4. Pācittiyakaṇḍaṃ ( bhikkhunīvibhaṅgavaṇṇanā )
1. Lasuṇavaggavaṇṇanā
793-797.
Pācittiyesu
M3.123V3.114 lasuṇavaggassa paṭhame jātiṃ saratīti jātissaro .Sabhāvenevāti sūpasampākādiṃ vināva .
Badarasāḷavaṃ nāma badaraphalāni sukkhāpetvā cuṇṇetvā kattabbā khādanīyavikati .
Sesamettha uttānameva .
Āmakalasuṇañceva ajjhoharaṇañcāti imāni panettha dve aṅgāni .
798-802.
Dutiyatatiyacatutthāni uttānatthāneva .
812. Pañcame dvinnaṃ pabbānaṃ uparīti ettha dvinnaṃ aṅgulīnaṃ saha pavesane ekekāya aṅguliyā ekekaṃ pabbaṃ katvā dvinnaṃ pabbānaṃ upari .
Ekaṅgulipavesane dvinnaṃ pabbānaṃ upari na vaṭṭatīti veditabbaṃ .
Mahāpaccariyampi ayameva nayo dassito .
Udakasuddhipaccayena pana satipi phassasādiyane yathāvuttaparicchede anāpatti .
815-817.
Chaṭṭhe āsumbhitvāti pātetvā .
Dadhimatthūti dadhimaṇḍaṃ dadhimhi pasannodakaṃ .
Bhuñjantassa bhikkhuno hatthapāse ṭhānaṃ , pānīyassa vā vidhūpanassa vā gahaṇanti imāni panettha dve aṅgāni .
822. Sattame ‘‘ paṭiggaṇhāti , āpatti dukkaṭassā ’’ ti idaṃ pubbapayogadukkaṭassa nidassanamattanti āha ‘‘ na kevalaṃ paṭiggahaṇeyeva hotī ’’ tiādi .
Pamāṇan ti pācittiyāpattiyā pamāṇaṃ .
Imehiyeva dvīhi pācittiyaṃ hoti , nāññehi bhajjanādīhīti attho .
Vuttamevatthaṃ vitthārato dassetuṃ ‘‘ tasmā ’’ tiādimāha .
Taṃ pubbāparaviruddhan ti punapi vuttanti vuttavādaṃ sandhāyāha .
Aññāya viññattiyā laddhampi hi anāṇattiyā viññattiyā imissā
V3.115 aviññattiyā laddhapakkhaṃ bhajati , tasmā heṭṭhā aviññattiyā laddhe karaṇakārāpanesu visesaṃ avatvā idha visesavacanaṃ pubbāparaviruddhaṃ .Yadi cettha karaṇe pācittiyaṃ , kārāpanepi pācittiyeneva bhavitabbaṃ .
Atha kārāpane dukkaṭaṃ , karaṇepi dukkaṭeneva bhavitabbaṃ .
Na hi karaṇe vā kārāpane vā viseso atthi , tasmā aññāya viññattiyā
M3.124 laddhaṃ sayaṃ bhajjanādīni katvāpi kārāpetvāpi bhuñjantiyā dukkaṭamevāti idamettha sanniṭṭhānaṃ .Avisesena vuttan ti karaṇakārāpanānaṃ sāmaññato vuttaṃ .
Sesamettha uttānameva .
Sattannaṃ dhaññānaṃ aññatarassa viññāpanaṃ vā viññāpāpanaṃ vā , paṭilābho , bhajjanādīni katvā vā kāretvā vā ajjhoharaṇanti imāni panettha tīṇi aṅgāni .
824. Aṭṭhame nibbiṭṭhoti patiṭṭhāpito .
Keṇīti rañño dātabbassa āyassetaṃ adhivacanaṃ .
Ṭhānantaran ti gāmajanapadādiṭhānantaraṃ .
Sesamettha uttānameva .
Uccārādibhāvo , anavalokanaṃ , vaḷañjanaṭṭhānaṃ , tirokuṭṭapākāratā , chaḍḍanaṃ vā chaḍḍāpanaṃ vāti imāni panettha pañca aṅgāni .
830. Navame sabbesan ti bhikkhussa bhikkhuniyā ca .
Idha khettapālakā ārāmādigopakā ca sāmikā eva .
836. Dasame ekapayogenāti ekadisāvalokanapayogena .
Tesaṃyevāti yesaṃ naccaṃ passati .
Kiñcāpi sayaṃ naccanādīsu pācittiyaṃ pāḷiyaṃ na vuttaṃ , tathāpi aṭṭhakathāpamāṇena gahetabbanti dassetuṃ ‘‘ sabbaaṭṭhakathāsu vuttan ’’ ti āha .
‘‘ Ārāme ṭhatvāti na kevalaṃ ṭhatvā , tato tato gantvāpi sabbiriyāpathehi labhati ,‘ ārāme ṭhitā ’ ti pana ārāmapariyāpannabhāvadassanatthaṃ vuttaṃ .
Itarathā nisinnāpi na labheyyā ’’ ti tīsupi gaṇṭhipadesu vuttaṃ .
Sesamettha uttānameva .
Naccādīnaṃ aññataratā , aññatra anuññātakāraṇā gamanaṃ , dassanaṃ vā savanaṃ vāti imāni panettha tīṇi aṅgāni .
Lasuṇavaggavaṇṇanā niṭṭhitā .
2. Andhakāravaggavaṇṇanā
841. Andhakāravaggassa paṭhame dāne vā pūjāya vāti dānanimittaṃ vā pūjānimittaṃ vā .
V3.116 Mantetīti katheti .Rattandhakāratā , purisassa hatthapāse ṭhānaṃ vā sallapanaṃ vā , sahāyābhāvo , rahopekkhatāti imāni panettha cattāri aṅgāni .
842-846.
Dutiyatatiyacatutthāni uttānatthāneva .
856-857.
Pañcame
M3.125 anovassakaṃ atikkāmentiyāti channassa anto nisīditvā pakkamantiṃ sandhāya vuttaṃ .‘‘ Upacāro dvādasahattho ’’ ti vadanti .
Pallaṅkassa anokāseti ūrubaddhāsanassa anokāse appahonte .
Purebhattatā , antaraghare nisajjā , āsanassa pallaṅkokāsatā , aññatra anuññātakāraṇā anāpucchanaṃ , vuttaparicchedātikkamoti imāni panettha pañca aṅgāni .
859-864.
Chaṭṭhasattamādīni uttānatthāneva .
Andhakāravaggavaṇṇanā niṭṭhitā .
3. Naggavaggavaṇṇanā
883-887.
Naggavaggassa paṭhamadutiyāni uttānatthāneva .
893. Tatiye visibbetvāti dussibbitaṃ puna sibbanatthāya visibbetvā vijaṭetvā .
Aññatra catūhapañcāhāti visibbitadivasato pañca divase atikkamitvā .
Nivāsanapāvuraṇūpagacīvaratā , upasampannāya santakatā , sibbanatthāya visibbanaṃ vā visibbāpanaṃ vā , aññatra anuññātakāraṇā pañcāhātikkamo , dhuranikkhepoti imāni panettha pañca aṅgāni .
898. Catutthe pañcannaṃ cīvarānan ti ticīvaraṃ udakasāṭikā saṅkaccikāti imesaṃ pañcannaṃ cīvarānaṃ .
Pañcannaṃ cīvarānaṃ aññataratā , pañcāhātikkamo , anuññātakāraṇābhāvo , aparivattananti imāni panettha cattāri aṅgāni .
902. Pañcamaṃ uttānatthameva .
907. Chaṭṭhe
V3.117 cīvaralābhan ti labhitabbacīvaraṃ .Vikappanupagapacchimatā , saṅghassa pariṇatabhāvo , vinā ānisaṃsadassanena antarāyakaraṇanti imāni panettha tīṇi aṅgāni .
911. Sattamaṃ uttānatthameva .
916. Aṭṭhame
M3.126 kumbhathūṇaṃ nāma kumbhasaddo , tena caranti kīḷanti , taṃ vā sippaṃ etesanti kumbhathūṇikā .Tenāha ‘‘ ghaṭakena kīḷanakā ’’ ti .
Dīghanikāyaṭṭhakathāyaṃ ( dī . ni . aṭṭha .1.13) pana ‘‘ kumbhathūṇaṃ nāma caturassaambaṇakatāḷan ’’ ti vuttaṃ .
Caturassaambaṇakatāḷaṃ nāma rukkhasāradantādīsu yena kenaci caturassaambaṇaṃ katvā catūsu passesu cammena onandhitvā katavāditabhaṇḍaṃ .
Bimbisakan tipi tasseva vevacanaṃ , taṃ vādenti , taṃ vā sippaṃ etesanti kumbhathūṇikā .
Tenāha ‘‘ bimbisakavādakātipi vadantī ’’ ti .
Samaṇacīvaratā , ṭhapetvā sahadhammike mātāpitaro ca aññesaṃ dānaṃ , atāvakālikatāti imāni panettha tīṇi aṅgāni .
920. Navamaṃ uttānatthameva .
927. Dasame dhammikaṃ kathinuddhāran ti sabbāsaṃ bhikkhunīnaṃ akālacīvaraṃ dātukāmena upāsakena yattako atthāramūlako ānisaṃso , tato adhikaṃ vā samakaṃ vā datvā yācitakena samaggena bhikkhunisaṅghena yaṃ kathinaṃ ñattidutiyena kammena antarā uddharīyati , tassa so uddhāro dhammikoti vuccati , evarūpaṃ kathinuddhāranti attho .
Sesaṃ uttānatthameva .
Naggavaggavaṇṇanā niṭṭhitā .
932. Tuvaṭṭavagge sabbaṃ uttānameva .
5. Cittāgāravaggavaṇṇanā
978. Cittāgāravaggassa paṭhame kīḷanaupavanan ti antonagare ṭhitaṃ sandhāya vuttaṃ , kīḷanuyyānan ti bahinagare ṭhitaṃ sandhāya .
Pāṭekkā āpattiyoti gīvāya parivaṭṭanappayogagaṇanāya āpattiyo , na ummīlanagaṇanāya .
‘‘ Ajjhārāme rājāgārādīni karonti
V3.118 , tāni passantiyā anāpattī ’’ ti vacanato ‘‘ antoārāme tattha tattha gantvā naccādīni passituṃ labhatī ’’ tipi siddhaṃ . 982. Dutiyādīni
M3.127 uttānatthāneva . 1015. Navame hatthiādīsu sippa -saddo paccekaṃ yojetabbo , tathā āthabbaṇādīsu manta -saddo .
Tattha āthabbaṇamanto nāma āthabbaṇavedavihito parūpaghātakaro manto , khīlanamanto nāma dārusārakhīlaṃ mantetvā pathaviyaṃ pavesetvā māraṇamanto , agadappayogo visayojanaṃ .
Nāgamaṇḍalan ti sappānaṃ pavesanivāraṇatthaṃ maṇḍalabaddhamanto .
1018. Dasamaṃ uttānatthameva .
Cittāgāravaggavaṇṇanā niṭṭhitā .
1021. Ārāmavagge sabbaṃ uttānatthameva .
1067. Gabbhinivaggepi sabbaṃ suviññeyyameva .
8. Kumāribhūtavaggavaṇṇanā
1119. Kumāribhūtavaggassa paṭhame sabbapaṭhamā dve mahāsikkhamānāti gabbhinivagge sabbapaṭhamaṃ vuttā dve sikkhamānā .
Sikkhamānā icceva vattabbāti sammutikammādīsu evaṃ vattabbā .
Gihigatāti vā kumāribhūtāti vā na vattabbāti sace vadanti , kammaṃ kuppatīti adhippāyo .
Ito paraṃ navamapariyosānaṃ uttānatthameva .
1163. Dasame apubbasamuṭṭhānasīsan ti paṭhamapārājikasamuṭṭhānādīsu terasasu samuṭṭhānesu ananuññātasamuṭṭhānaṃ sandhāya vuttaṃ .
Tañhi ito pubbe tādisassa samuṭṭhānasīsassa anāgatattā ‘‘ apubbasamuṭṭhānasīsan ’’ ti vuttaṃ .
1166. Ekādasamādīni
V3.119 uttānatthāneva .Kumāribhūtavaggavaṇṇanā niṭṭhitā .
9. Chattupāhanavaggavaṇṇanā
1214. Chattupāhanavaggassa
M3.128 ekādasame upacāraṃ sandhāyāti samantā dvādasahatthupacāraṃ sandhāya .Sesaṃ sabbattha uttānameva .
Chattupāhanavaggavaṇṇanā niṭṭhitā .
Giraggasamajjādīni acittakāni lokavajjānīti vuttattā naccanti vā vaṇṇakanti vā ajānitvāva passantiyā vā nahāyantiyā vā āpattisambhavato vatthuajānanacittena acittakāni , naccanti vā vaṇṇakanti vā jānitvā passantiyā vā nahāyantiyā vā akusaleneva āpajjanato lokavajjānīti veditabbāni .
Corīvuṭṭhāpanādīni corītiādinā vatthuṃ jānitvā karaṇe eva āpattisambhavato sacittakāni , upasampadādīnaṃ ekantaakusalacitteneva akattabbattā paṇṇattivajjāni .
‘‘ Idha sacittakācittakatā paṇṇattijānanājānanatāya aggahetvā vatthujānanājānanatāya gahetabbā ’’ ti tīsupi gaṇṭhipadesu vuttaṃ .
Sesamettha uttānatthameva .
Bhikkhunīvibhaṅge khuddakavaṇṇanā niṭṭhitā .
Pācittiyakaṇḍaṃ niṭṭhitaṃ .