4. Catutthapāṭidesanīyasikkhāpadaṃ
570. Tena
T2.526M0.235 samayena buddho bhagavā sakkesu viharati kapilavatthusmiṃ nigrodhārāme .Tena kho pana samayena sākiyadāsakā avaruddhā honti .
Sākiyāniyo icchanti āraññakesu senāsanesu bhattaṃ kātuṃ .
Assosuṃ kho sākiyadāsakā –
‘‘ sākiyāniyo kira āraññakesu senāsanesu bhattaṃ kattukāmā ’’ ti .
Te magge pariyuṭṭhiṃsu .
Sākiyāniyo
P4.182 paṇītaṃ khādanīyaṃ bhojanīyaṃ ādāya āraññakaṃ senāsanaṃ agamaṃsu .Sākiyadāsakā nikkhamitvā sākiyāniyo acchindiṃsu ca dūsesuñca .
Sākiyā nikkhamitvā te core sabhaṇḍe [ saha bhaṇḍena ( ka .)] gahetvā ujjhāyanti khiyyanti vipācenti –
‘‘ kathañhi nāma bhadantā ārāme core paṭivasante nārocessantī ’’ ti !
Assosuṃ kho bhikkhū sākiyānaṃ ujjhāyantānaṃ khiyyantānaṃ vipācentānaṃ .
Atha kho te bhikkhū bhagavato etamatthaṃ ārocesuṃ .
Atha kho bhagavā etasmiṃ nidāne etasmiṃ pakaraṇe dhammiṃ kathaṃ katvā bhikkhū āmantesi –
‘‘ tena hi , bhikkhave , bhikkhūnaṃ sikkhāpadaṃ paññapessāmi dasa atthavase paṭicca – saṅghasuṭṭhutāya … pe … evañca pana , bhikkhave , imaṃ sikkhāpadaṃ uddiseyyātha –
‘‘ Yāni kho pana tāni āraññakāni senāsanāni sāsaṅkasammatāni sappaṭibhayāni , yo pana bhikkhu tathārūpesu senāsanesu [ senāsanesu viharanto ( sī . syā .)] pubbe appaṭisaṃviditaṃ khādanīyaṃ
T2.527 vā bhojanīyaṃ vā ajjhārāme sahatthā paṭiggahetvā khādeyya vā bhuñjeyya vā , paṭidesetabbaṃ tena bhikkhunā –‘ gārayhaṃ , āvuso , dhammaṃ āpajjiṃ asappāyaṃ pāṭidesanīyaṃ taṃ paṭidesemī ’’’ ti .
Evañcidaṃ bhagavatā bhikkhūnaṃ sikkhāpadaṃ paññattaṃ hoti .
571. Tena kho pana samayena aññataro bhikkhu āraññakesu senāsanesu gilāno hoti
V0.240 .Manussā khādanīyaṃ vā bhojanīyaṃ vā ādāya āraññakaṃ senāsanaṃ agamaṃsu .
Atha kho te manussā taṃ bhikkhuṃ etadavocuṃ –
‘‘ bhuñjatha , bhante ’’ ti .
Atha kho so bhikkhu –
‘‘ bhagavatā paṭikkhittaṃ āraññakesu senāsanesu khādanīyaṃ vā bhojanīyaṃ vā sahatthā
M0.236 paṭiggahetvā khādituṃ bhuñjitun ’’ ti kukkuccāyanto na paṭiggahesi , nāsakkhi piṇḍāya carituṃ [ pavisituṃ ( ka .)], chinnabhatto ahosi .Atha kho so bhikkhu bhikkhūnaṃ etamatthaṃ ārocesi .
Bhikkhū bhagavato etamatthaṃ ārocesuṃ .
Atha kho bhagavā etasmiṃ nidāne etasmiṃ pakaraṇe dhammiṃ kathaṃ katvā bhikkhū āmantesi –
‘‘ anujānāmi , bhikkhave , gilānena bhikkhunā āraññakesu senāsanesu pubbe appaṭisaṃviditaṃ khādanīyaṃ vā bhojanīyaṃ vā sahatthā paṭiggahetvā khādituṃ bhuñjituṃ .
Evañca pana , bhikkhave , imaṃ sikkhāpadaṃ uddiseyyātha –
572.‘‘ Yāni kho pana tāni āraññakāni senāsanāni sāsaṅkasammatāni sappaṭibhayāni , yo pana bhikkhu tathārūpesu senāsanesu
P4.183 pubbe appaṭisaṃviditaṃ khādanīyaṃ vā bhojanīyaṃ vā ajjhārāme sahatthā paṭiggahetvā agilāno khādeyya vā bhuñjeyya vā , paṭidesetabbaṃ tena bhikkhunā –‘ gārayhaṃ , āvuso , dhammaṃ
T2.528 āpajjiṃ asappāyaṃ pāṭidesanīyaṃ , taṃ paṭidesemī ’’’ ti . 573. Yāni kho pana tāni āraññakāni senāsanānīti āraññakaṃ nāma senāsanaṃ pañcadhanusatikaṃ pacchimaṃ .
Sāsaṅkaṃ nāma ārāme ārāmūpacāre corānaṃ niviṭṭhokāso dissati , bhuttokāso dissati , ṭhitokāso dissati , nisinnokāso dissati , nipannokāso dissati .
Sappaṭibhayaṃ nāma ārāme ārāmūpacāre corehi manussā hatā dissanti , viluttā dissanti , ākoṭitā dissanti .
Yo panāti yo yādiso … pe … bhikkhūti … pe … ayaṃ imasmiṃ atthe adhippeto bhikkhūti .
Tathārūpesu senāsanesūti evarūpesu senāsanesu .
Appaṭisaṃviditaṃ
V0.241 nāma pañcannaṃ paṭisaṃviditaṃ , etaṃ appaṭisaṃviditaṃ nāma .Ārāmaṃ ārāmūpacāraṃ ṭhapetvā paṭisaṃviditaṃ , etaṃ [ etampi ( sī .)] appaṭisaṃviditaṃ nāma .
Paṭisaṃviditaṃ
M0.237 nāma yo koci itthī vā puriso vā ārāmaṃ ārāmūpacāraṃ āgantvā āroceti –‘‘ itthannāmassa , bhante , khādanīyaṃ vā bhojanīyaṃ vā āharissantī ’’ ti .
Sace sāsaṅkaṃ hoti , sāsaṅkanti ācikkhitabbaṃ ;
sace sappaṭibhayaṃ hoti , sappaṭibhayanti ācikkhitabbaṃ ;
sace –
‘‘ hotu , bhante , āhariyissatī ’’ ti bhaṇati , corā vattabbā –
‘‘ manussā idhūpacaranti apasakkathā ’’ ti .
Yāguyā paṭisaṃvidite tassā parivāro āhariyyati , etaṃ paṭisaṃviditaṃ nāma .
Bhattena paṭisaṃvidite tassa parivāro āhariyyati , etaṃ paṭisaṃviditaṃ nāma
T2.529 .Khādanīyena paṭisaṃvidite tassa parivāro āhariyyati , etaṃ paṭisaṃviditaṃ nāma .
Kulena paṭisaṃvidite yo tasmiṃ kule manusso khādanīyaṃ vā bhojanīyaṃ vā āharati , etaṃ paṭisaṃviditaṃ nāma .
Gāmena paṭisaṃvidite yo tasmiṃ gāme manusso khādanīyaṃ vā bhojanīyaṃ vā āharati , etaṃ paṭisaṃviditaṃ nāma .
Pūgena paṭisaṃvidite yo tasmiṃ pūge manusso khādanīyaṃ vā bhojanīyaṃ vā āharati , etaṃ paṭisaṃviditaṃ nāma .
Khādanīyaṃ nāma pañca bhojanāni – yāmakālikaṃ sattāhakālikaṃ yāvajīvikaṃ ṭhapetvā avasesaṃ khādanīyaṃ nāma .
Bhojanīyaṃ nāma pañca bhojanāni – odano , kummāso , sattu , maccho , maṃsaṃ .
Ajjhārāmo nāma parikkhittassa ārāmassa antoārāmo .
Aparikkhittassa upacāro .
Agilāno nāma sakkoti piṇḍāya carituṃ [ gantuṃ ( ka .)].
Gilāno nāma na sakkoti piṇḍāya carituṃ [ gantuṃ ( ka .)].
Appaṭisaṃviditaṃ
P4.184 agilāno ‘‘ khādissāmi bhuñjissāmī ’’ ti paṭiggaṇhāti , āpatti dukkaṭassa .Ajjhohāre ajjhohāre āpatti pāṭidesanīyassa .
574. Appaṭisaṃvidite appaṭisaṃviditasaññī khādanīyaṃ vā bhojanīyaṃ vā ajjhārāme sahatthā
V0.242 paṭiggahetvā agilāno khādati vā bhuñjati vā , āpatti pāṭidesanīyassa .Appaṭisaṃvidite vematiko khādanīyaṃ vā bhojanīyaṃ
M0.238 vā ajjhārāme sahatthā paṭiggahetvā agilānoT2.530 khādati vā bhuñjati vā , āpatti pāṭidesanīyassa .Appaṭisaṃvidite paṭisaṃviditasaññī khādanīyaṃ vā bhojanīyaṃ vā ajjhārāme sahatthā paṭiggahetvā agilāno khādati vā bhuñjati vā , āpatti pāṭidesanīyassa .
Yāmakālikaṃ sattāhakālikaṃ yāvajīvikaṃ āhāratthāya paṭiggaṇhāti , āpatti dukkaṭassa .
Ajjhohāre ajjhohāre āpatti dukkaṭassa .
Paṭisaṃvidite appaṭisaṃviditasaññī , āpatti dukkaṭassa .
Paṭisaṃvidite vematiko , āpatti dukkaṭassa .
Paṭisaṃvidite paṭisaṃviditasaññī , anāpatti .
575. Anāpatti paṭisaṃvidite , gilānassa , paṭisaṃvidite vā gilānassa vā sesakaṃ bhuñjati , bahārāme paṭiggahetvā antoārāme bhuñjati , tattha jātakaṃ mūlaṃ vā tacaṃ vā pattaṃ vā pupphaṃ vā phalaṃ vā bhuñjati , yāmakālikaṃ sattāhakālikaṃ yāvajīvikaṃ sati paccaye paribhuñjati , ummattakassa , ādikammikassāti .
Catutthapāṭidesanīyasikkhāpadaṃ niṭṭhitaṃ .
Uddiṭṭhā kho , āyasmanto , cattāro pāṭidesanīyā dhammā .
Tatthāyasmante pucchāmi –
‘‘ kaccittha parisuddhā ’’?
Dutiyampi pucchāmi –
‘‘ kaccittha parisuddhā ’’?
Tatiyampi pucchāmi –
‘‘ kaccittha parisuddhā ’’?
Parisuddhetthāyasmanto , tasmā tuṇhī , evametaṃ dhārayāmīti .
Pāṭidesanīyakaṇḍaṃ niṭṭhitaṃ .