6. Surāpānavaggo
1. Surāpānasikkhāpadavaṇṇanā
326-328.
Surāpānavaggassa
M3.79V3.71 paṭhamasikkhāpade vatiyāti gāmaparikkhepavatiyā .Pāḷiyaṃ piṭṭhasurādīsu piṭṭhaṃ bhājane pakkhipitvā tajjaṃ udakaṃ datvā madditvā katā piṭṭhasurā .
Evaṃ pūve odane ca bhājane pakkhipitvā tajjaṃ udakaṃ datvā madditvā katā pūvasurā odanasurāti ca vuccati .
‘‘ Kiṇṇā ’’ ti pana tassā surāya bījaṃ vuccati .
Ye surāmodakātipi vuccanti , te pakkhipitvā katā kiṇṇapakkhittā .
Harītakīsāsapādinānāsambhārehi saṃyojitā sambhārasaṃyuttā .
Madhukatālanāḷikerādipuppharaso ciraparivāsito pupphāsavo .
Panasādiphalaraso phalāsavo .
Muddikāraso madhvāsavo .
Ucchuraso guḷāsavo .
Harītakāmalakakaṭukabhaṇḍādinānāsambhārānaṃ raso ciraparivāsito sambhārasaṃyutto .
Bījato paṭṭhāyāti sambhāre paṭiyādetvā cāṭiyaṃ pakkhittakālato , tālanāḷikerādīnaṃ puppharasassa gahitaabhinavakālatoyeva ca paṭṭhāya .
329. Loṇasovīrakaṃ suttañca anekehi bhesajjehi abhisaṅkhato amajjabhūto āsavaviseso .
Vāsaggāhāpanatthan ti sugandhibhāvaggāhāpanatthaṃ .
Acittakaṃ lokavajjan ti ettha yaṃ vattabbaṃ , taṃ paṭhamapārājikavaṇṇanāyaṃ vuttanayena veditabbaṃ .
Sesamettha uttānameva .
Majjabhāvo , tassa pānañcāti imāni panettha dve aṅgāni .
Surāpānasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
2. Aṅgulipatodakasikkhāpadavaṇṇanā
330. Dutiye bhikkhunīpi anupasampannaṭṭhāne ṭhitāti ettha bhikkhupi bhikkhuniyā anupasampannaṭṭhāne
V3.72 ṭhitoti veditabbo .Sesamettha uttānameva .
Hasādhippāyatā , upasampannassa kāyena kāyāmasananti imāni panettha dve aṅgāni .
Aṅgulipatodakasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
3. Hasadhammasikkhāpadavaṇṇanā
335. Tatiyaṃ
M3.80 uttānatthameva .Uparigopphakatā , hasādhippāyena kīḷananti imāni panettha dve aṅgāni .
Hasadhammasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
4. Anādariyasikkhāpadavaṇṇanā
344. Catutthe gārayho ācariyuggaho na gahetabboti yasmā ucchuraso sattāhakāliko , tassa kasaṭo yāvajīviko , dvinnaṃyeva samavāyo ucchuyaṭṭhi , tasmā vikāle ucchuyaṭṭhiṃ khādituṃ vaṭṭati guḷaharītakaṃ viyāti evamādiko gārayhācariyavādo na gahetabbo .
Lokavajje ācariyuggaho na vaṭṭatīti lokavajjasikkhāpade āpattiṭṭhāne yo ācariyavādo , so na gahetabbo , lokavajjaṃ atikkamitvā ‘‘ idaṃ amhākaṃ ācariyuggaho ’’ ti vadantassa uggaho na vaṭṭatīti adhippāyo .
Suttānulomaṃ nāma aṭṭhakathā .
Paveṇiyā āgatasamodhānaṃ gacchatīti ‘‘ paveṇiyā āgato ācariyuggahova gahetabbo ’’ ti evaṃ vutte mahāaṭṭhakathāvādeyeva saṅgahaṃ gacchatīti adhippāyo .
Sesamettha uttānameva .
Upasampannassa paññattena vacanaṃ , anādariyakaraṇanti imāni panettha dve aṅgāni .
Anādariyasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
5. Bhiṃsāpanasikkhāpadavaṇṇanā
345. Pañcamaṃ uttānatthameva .
Upasampannatā , tassa dassanasavanavisaye bhiṃsāpetukāmatāya vāyamananti imāni panettha dve aṅgāni .
Bhiṃsāpanasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
6. Jotisikkhāpadavaṇṇanā
350. Chaṭṭhe
M3.81V3.73 bhaggā nāma janapadino rājakumārā , tesaṃ nivāso ekopi janapado ruḷhīsaddena ‘‘ bhaggā ’’ ti vuccati .Tena vuttaṃ ‘‘ bhaggāti janapadassa nāman ’’ ti .
Susumāragireti evaṃnāmake nagare .
Tassa kira nagarassa māpanatthaṃ vatthuvijjācariyena nagaraṭṭhānassa pariggaṇhanadivase avidūre susumāro saddamakāsi giraṃ nicchāresi .
Atha anantarāyena nagare māpite tameva susumāragiraṇaṃ subhanimittaṃ katvā susumāragiraṃtvevassa nāmaṃ akaṃsu .
Keci pana ‘‘ susumārasaṇṭhānattā susumāro nāma eko giri , so tassa nagarassa samīpe , tasmā taṃ susumāragiri etassa atthīti ‘ susumāragirī ’ ti vuccatī ’’ ti vadanti .
Tathā vā hotu aññathā vā , nāmametaṃ tassa nagarassāti āha ‘‘ susumāragiranti nagarassa nāman ’’ ti .
Bhesakaḷāti ghampaṇḍanāmako gacchaviseso .
Keci ‘‘ setarukkho ’’ tipi vadanti .
Tesaṃ bahulatāya pana taṃ vanaṃ bhesakaḷāvanantveva paññāyittha .
‘‘ Bhesagaḷāvane ’’ tipi pāṭho .
‘‘ Bheso nāma eko yakkho ayuttakārī , tassa tato gaḷitaṭṭhānatāya taṃ vanaṃ bhesagaḷāvanaṃ nāma jātan ’’ ti hi keci .
352. Jotikaraṇeti aggikaraṇe .
Sesamettha uttānameva .
Agilānatā , anuññātakaraṇābhāvo , visibbetukāmatā , samādahananti imāni panettha cattāri aṅgāni .
Jotisikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
7. Nahānasikkhāpadavaṇṇanā
357. Sattamasikkhāpadassa pāḷiyaṃ asambhinnenāti amakkhitena , anaṭṭhenāti attho .
Orenaddhamāsaṃ nahāyeyyāti nahātadivasato paṭṭhāya addhamāse aparipuṇṇe nahāyeyya .
Sesamettha uttānameva .
Majjhimadeso , ūnakaddhamāse nahānaṃ , samayānaṃ vā nadīpāragamanassa vā āpadānaṃ vā abhāvoti imāni panettha tīṇi aṅgāni .
Nahānasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
8. Dubbaṇṇakaraṇasikkhāpadavaṇṇanā
368. Aṭṭhame
M3.82V3.74 ‘‘ cammakāranīlaṃ nāma pakatinīlan ’’ ti tīsupi gaṇṭhipadesu vuttaṃ .Gaṇṭhipade pana ‘‘ cammakārā udake tipumalaṃ ayagūthañca pakkhipitvā cammaṃ kāḷaṃ karonti , taṃ cammakāranīlan ’’ ti vuttaṃ .
Sesamettha uttānameva .
Vuttappakārassa cīvarassa akatakappatā , anaṭṭhacīvarāditā , nivāsanaṃ vā pārupanaṃ vāti imāni panettha tīṇi aṅgāni .
Dubbaṇṇakaraṇasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
9. Vikappanasikkhāpadavaṇṇanā
374. Navame apaccuddhāraṇan ti ‘‘ mayhaṃ santakaṃ paribhuñja vā vissajjehi vā ’’ tiādinā akatapaccuddhāraṃ .
Yena vinayakammaṃ katan ti yena saddhiṃ vinayakammaṃ kataṃ .
Tiṃsakavaṇṇanāyan ti nissaggiyavaṇṇanāyaṃ .
Paribhogena kāyakammaṃ , apaccuddhārāpanena vacīkammaṃ .
Sesamettha uttānameva .
Sāmaṃ vikappitassa apaccuddhāro , vikappanupagacīvaratā , paribhogoti imāni panettha tīṇi aṅgāni .
Vikappanasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
10. Cīvaraapanidhānasikkhāpadavaṇṇanā
377. Dasamaṃ uttānatthameva .
Upasampannassa santakānaṃ pattādīnaṃ apanidhānaṃ , vihesetukāmatā vā hasādhippāyatā vāti imāni panettha dve aṅgāni .
Cīvaraapanidhānasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
Niṭṭhito surāpānavaggo chaṭṭho .