3. Tatiyasaṅghādisesasikkhāpadavaṇṇanā
692. Tatiye parikkhepaṃ atikkāmentiyāti sakagāmato aññassa gāmassa parikkhepaṃ atikkāmentiyā .
‘‘ Gāmantaraṃ gaccheyyā ’’ ti hi vacanato aññassa gāmassa parikkhepaṃ atikkāmentiyā eva āpatti , na sakagāmassa .
Añño hi gāmo gāmantaraṃ .
Aparikkhittassa gāmassa upacāran ti ettha upacāra -saddena gharūpacārato paṭhamaleḍḍupātasaṅkhātaṃ parikkhepārahaṭṭhānaṃ gahitaṃ , na tato dutiyaleḍḍupātasaṅkhāto upacāroti āha ‘‘ parikkhepārahaṭṭhānan ’’ ti .
Teneva pāḷiyaṃ ‘‘ upacāraṃ atikkāmentiyā ’’ ti vuttaṃ .
Aññathā yathā vikālagāmappavisanasikkhāpade ‘‘ parikkhittassa gāmassa parikkhepaṃ atikkamantassa , aparikkhittassa gāmassa upacāraṃ okkamantassā ’’ ti ( pāci .513) vuttaṃ , evamidhāpi ‘‘ parikkhittassa gāmassa parikkhepaṃ atikkāmentiyā aparikkhittassa gāmassa upacāraṃ okkamantiyā ’’ ti vadeyya .
Saṅkhepato vuttamatthaṃ vibhajitvā dassento ‘‘ apicetthā ’’ tiādimāha .
Vihārassa
M3.118 catugāmasādhāraṇattāti iminā ‘‘ vihārato ekaṃ gāmaṃ gantuṃ vaṭṭatī ’’ ti etthaV3.109 kāraṇamāha .Vihārassa catugāmasādhāraṇattāyeva hi catūsu gāmesu yaṃkiñci ekaṃ gāmaṃ gantuṃ vaṭṭati .
Yatthāti yassaṃ nadiyaṃ .
‘‘ Paṭhamaṃ pādaṃ uttārentiyā āpatti thullaccayassa , dutiyaṃ pādaṃ uttārentiyā āpatti saṅghādisesassā ’’ ti vacanato nadiṃ otaritvā padasā uttarantiyā eva āpattīti āha ‘‘ setunā gacchati , anāpattī ’’ tiādi .
Paratīrameva akkamantiyā anāpattīti nadiṃ anotaritvā yānanāvādīsu aññatarena gantvā paratīrameva akkamantiyā anāpatti .
Ubhayatīresu vicaranti , vaṭṭatīti idaṃ asatipi nadīpāragamane upari vakkhamānassa vinicchayassa phalamattadassanatthaṃ vuttanti veditabbaṃ .
Orimatīrameva āgacchati , āpattīti paratīraṃ gantukāmatāya otiṇṇattā vuttaṃ .
Tameva tīran ti tameva orimatīraṃ .
Anāpattīti paratīraṃ gantukāmatāya abhāvato anāpatti .
Tādise araññeti ‘‘ bahiindakhīlā sabbametaṃ araññan ’’ ti ( vibha .529) evaṃ vuttalakkhaṇe araññe .
Atha tādisasseva araññassa gahitabhāvo kathaṃ viññāyatīti āha ‘‘ tenevā ’’ tiādi .
Iminā hi aṭṭhakathāvacanena īdisepi gāmasamīpe dassanūpacāre vijahite satipi savanūpacāre āpatti hotīti viññāyati .
Maggamūḷhā uccāsaddaṃ karontīti āha ‘‘ maggamūḷhasaddena viyā ’’ ti .
Saddāyantiyāti saddaṃ karontiyā .
Purimāyoti puretaraṃ gacchantiyo .
Aññaṃ maggaṃ gaṇhātīti maggamūḷhattā , na ohātuṃ , tasmā dvinnampi anāpatti .
Sesamettha uttānameva .
Anantarāyena ekabhāvo , gāmantaragamanādīsu aññataratāpajjanaṃ , āpadāya abhāvoti imāni panettha tīṇi aṅgāni .
Tatiyasaṅghādisesasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .