1. Musāvādasikkhāpadavaṇṇanā
1. Musāvādavaggassa
M3.1V3.1 paṭhamasikkhāpade khuddakānan ti ettha ‘‘ khuddaka -saddo bahu-saddapariyāyoV3.2 .Bahubhāvato imāni khuddakāni nāma jātānī ’’ ti vadanti .
Tatthāti tesu navasu vaggesu , tesu vā khuddakesu .
Kāraṇena kāraṇantarapaṭicchādanameva vibhāvetuṃ ‘‘ rūpaṃ aniccan ’’ tiādimāha .
Rūpaṃ aniccanti paṭijānitvā tattha kāraṇaṃ vadanto ‘‘ jānitabbato ’’ ti āha .
‘‘ Yadi evaṃ nibbānassapi aniccatā āpajjatī ’’ ti parena vutto taṃ kāraṇaṃ paṭicchādetuṃ puna ‘‘ jātidhammato ’’ ti aññaṃ kāraṇaṃ vadati .
‘‘ Sampajānaṃ musā bhāsatī ’’ ti vattabbe sampajāna musā bhāsatīti anunāsikalopena niddesoti āha ‘‘ jānanto musā bhāsatī ’’ ti .
2. Jānitvā jānantassa ca musā bhaṇaneti pubbabhāgepi jānitvā vacanakkhaṇepi jānantassa musā bhaṇane .
Bhaṇanañca nāma idha abhūtassa vā bhūtataṃ bhūtassa vā abhūtataṃ katvā kāyena vā vācāya vā viññāpanapayogo .
Sampajānamusāvādeti ca nimittatthe bhummavacanaṃ , tasmā
M3.2 yo sampajāna musā vadati , tassa taṃnimittaṃ taṃhetu tappaccayā pācittiyaṃ hotīti evamettha aññesu ca īdisesu attho veditabbo . 3. Visaṃvādenti etenāti visaṃvādanaṃ , vañcanādhippāyavasappavattaṃ cittaṃ .
Tenāha ‘‘ visaṃvādanacittaṃ purato katvā vadantassā ’’ ti .
Vadati etāyāti vācā , vacanasamuṭṭhāpikā cetanā .
Tenāha ‘‘ micchāvācā … pe … cetanā ’’ ti .
Pabhedagatā vācāti anekabhedabhinnā .
Evaṃ paṭhamapadena suddhacetanā … pe … kathitāti veditabbāti iminā imaṃ dīpeti – suddhacetanā vā suddhasaddo vā suddhaviññatti vā musāvādo nāma na hoti , viññattiyā saddena ca sahitā taṃsamuṭṭhāpikā cetanā musāvādoti .
Cakkhuvasena aggahitārammaṇan ti cakkhusannissitena viññāṇena aggahitamārammaṇaṃ .
Ghānādīnaṃ tiṇṇaṃ indriyānaṃ sampattavisayaggāhakattā vuttaṃ ‘‘ tīhi indriyehi ekābaddhaṃ viya katvā ’’ ti .
‘‘ Dhanunā vijjhatī ’’ tiādīsu viya ‘‘ cakkhunā diṭṭhan ’’ ti ayaṃ vohāro loke pākaṭoti āha ‘‘ oḷārikeneva nayenā ’’ ti .
11. Avīmaṃsitvāti anupaparikkhitvā .
Anupadhāretvāti avinicchinitvā .
Jaḷattāti aññāṇatāya .
Dārusakaṭaṃ yojetvā gatoti dārusakaṭaṃ yojetvā tattha nisīditvā gatoti adhippāyo .
Gato bhavissatīti tatheva sanniṭṭhānaṃ katvā vuttattā musāvādo jāto .
Keci pana ‘‘ keḷiṃ kurumānoti vuttattā evaṃ vadanto dubbhāsitaṃ āpajjatī ’’ ti vadanti , taṃ na gahetabbaṃ
V3.3 .Jātiādīhiyeva hi dasahi akkosavatthūhi davakamyatāya vadantassa dubbhāsitaṃ vuttaṃ .
Vuttañhetaṃ –
‘‘ Hīnukkaṭṭhehi ukkaṭṭhaṃ , hīnaṃ vā jātiādihi ;
Ujuṃ vāññāpadesena , vade dubbhāsitaṃ davā ’’ ti .
Cittena thokatarabhāvaṃyeva aggahetvā bahubhāvaṃyeva gahetvā vuttattā ‘‘ gāmo ekatelo ’’ tiādināpi musāvādo jāto .
Cāresun ti upanesuṃ .
Visaṃvādanapurekkhāratā , visaṃvādanacittena yamatthaṃ vattukāmo , tassa puggalassa viññāpanapayogo cāti imānettha dve aṅgāni
M3.3 .Uttarimanussadhammārocanatthaṃ musā bhaṇantassa pārājikaṃ , amūlakena pārājikena anuddhaṃsanatthaṃ saṅghādiseso , saṅghādisesena anuddhaṃsanatthaṃ pācittiyaṃ , ācāravipattiyā dukkaṭaṃ ,‘‘ yo te vihāre vasatī ’’ tiādipariyāyena uttarimanussadhammārocanatthaṃ paṭivijānantassa musā bhaṇite thullaccayaṃ , appaṭivijānantassa dukkaṭaṃ , kevalaṃ musā bhaṇantassa idha pācittiyaṃ vuttaṃ .
Musāvādasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .