4. Kāṇamātāsikkhāpadavaṇṇanā
230-231.
Catutthe kāṇāya mātāti kāṇāti laddhanāmāya dārikāya mātā .
Kasmā panesā kāṇā nāma jātāti āha ‘‘ sā kirassā ’’ tiādi .
Imissā daharakāle mātāpitaro sinehavasena ‘‘ amma kāṇe , amma kāṇe ’’ ti vohariṃsu , sā tadupādāya kāṇā nāma jātā , tassā ca mātā ‘‘ kāṇamātā ’’ ti pākaṭā ahosīti
M3.58 evamettha kāraṇaṃ vadanti .Paṭiyālokan ti pacchimaṃ disaṃ , paccādiccanti vuttaṃ hoti .
233. Pūvagaṇanāya pācittiyan ti mukhavaṭṭiyā heṭṭhimalekhato upariṭṭhitapūvagaṇanāya pācittiyaṃ .
‘‘ Dvattipattapūrā paṭiggahetabbā ’’ ti hi vacanato mukhavaṭṭiyā heṭṭhimalekhaṃ anatikkante dve vā tayo vā pattapūre gahetuṃ vaṭṭati .
235. Aṭṭhakathāsu pana … pe … vuttan ti idaṃ aṭṭhakathāsu tathā āgatabhāvamattadīpanatthaṃ vuttaṃ , na pana tassa vādassa patiṭṭhāpanatthaṃ .
Aṭṭhakathāsu vuttañhi pāḷiyā na sameti .
Tatuttarigahaṇe anāpattidassanatthañhi ‘‘ ñātakānaṃ pavāritānan ’’ ti vuttaṃ .
Aññathā ‘‘ anāpatti dvattipattapūre paṭiggaṇhātī ’’ ti imināva pamāṇayuttaggahaṇe anāpattisiddhito ‘‘ ñātakānaṃ pavāritānan ’’ ti visuṃ na vattabbaṃ .
Yadi evaṃ ‘‘ taṃ pāḷiyā na sametī ’’ ti kasmā na vuttanti ?
Heṭṭhā tatuttarisikkhāpade vuttanayeneva sakkā viññātunti na vuttaṃ .
Vuttañhi tattha ( pārā . aṭṭha .2.526)‘‘ aṭṭhakathāsu pana ñātakapavāritaṭṭhāne pakatiyāva bahumpi vaṭṭati , acchinnakāraṇā pamāṇameva vaṭṭatīti vuttaṃ , taṃ pāḷiyā na sametī ’’ ti .
‘‘ Apātheyyādiatthāya paṭiyāditan ’’ ti saññāya gaṇhantassapi āpattiyeva acittakattā sikkhāpadassa .
Attanoyeva gahaṇatthaṃ ‘‘ imassa hatthe dehī ’’ ti vacanenapi āpajjanato ‘‘ vacīkamman ’’ ti vuttaṃ .
Sesaṃ uttānameva
V3.53 .Vuttalakkhaṇapūvamanthatā , asesakatā , apaṭippassaddhagamanatā , na ñātakāditā , atirekapaṭiggahaṇanti imāni panettha pañca aṅgāni .
Kāṇamātāsikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .