Issues
Sāratthadīpanī-ṭīkā ( tatiyo bhāgo )
Sāratthadīpanī-ṭīkā ( tatiyo bhāgo )

7. Pādukavaggavaṇṇanā

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

7. Pādukavaggavaṇṇanā

647. Sattamavagge paṭicchanno hutvāti so kira rattibhāge uyyānaṃ gantvā ambaṃ abhiruhitvā sākhāya sākhaṃ ambaṃ olokento vicari .
Tassa tathā karontasseva ratti vibhāyi .
So cintesi ‘‘ sace idāni otaritvā gamissāmi , disvā maṃ coroti gahessanti , rattibhāge gamissāmī ’’ ti .
Athekaṃ viṭapaṃ abhiruhitvā nilīno acchi .
Taṃ sandhāyetaṃ vuttaṃ .
So rukkhato otaranto ekaṃ olambinisākhaṃ gahetvā tesaṃ ubhinnampi antare patiṭṭhāsi .
Taṃ sandhāya vuttaṃ ‘‘ tesaṃ dvinnampi antarā rukkhato patito ’’ ti .
Pāḷiyā atthaṃ na jānantīti attano gahaṇassa atthaṃ na jānanti .
Jātakapāḷiyaṃ ( jā .1.4.33) pana ayaṃ gāthā –
‘‘ Sabbamidaṃ carimaṃ kataṃ , ubho dhammaṃ na passare ;
Ubho pakatiyā cutā , yo cāyaṃ mantejjhāpeti ;
Yo ca mantaṃ adhīyatī ’’ ti .
–
Evamāgatā .
Tassāyamattho ( jā . aṭṭha .3.4.33)– sabbamidaṃ carimaṃ katan ti yaṃ amhehi tīhi janehi kataṃ , sabbamidaṃ kiccaṃ lāmakaṃ nimmariyādaṃ adhammikaṃ .
Evaṃ attanoM3.109 corabhāvaṃ tesañca mantesu agāravaṃ garahitvā puna itare dveyeva garahanto ‘‘ ubho dhammaṃ na passare ’’ tiādimāha .
Tattha ubhoti ime dvepi janā garukārārahaṃ porāṇakadhammaṃ na passanti , tatova dhammapakatito cutā .
Dhammo hi paṭhamuppattivasena pakati nāma .
Vuttampi cetaṃ –
‘‘ DhammoV3.100 have pāturahosi pubbe ,
Pacchā adhammo udapādi loke ’’ ti .( jā .1.11.28);
Yo cāyan ti yo ca ayaṃ nīce nisīditvā mante ajjhāpeti , yo ca ucce nisīditvā adhīyatīti .
Sālīnan ti ayaṃ gāthāpi –
‘‘ Sālīnaṃ odanaṃ bhuñje , suciṃ maṃsūpasecanaṃ ;
Tasmā etaṃ na sevāmi , dhammaṃ isīhi sevitan ’’ ti .( jā .1.4.34)–
Evaṃ jātake āgatā .
Tattha sucin ti paṇḍaraṃ parisuddhaṃ .
Maṃsūpasecanan ti nānappakārāya maṃsavikatiyā sittaṃ bhuñje , bhuñjāmīti attho .
Sesaṃ pākaṭameva .
Dhiratthūti dhi atthu , nindā bhavatūti attho , garahāma taṃ mayanti vuttaṃ hoti .
Laddhalābhoti dhanalābhaṃ yasalābhañca sandhāya vadati .
Vinipātanahetunāti vinipātanassa hetubhāvena .
Vutti nāma hotīti yathāvutto duvidhopi lābho apāyasaṃvattanikatāya samparāye vinipātanahetubhāvena pavattanato sampati adhammacaraṇena pavattanato ca vutti nāma hotīti attho .
Evarūpā yā vuttīti evarūpā dhanalābhayasalābhasaṅkhātā yā vutti .
Adhammacaraṇena vāti vā -saddo sampiṇḍanattho .
Tvan ti upayogatthe paccattavacanaṃ , taṃ icceva vā pāṭho .
Asmāti pāsāṇādhivacanametaṃ .
Pādukavaggavaṇṇanā niṭṭhitā .
Sesaṃ uttānameva .
Sekhiyakaṇḍaṃ niṭṭhitaṃ .
AdhikaraṇasamathesuM3.110V3.101 yaṃ vattabbaṃ , taṃ aṭṭhakathāyaṃ āgataṭṭhāneyeva dassayissāma .
Iti samantapāsādikāya vinayaṭṭhakathāya sāratthadīpaniyaṃ
Bhikkhuvibhaṅgavaṇṇanā niṭṭhitā .
Mahāvibhaṅgo niṭṭhito .
Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa