10. Pathavīkhaṇanasikkhāpadavaṇṇanā
84-86.
Dasame ekindriyan ti ‘‘ kāyindriyaṃ atthī ’’ ti maññamānā vadanti .
Muṭṭhippamāṇāti muṭṭhinā saṅgahetabbappamāṇā .
Ettha kiñcāpi yebhuyyapaṃsuṃ appapaṃsuñca
M3.15 pathaviṃ vatvā upaḍḍhapaṃsukā pathavī na vuttā , tathāpi paṇṇattivajjasikkhāpadesu sāvasesapaññattiyāpi sambhavato upaḍḍhapaṃsukāyapi pathaviyā pācittiyamevāti gahetabbaṃ .Keci pana ‘‘ sabbacchannādīsu upaḍḍhe dukkaṭassa vuttattā idhāpi dukkaṭaṃ yuttan ’’ ti vadanti , taṃ na yuttaṃ pācittiyavatthukañca anāpattivatthukañca duvidhaṃ pathaviṃ ṭhapetvā aññissā dukkaṭavatthukāya tatiyāya pathaviyā abhāvato .
Dveyeva hi pathaviyo vuttā ‘‘ jātā ca pathavī ajātā ca pathavī ’’ ti .
Tasmā dvīsu aññatarāya pathaviyā bhavitabbaṃ , vinayavinicchaye ca sampatte garukeyeva ṭhātabbattā na sakkā
V3.14 ettha anāpattiyā bhavituṃ .Sabbacchannādīsu pana upaḍḍhe dukkaṭaṃ yuttaṃ tattha tādisassa dukkaṭavatthuno sabbhāvā .
‘‘ Pokkharaṇiṃ khaṇā ’’ ti vadati , vaṭṭatīti ‘‘ imasmiṃ okāse ’’ ti aniyametvā vuttattā vaṭṭati .
‘‘ Imaṃ valliṃ khaṇā ’’ ti vuttepi pathavīkhaṇanaṃ sandhāya pavattavohārattā imināva sikkhāpadena āpatti , na bhūtagāmapātabyatāya .
Kuṭehīti ghaṭehi .
Tanukakaddamoti udakamissakakaddamo .
So ca udakagatikattā vaṭṭati .
Omakacātumāsan ti ūnacātumāsaṃ .
Ovaṭṭhan ti devena ovaṭṭhaṃ .
Akatapabbhāreti avaḷañjanaṭṭhānadassanatthaṃ vuttaṃ .
Tādise hi vammikassa sabbhāvoti .
Mūsikukkuraṃ nāma mūsikāhi khaṇitvā bahi katapaṃsurāsi .
Eseva nayoti omakacātumāsaovaṭṭhoyeva vaṭṭatīti attho .
Ekadivasampi na vaṭṭatīti ovaṭṭhaekadivasātikkantopi vikopetuṃ na vaṭṭati .
‘‘ Heṭṭhābhūmisambandhepi ca gokaṇṭake bhūmito chinditvā uddhaṃ ṭhitattā accuggatamatthakato chinditvā gahetuṃ vaṭṭatī ’’ ti vadanti .
Sakaṭṭhāne atiṭṭhamānaṃ katvā pādehi madditvā chinditvā āloḷitakaddamampi gahetuṃ vaṭṭati .
Tatoti tato purāṇasenāsanato .
Iṭṭhakaṃ gaṇhāmītiādi suddhacittaṃ sandhāya vuttaṃ .
Udakenāti ujukaṃ ākāsatoyeva patanakaudakena .
‘‘ Sace pana aññattha paharitvā patitena udakena temitaṃ hoti , vaṭṭatī ’’ ti vadanti .
Uccāletvāti ukkhipitvā .
Tena apadesenāti tena lesena .
87-88.
Avisayattā
M3.16 anāpattīti ettha sacepi nibbāpetuṃ sakkā hoti , paṭhamaṃ suddhacittena dinnattā ‘‘ dahatū ’’ ti sallakkhetvāpi tiṭṭhati , anāpatti .Ovaṭṭhaṃ channan ti paṭhamaṃ ovaṭṭhaṃ pacchā channaṃ .
Sesaṃ uttānameva .
Jātapathavī , pathavīsaññitā , khaṇanakhaṇāpanānaṃ aññataranti imāni panettha tīṇi aṅgāni .
Pathavīkhaṇanasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
Niṭṭhito musāvādavaggo paṭhamo .