8. Ariṭṭhasikkhāpadavaṇṇanā
417. Aṭṭhame bādhayiṃsūti haniṃsu .
Taṃtaṃsampattiyā vibandhanavasena sattasantānassa antare vemajjhe eti āgacchatīti antarāyo , diṭṭhadhammikādianattho .
Anatikkamanaṭṭhena tasmiṃ antarāye niyuttā , antarāyaṃ vā phalaṃ arahanti , antarāyassa vā karaṇasīlāti antarāyikā .
Tenāha ‘‘ antarāyaṃ karontīti antarāyikā ’’ ti .
Ānantariyadhammāti ānantarikasabhāvā cetanādhammā .
Tatrāyaṃ vacanattho – cutianantaraphalaṃ anantaraṃ nāma , tasmiṃ anantare niyuttā , taṃnibbattanena anantarakaraṇasīlā , anantarappayojanāti vā ānantarikā , te eva ānantariyāti vuttā .
Kammāni eva antarāyikāti kammantarāyikā .
Mokkhasseva antarāyaṃ karoti , na saggassāti micchācāralakkhaṇābhāvato vuttaṃ .
Na hi bhikkhuniyā dhammarakkhitabhāvo atthi .
Pākatikabhikkhunīvasena cetaṃ vuttaṃ .
Ariyāya pana pavattaṃ apāyasaṃvattanikameva , nandamāṇavako cettha nidassanaṃ .
Ubhinnaṃ samānacchandatāvasena vā na saggantarāyikatā
M3.87 , mokkhantarāyikatā pana mokkhatthāya paṭipattiyā vidūsanato .Abhibhavitvā pana pavattiyaṃ saggantarāyikatāpi na sakkā nivāretunti .
Ahetukadiṭṭhiakiriyadiṭṭhinatthikadiṭṭhiyova niyatabhāvaṃ pattā niyatamicchādiṭṭhidhammā .
Paṭisandhidhammāti paṭisandhicittuppādamāha .
Paṇḍakādiggahaṇañcettha nidassanamattaṃ sabbāyapi ahetukapaṭisandhiyā vipākantarāyikabhāvato .
Yāhi ariye upavadati , tā cetanā ariyūpavādā jātā .
Tato paran ti khamāpanato upari .
Yaṃ panettha vattabbaṃ , taṃ dibbacakkhukathāyaṃ vuttameva .
Sañcicca āpannā āpattiyoti sañcicca vītikkantā satta āpattikkhandhā .
Sañcicca vītikkantañhi antamaso dukkaṭadubbhāsitampi saggamaggaphalānaṃ antarāyaṃ
V3.79 karoti .Yāva bhikkhubhāvaṃ paṭijānāti pārājikaṃ āpanno , na vuṭṭhāti sesagarukāpattiṃ āpanno , na deseti lahukāpattiṃ āpanno .
Ayaṃ bhikkhūti ariṭṭho bhikkhu .
Rasena rasaṃ saṃsanditvāti anavajjena paccayaparibhuñjanarasena sāvajjakāmaguṇaparibhogarasaṃ samānetvā .
Yoniso paccavekkhaṇena natthi ettha chandarāgoti nicchandarāgo , paccayaparibhogo .
Upanento viyāti bandhanaṃ upanento viya .
‘‘ Ghaṭento viyā ’’ tipi pāṭho .
Upasaṃharanto viyāti sadisataṃ upasaṃharanto viya ekantasāvajje anavajjabhāvapakkhepanato .
Pāpakan ti lāmakaṭṭhena duggatisampāpanaṭṭhena ca pāpakaṃ .
Mahāsamuddaṃ bandhantena viyāti setukaraṇavasena mahāsāgaraṃ bandhantena viya .
Sabbaññutaññāṇena saddhiṃ paṭivirujjhantoti sabbaññutaññāṇena ‘‘ sāvajjan ’’ ti diṭṭhaṃ ‘‘ anavajjan ’’ ti gahaṇena tena saha paṭivirujjhanto .
Āṇācakketi paṭhamapārājikasikkhāpadasaṅkhāte ,‘‘ abrahmacariyaṃ pahāyā ’’ tiādidesanāsaṅkhāte ca āṇācakke .
Aṭṭhikaṅkalaṃ nāma uraṭṭhi vā piṭṭhikaṇṭakaṃ vā sīsaṭṭhi vā .
Tañhi nimmaṃsattā ‘‘ kaṅkalan ’’ ti vuccati .
Vigatamaṃsāya hi aṭṭhisaṅkhalikāya ekaṭṭhimhi vā kaṅkala -saddo niruḷho .
Anudahanaṭṭhenāti anupāyapaṭipattiyā sampati āyatiñca anudahanaṭṭhena .
Mahābhitāpanaṭṭhena anavaṭṭhitasabhāvatāya , ittarapaccupaṭṭhānaṭṭhena
M3.88 muhuttakaraṇīyatāya , tāvakālikaṭṭhena parehi abhibhavanatāya , sabbaṅgapaccaṅgapalibhañjanaṭṭhena bhedanādiadhikaraṇabhāvena , ugghāṭasadisatāya adhikuṭṭanaṭṭhena , avaṇe vaṇaṃ uppādetvā anto anupavisanabhāvatāya vinivijjhanaṭṭhena , diṭṭhadhammikasamparāyikaanatthanimittatāya sāsaṅkasappaṭibhayaṭṭhena .Pāḷiyaṃ ‘‘ thāmasā parāmāsā ’’ tiādīsu evamattho veditabbo .
Thāmasāti diṭṭhithāmena , tassā diṭṭhiyā thāmagatabhāvenāti attho .
Parāmāsāti diṭṭhiparāmāsena , diṭṭhisaṅkhātaparāmāsenāti attho .
Diṭṭhiyeva hi dhammasabhāvaṃ atikkamitvā parato āmasanena parāmāso .
Abhinivissāti taṇhābhinivesapubbaṅgamena diṭṭhābhinivesena ‘‘ idamettha saccan ’’ ti abhinivisitvā .
Voharatīti katheti .
Yato ca kho te bhikkhūti yadā te bhikkhū .
Evaṃbyākho ahaṃ , bhante , bhagavatāti idaṃ esa attano laddhiṃ nigūhitukāmatāya natthīti vattukāmopi bhagavato ānubhāvena sampaṭicchati .
Buddhānaṃ kira sammukhā dve kathā kathetuṃ samattho nāma natthi .
Kassa nu kho nāma tvaṃ moghapurisāti tvaṃ moghapurisa kassa khattiyassa vā brāhmaṇassa vā vessassa vā suddassa vā gahaṭṭhassa vā pabbajitassa vā devassa vā manussassa vā mayā evaṃ
V3.80 dhammaṃ desitaṃ ājānāsi .Sesamettha uttānameva .
Dhammakammatā , samanubhāsanā , appaṭinissajjananti imāni panettha tīṇi aṅgāni .
Ariṭṭhasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .