2. Vilekhanasikkhāpadavaṇṇanā
438. Dutiye
M3.90 vinayassa pariyāpuṇanaṃ vinayapariyattīti āha ‘‘ vinayaṃ pariyāpuṇantānan ’’ tiādi .Suguttoti yathā karaṇḍake pakkhittamaṇikkhandho viya na nassati vipattiṃ na pāpuṇāti , evaṃ suṭṭhu gopito .
Surakkhitoti tasseva pariyāyavacanaṃ .
Yathā hi kilesacorehi avilumpanīyo hoti , evaṃ sabbadā sūpaṭṭhitassatitāya suṭṭhu rakkhito .
Kukkuccapakatānan ti kappiyākappiyaṃ nissāya uppannakukkuccena abhibhūtānaṃ .
Sārajjanaṃ sārado , byāmohabhayaṃ .
Vigato sārado etassāti visārado .
Sahadhammenāti sakāraṇena vacanena .
Suniggahitaṃ niggaṇhātīti yathā na puna sīsaṃ ukkhipanti , atha kho appaṭibhānā maṅkubhūtāyeva honti , evaṃ suṭṭhu niggaṇhāti .
Alajjitāti ya-kāralopena niddeso , alajjitāyāti vuttaṃ hoti .
Aññāṇatātiādīsupi eseva nayo .
Mando momūhoti aññāṇabhāvena mando , avisayato momūho , mahāmūḷhoti attho .
Attapaccatthikāti attano paccatthikā .
Vajjiputtakā dasavatthudīpakā .
Parūpahāraaññāṇakaṅkhāparavitāraṇādivādāti ettha ye arahattaṃ paṭijānantānaṃ appatte pattasaññīnaṃ adhimānikānaṃ kuhakānaṃ vā arahattaṃ paṭijānantānaṃ sukkavissaṭṭhiṃ disvā mārakāyikā devatā ‘‘ arahato asuciṃ
V3.82 upasaṃharantī ’’ ti maññanti seyyathāpi pubbaseliyā aparaseliyā ca , te parūpahāravādā .Yesaṃ pana arahato itthipurisādīnaṃ nāmagottādīsu ñāṇappavattiyā abhāvena atthi arahato aññāṇaṃ , tattheva sanniṭṭhānābhāvena atthi arahato kaṅkhā , yasmā cassa tāni vatthūni pare vitārenti pakāsenti ācikkhanti , tasmā atthi arahato paravitāraṇāti imā tisso laddhiyo seyyathāpi etarahi pubbaseliyānaṃ , te aññāṇakaṅkhāparavitāraṇavādā .
Niggaho pana nesaṃ kathāvatthuppakaraṇe vuttanayeneva veditabbo .
Cattāro maggā ca phalāni cāti ukkaṭṭhaniddesavasena vuttaṃ , catasso paṭisambhidā tisso vijjā cha abhiññāti ayampi adhigamasaddhammoyeva .
Ca -kāro
M3.91 vā avuttasampiṇḍanattho daṭṭhabbo .Keci therāti dhammakathikā .
Āhaṃsūti paṃsukūlikattherā evaṃ āhaṃsu .
Kadā panāyaṃ kathā udapādīti ?
Ayañhettha anupubbikathā ( a . ni . aṭṭha .1.1.130)– imasmiṃ kira dīpe caṇḍālatissamahābhaye sakko devarājā mahāuḷumpaṃ māpetvā bhikkhūnaṃ ārocāpesi ‘‘ mahantaṃ bhayaṃ bhavissati , na sammā devo vassissati , bhikkhū paccayehi kilamantā pariyattiṃ sandhāretuṃ na sakkhissanti , paratīraṃ gantvā ayyehi jīvitaṃ rakkhituṃ vaṭṭati .
Imaṃ mahāuḷumpaṃ āruyha gacchatha bhante , yesaṃ ettha nisajjaṭṭhānaṃ nappahoti , te kaṭṭhakhaṇḍepi uraṃ ṭhapetvā gacchantu , sabbesaṃ bhayaṃ na bhavissatī ’’ ti .
Tadā samuddatīraṃ patvā saṭṭhi bhikkhū katikaṃ katvā ‘‘ amhākaṃ ettha gamanakiccaṃ natthi , mayaṃ idheva hutvā tepiṭakaṃ rakkhissāmā ’’ ti tato nivattitvā dakkhiṇamalayajanapadaṃ gantvā kandamūlapaṇṇehi jīvikaṃ kappentā vasiṃsu , kāye vahante nisīditvā sajjhāyaṃ karonti , avahante vālikaṃ ussāretvā parivāretvā sīsāni ekaṭṭhāne katvā pariyattiṃ sammasanti .
Iminā niyāmena dvādasa saṃvaccharāni sāṭṭhakathaṃ tepiṭakaṃ paripuṇṇaṃ katvā dhārayiṃsu .
Bhaye vūpasante sattasatā bhikkhū attano gataṭṭhāne sāṭṭhakathe tepiṭake ekakkharampi ekabyañjanampi avināsetvā imameva dīpamāgamma kallagāmajanapade maṇḍalārāmavihāraṃ pavisiṃsu .
Therānaṃ āgatapavattiṃ sutvā imasmiṃ dīpe ohīnā saṭṭhi bhikkhū ‘‘ there passissāmā ’’ ti gantvā therehi saddhiṃ tepiṭakaṃ sodhentā ekakkharampi ekabyañjanampi asamentaṃ nāma na passiṃsu .
Tasmiṃ ṭhāne therānaṃ ayaṃ kathā udapādi ‘‘ pariyatti nu kho sāsanassa mūlaṃ , udāhu paṭipattī ’’ ti .
Paṃsukūlikattherā ‘‘ paṭipatti mūlan ’’ ti āhaṃsu , dhammakathikā ‘‘ pariyattī ’’ ti
V3.83 .Atha ne therā ‘‘ tumhākaṃ dvinnampi janānaṃ vacanamatteneva na sakkā viññātuṃ , jinabhāsitaṃ suttaṃ āharathā ’’ ti āhaṃsu .
Suttaṃ āharituṃ na bhāroti –
‘‘ Ime ca , subhadda , bhikkhū sammā vihareyyuṃ , asuñño loko arahantehi assā ’’ ti ( dī . ni .2.214).
‘‘ Paṭipattimūlakaṃ , mahārāja , satthusāsanaṃ
M3.92 , paṭipattisārakaṃ , mahārāja , satthusāsanaṃ , paṭipatti tiṭṭhantī tiṭṭhatī ’’ ti ( mi . pa .4.1.7)–Suttaṃ āhariṃsu .
Imaṃ suttaṃ sutvā dhammakathikā attano vādaṭṭhapanatthāya imaṃ suttaṃ āhariṃsu –
‘‘ Yāva tiṭṭhanti suttantā , vinayo yāva dippati ;
Tāva dakkhanti ālokaṃ , sūriye abbhuṭṭhite yathā .
‘‘ Suttantesu asantesu , pamuṭṭhe vinayamhi ca ;
Tamo bhavissati loke , sūriye atthaṅgate yathā .
‘‘ Suttante rakkhite sante , paṭipatti hoti rakkhitā ;
Paṭipattiyaṃ ṭhito dhīro , yogakkhemā na dhaṃsatī ’’ ti .
Imasmiṃ sutte āhaṭe paṃsukūlikattherā tuṇhī ahesuṃ .
Dhammakathikattherānaṃyeva vacanaṃ purato ahosi .
Yathā hi gavasatassa gavasahassassa vā antare paveṇipālikāya dhenuyā asati so vaṃso sā paveṇī na ghaṭīyati , evameva āraddhavipassakānaṃ bhikkhūnaṃ satepi sahassepi vijjamāne pariyattiyā asati ariyamaggapaṭivedho nāma na hoti .
Yathā ca nidhikumbhiyā jānanatthāya pāsāṇapiṭṭhe akkharesu upanibaddhesu yāva akkharāni dharanti , tāva nidhikumbhī naṭṭhā nāma na hoti , evameva pariyattiyā dharamānāya sāsanaṃ antarahitaṃ nāma na hotīti .
Tassādheyyoti tassāyatto .
439. So
V3.84 panāti so pātimokkho .Sesamettha uttānameva .
Garahitukāmatā , upasampannassa santike sikkhāpadavivaṇṇanañcāti imāni panettha dve aṅgāni .
Vilekhanasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .