesasikkhāpadavaṇṇanā
694. Catutthe kārakagaṇassāti ukkhepanīyakammakārakagaṇassa .
Tecattālīsappabhedaṃ vattaṃ khandhake āvi bhavissati .
Netthāravatteti nittharaṇahetumhi
M3.119 vatte .Sesaṃ uttānameva .
Dhammena kammena ukkhittatā , aññatra anuññātakāraṇā osāraṇanti imāni panettha dve aṅgāni .
Catutthasaṅghādisesasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
5. Pañcamasaṅghādisesasikkhāpadavaṇṇanā
701. Pañcame
V3.110 etaṃ na vuttan ti ‘‘ bhikkhuniyā avassutabhāvo daṭṭhabbo ’’ ti etaṃ niyamanaṃ na vuttaṃ .Tan ti taṃ niyametvā avacanaṃ .
Pāḷiyā sametīti ‘‘ ekato avassute ’’ ti avisesetvā vuttapāḷiyā ‘‘ anavassutoti jānantī paṭiggaṇhātī ’’ ti imāya ca pāḷiyā sameti .
Yadi hi puggalassa avassutabhāvo nappamāṇaṃ , kiṃ ‘‘ anavassutoti jānantī ’’ ti iminā vacanena ,‘‘ anāpatti ubhatoanavassutā honti , anavassutā paṭiggaṇhātī ’’ ti ettakameva vattabbaṃ siyā .
‘‘ Ubhatoanavassutā honti , anavassutoti jānantī paṭiggaṇhātī ’’ ti imassa ca anāpattivārassa ayamattho .
Ubho ce anavassutā , sabbathāpi anāpatti .
Atha bhikkhunī anavassutā samānā avassutampi ‘‘ anavassuto ’’ ti saññāya tassa hatthato paṭiggaṇhāti , evampi anāpatti .
Atha sayaṃ anavassutāpi aññaṃ anavassutaṃ vā avassutaṃ vā ‘‘ avassuto ’’ ti jānāti , dukkaṭameva .
Vuttañhetaṃ anantarasikkhāpade ‘‘ kissa tvaṃ ayye na paṭiggaṇhāsīti .
Avassutā ayyeti .
Tvaṃ pana ayye avassutāti .
Nāhaṃ ayye avassutā ’’ ti .
Sesamettha uttānameva .
Udakadantaponato aññaṃ ajjhoharaṇīyaṃ , ubhatoavassutatā , sahatthā gahaṇaṃ , ajjhoharaṇanti imāni panettha cattāri aṅgāni .
Pañcamasaṅghādisesasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
6. Chaṭṭhasaṅghādisesasikkhāpadavaṇṇanā
705. Chaṭṭhe parivāragāthāya ayamattho .
Na deti na paṭiggaṇhātīti ( pari . aṭṭha .481) na uyyojikā deti , nāpi uyyojitā tassā hatthato gaṇhāti
M3.120 .Paṭiggaho tena na vijjatīti teneva kāraṇena uyyojikāya hatthato uyyojitāya paṭiggaho na vijjati .
Āpajjati garukan ti evaṃ santepi avassutassa hatthato piṇḍaggahaṇe uyyojentī saṅghādisesāpattiṃ āpajjati .
Tañca paribhogapaccayāti tañca pana āpattiṃ āpajjamānā tassā uyyojitāya paribhogapaccayā āpajjati .
Tassā hi bhojanapariyosāne uyyojikāya saṅghādiseso hoti .
Sesamettha uttānameva .
Manussapurisatā , aññatra anuññātakāraṇā khādanīyaṃ bhojanīyaṃ gahetvā bhuñjāti uyyojanā , tena vacanena gahetvā itarissā bhojanapariyosānanti imāni panettha tīṇi aṅgāni .
Chaṭṭhasaṅghādisesasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
7. Sattamasaṅghādisesasikkhāpadavaṇṇanā
709. Sattame
V3.111 kinnumāva samaṇiyoti kiṃ nu imā eva samaṇiyo .Tāsāhan ti tāsaṃ ahaṃ .
Sesaṃ uttānameva .
Sattamasaṅghādisesasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
715. Aṭṭhamaṃ uttānatthameva .
9. Navamasaṅghādisesasikkhāpadavaṇṇanā
721. Navame vajjappaṭicchādikāti khuddānukhuddakavajjassa paṭicchādikā .
Samanubhāsanakammakāle cettha dve tisso ekato samanubhāsitabbā .
Navamasaṅghādisesasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
727. Dasamaṃ uttānatthameva .
Bhikkhunīvibhaṅge saṅghādisesavaṇṇanā niṭṭhitā .
Saṅghādisesakaṇḍaṃ niṭṭhitaṃ .