2. Gaṇabhojanasikkhāpadavaṇṇanā
209. Dutiye abhimāreti abhigantvā bhagavato māraṇatthāya niyojite dhanuddhare .
Guḷhapaṭicchannoti apākaṭo .
Pavijjhīti vissajjesi .
Nanu rājānampi mārāpesīti vacanato idaṃ sikkhāpadaṃ ajātasattuno kāle paññattanti siddhaṃ , evañca sati parato anupaññattiyaṃ –
‘‘ Tena
M3.54V3.49 kho pana samayena rañño māgadhassa seniyassa bimbisārassa ñātisālohito ājīvakesu pabbajito hoti .Atha kho so ājīvako yena rājā māgadho seniyo bimbisāro tenupasaṅkami , upasaṅkamitvā rājānaṃ māgadhaṃ seniyaṃ bimbisāraṃ etadavoca … pe … kukkuccāyantā nādhivāsentī ’’ ti –
Idaṃ kasmā vuttanti ?
So kira ājīvako taṃ dānaṃ dento bimbisārakālato paṭṭhāya adāsi , pacchā ajātasattukāle sikkhāpadapaññattito paṭṭhāya bhikkhū kukkuccāyantā taṃ dānaṃ na paṭiggaṇhiṃsu , tasmā ādito paṭṭhāya taṃ vatthu dassitanti veditabbaṃ .
‘‘ Atha kho so ājīvako bhikkhūnaṃ santike dūtaṃ pāhesī ’’ ti idañca tato pabhuti so ājīvako antarantarā bhikkhū nimantetvā dānaṃ dento ajātasattukāle sikkhāpade paññatte yaṃ bhikkhūnaṃ santike dūtaṃ pāhesi , taṃ sandhāya vuttaṃ .
215. Aññamaññavisiṭṭhattā visadisaṃ rajjaṃ virajjaṃ , tato āgatā , tattha vā jātā , bhavāti vā verajjā , te eva verajjakā .
Te pana yasmā gottacaraṇādivibhāgena nānappakārā , tasmā vuttaṃ ‘‘ nānāverajjake ’’ ti .
Aṭṭhakathāyaṃ pana nānāvidhehi aññarajjehi āgateti rajjānaṃyeva vasena nānappakāratā vuttā .
217-218.
Imassa sikkhāpadassa viññattiṃ katvā bhuñjanavatthusmiṃ paññattattā viññattito gaṇabhojanaṃ vatthuvaseneva pākaṭanti taṃ avatvā ‘‘ gaṇabhojanaṃ nāma yattha … pe … nimantitā bhuñjantī ’’ ti nimantanavaseneva padabhājane gaṇabhojanaṃ vuttaṃ .
‘‘ Kiñci pana sikkhāpadaṃ vatthuananurūpampi siyāti padabhājane vuttanayena nimantanavaseneva gaṇabhojanaṃ hotīti kesañci āsaṅkā bhaveyyā ’’ ti taṃnivattanatthaṃ ‘‘ taṃ panetaṃ gaṇabhojanaṃ dvīhākārehi pasavatī ’’ ti vuttaṃ .
Pañcannaṃ bhojanānaṃ nāmaṃ gahetvāti ettha ‘‘ bhojanaṃ gaṇhathāti vuttepi gaṇabhojanaṃ hotiyevā ’’ ti vadanti .
‘‘ Heṭṭhā addhānagamanavatthusmiṃ nāvābhiruhanavatthusmiñca ‘ idheva , bhante , bhuñjathā ’ ti vutte yasmā kukkuccāyantā na paṭiggaṇhiṃsu , tasmā ‘ bhuñjathā ’ ti vuttepi
M3.55 gaṇabhojanaṃ na hotiyevā ’’ ti tīsupi gaṇṭhipadesu vuttaṃ .‘‘ Pañcannaṃ bhojanānaṃ nāmaṃ gahetvā nimantetī ’’ ti vuttattā pana ‘‘ odanaṃ bhuñjathā ’’ ti vā ‘‘ bhattaṃ bhuñjathā ’’ ti vā bhojananāmaṃ gahetvāva vutte gaṇabhojanaṃ hoti , na aññathā .
‘‘ Idheva , bhante , bhuñjathā ’’ ti etthāpi ‘‘ odanan ’’ ti vā ‘‘ bhattan ’’ ti vā vatvāva te evaṃ nimantesunti gahetabbaṃ .
Gaṇavasena vā
V3.50 nimantitattā te bhikkhū apakataññutāya kukkuccāyantā na paṭiggaṇhiṃsūti ayaṃ amhākaṃ khanti , vīmaṃsitvā yuttataraṃ gahetabbaṃ .Ekato gaṇhantīti ettha aññamaññassa dvādasahatthaṃ amuñcitvā ṭhitā ekato gaṇhanti nāmāti gahetabbaṃ .
‘‘ Amhākaṃ catunnampi bhattaṃ dehīti vā viññāpeyyun ’’ ti vacanato heṭṭhā ‘‘ tvaṃ ekassa bhikkhuno bhattaṃ dehi , tvaṃ dvinnanti evaṃ viññāpetvā ’’ ti vacanato ca attano atthāya aññehi viññattampi sādiyantassa gaṇabhojanaṃ hotiyevāti daṭṭhabbaṃ .
Evaṃ viññattito pasavatīti ettha viññattiyā sati gaṇhantassa ekato hutvā gahaṇe iminā sikkhāpadena āpatti , visuṃ gahaṇe paṇītabhojanasūpodanaviññattīhi āpatti veditabbā .
Vicāretīti pañcakhaṇḍādivasena saṃvidahati .
Ghaṭṭetīti anuvātaṃ chinditvā hatthena daṇḍakena vā ghaṭṭeti .
Suttaṃ karotīti suttaṃ vaṭṭeti .
Valetīti daṇḍake vā hatthe vā āvaṭṭeti .
‘‘ Abhinavasseva cīvarassa karaṇaṃ idha cīvarakammaṃ nāma , purāṇacīvare sūcikammaṃ nāma na hotī ’’ ti vadanti .
‘‘ Catutthe āgate na yāpentīti vacanato sace añño koci āgacchanto natthi , cattāroyeva ca tattha nisinnā yāpetuṃ na sakkonti , na vaṭṭatī ’’ ti vadanti .
220. Gaṇabhojanāpattijanakanimantanabhāvato ‘‘ akappiyanimantanan ’’ ti vuttaṃ .
Sampavesetvāti nisīdāpetvā .
Gaṇo bhijjatīti gaṇo āpattiṃ na āpajjatīti adhippāyo .
‘‘ Yattha cattāro bhikkhū … pe … bhuñjantī ’’ ti imāya pāḷiyā saṃsandanato ‘‘ itaresaṃ pana gaṇapūrako hotī ’’ ti vuttaṃ .
Avisesenāti ‘‘ gilāno vā cīvarakārako vā ’’ ti avisesetvā sabbasādhāraṇavacanena .
Tasmāti avisesitattā .
Bhutvā gatesūti ettha agatesupi bhojanakicce niṭṭhite gaṇhituṃ vaṭṭati
M3.56 .Tāni ca tehi ekato na gahitānīti yehi bhojanehi visaṅketo natthi , tāni bhojanāni tehi bhikkhūhi ekato na gahitāni ekena pacchā gahitattā .
Mahāthereti bhikkhū sandhāya vuttaṃ .
Dūtassa puna paṭipathaṃ āgantvā ‘‘ bhattaṃ gaṇhathā ’’ ti vacanabhayena ‘‘ gāmadvāre aṭṭhatvāvā ’’ ti vuttaṃ .
Tattha tattha gantvāti antaravīthiādīsu tattha tattha ṭhitānaṃ santikaṃ gantvā .
Bhikkhūnaṃ atthāya gharadvāre ṭhapetvā diyyamānepi eseva nayo .
Nivattathāti vuttapade nivattituṃ vaṭṭatīti ‘‘ nivattathā ’’ ti vicchinditvā pacchā ‘‘ bhattaṃ gaṇhathā ’’ ti vuttattā vaṭṭati .
Sesamettha uttānameva .
Gaṇabhojanatā , samayābhāvo , ajjhoharaṇanti imāni panettha tīṇi aṅgāni .
Gaṇabhojanasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .