Issues
Sāratthadīpanī-ṭīkā ( tatiyo bhāgo )
Sāratthadīpanī-ṭīkā ( tatiyo bhāgo )

4. Padasodhammasikkhāpadavaṇṇanā

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

4. Padasodhammasikkhāpadavaṇṇanā

45. Catutthe ekatoti anupasampannena saddhiṃ .
Purimabyañjanena sadisaṃ pacchābyañjanan ti ‘‘ rūpaṃ aniccan ’’ ti ettha anicca-saddena sadisaṃ ‘‘ vedanā aniccā ’’ ti ettha anicca-saddaṃ vadati .
Akkharasamūhoti avibhattiko akkharasamūho .
Akkharānubyañjanasamūho padan ti vibhattiantaṃ padamāha .
Vibhattiantameva padaṃ gahetvā ‘‘ paṭhamapadaṃ padameva , dutiyaṃ anupadan ’’ ti vuttaṃ .
Ekaṃ padan ti gāthāpadaṃ sandhāya vadati .
Padagaṇanāyāti gāthāpadagaṇanāya .
Apāpuṇitvāti saddhiṃ akathetvā .
Runti opātetīti ettha anunāsiko āgamavasena vutto , saṃyogapubbassa rassattaṃ katanti veditabbaṃ .
Tenāha ‘‘ rū-kāramattamevā ’’ ti .
Ettha ca ‘‘ rūpaṃ aniccanti bhaṇa sāmaṇerā ’’ ti vuccamāno sace rū-kāraṃ avatvā ru-iti rassaṃ katvā vadati , aññaṃ bhaṇitaṃ nāma hoti , tasmā anāpatti .
Evañca katvā ‘‘ vedanā aniccā ’’ ti etthāpi anicca-saddamatteneva āpatti hotīti veditabbaṃ .
Esa nayoti ekamevakkharaṃ vatvā ṭhānaṃ .
‘‘ Manopubbaṅgamā dhammā ’’ ti vuccamāno hi ma-kāramattameva vatvā tiṭṭhati .
‘‘ Evaṃ me sutan ’’ tiādisuttaṃ bhaṇāpiyamāno e-kāraṃ vatvā tiṭṭhati ce , anvakkharena pācittiyaṃ , aparipuṇṇapadaṃ vatvā ṭhite anubyañjanena .
Padesu ekaṃ paṭhamapadaṃ virajjhati , dutiyena anupadena pācittiyaṃ .
Anaṅgaṇasuttaṃ ( ma . ni .1.57 ādayo ) sammādiṭṭhisuttaṃ ( ma . ni .1.89 ādayo ) mahāvedallañca ( ma . ni .1.449 ādayo ) dhammasenāpatinā bhāsitaṃ , anumānasuttaṃ ( ma . ni .1.181 ādayo ) mahāmoggallānattherena , cūḷavedallasuttaṃ ( ma . ni .1.460 ādayo ) dhammadinnāyaM3.6 theriyā bhāsitaṃ .
Paccekabuddhabhāsitampi buddhabhāsiteyeva saṅgahaṃ gacchati .
AṭṭhakathānissitotiV3.6 pubbe magadhabhāsāya vuttaṃ dhammasaṅgahāruḷhaṃ aṭṭhakathaṃ sandhāya vadati .
Idānipi ‘‘ yathāpi dīpiko nāma , nilīyitvā gaṇhate mige ’’ ti ( mi . pa .6.1.5) evamādikaṃ saṅgahāruḷhaṃ aṭṭhakathāvacanaṃ gahetabbanti vadanti .
Pāḷinissitoti ‘‘ makkaṭī vajjiputtā cā ’’ tievamādinā ( pārā .66) pāḷiyaṃyeva āgato .
Vivaṭṭūpanissitan ti nibbānupanissitaṃ .
Vivaṭṭanissitaṃ pana sāmaññato gahetabbanti āha ‘‘ kiñcāpī ’’ tiādi .
Therassāti nāgasenattherassa .
Maggakathā dīni pakaraṇāni .
‘‘ Akkharena vāceti , akkharakkhare āpatti pācittiyassā ’’ ti vattabbe ‘‘ akkharāya vāceti , akkharakkharāya āpatti pācittiyassā ’’ ti pāḷiyaṃ vuttaṃ .
48. Anupasampannena saddhiṃ gaṇhantassa anāpattīti anupasampannena saha nisīditvā uddesaṃ gaṇhantassa anāpatti vuttā .
Daharabhikkhu nisinno … pe … bhaṇato anāpattīti ettha dvīsupi ṭhitesu nisinnesu vā upasampannassa bhaṇāmīti bhaṇantassa anāpattiyeva .
Upacāraṃ muñcitvāti parisapariyantato dvādasahatthaṃ muñcitvā .
‘‘ Nisinne vācemī ’’ ti bhaṇantassapi upacāraṃ muñcitvā nisinnattā anāpatti .
Sace pana dūre nisinnampi vācemīti visuṃ sallakkhetvā bhaṇati , āpattiyeva .
Eko pādo na āgacchatīti pubbe paguṇoyeva pacchā asarantassa na āgacchati , taṃ ‘‘ evaṃ bhaṇāhī ’’ ti ekato bhaṇantassa anāpatti .
Opātetīti saddhiṃ katheti .
Sesamettha uttānameva .
Anupasampannatā , vuttalakkhaṇadhammaṃ padaso vācanatā , ekato bhaṇanañcāti imānettha tīṇi aṅgāni .
Padasodhammasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .