2. Bhūtagāmavaggo
1. Bhūtagāmasikkhāpadaṃ
89. Tena
T2.232P4.34V0.52 samayena buddho bhagavā āḷaviyaṃ viharati aggāḷave cetiye .Tena kho pana samayena āḷavakā bhikkhū navakammaṃ karontā rukkhaṃ chindantipi chedāpentipi .
Aññataropi āḷavako bhikkhu rukkhaṃ chindati .
Tasmiṃ rukkhe adhivatthā devatā taṃ bhikkhuṃ etadavoca –
‘‘ mā , bhante , attano bhavanaṃ kattukāmo mayhaṃ bhavanaṃ chindī ’’ ti .
So bhikkhu anādiyanto chindi yeva , tassā ca devatāya dārakassa bāhuṃ ākoṭesi .
Atha kho tassā devatāya etadahosi –
‘‘ yaṃnnūnāhaṃ imaṃ bhikkhuṃ idheva jīvitā voropeyyan ’’ ti .
Atha kho tassā devatāya etadahosi –
‘‘ na kho metaṃ patirūpaṃ yāhaṃ imaṃ bhikkhuṃ idheva jīvitā voropeyyaṃ .
Yannūnāhaṃ bhagavato etamatthaṃ āroceyyan ’’ ti .
Atha kho sā devatā yena bhagavā tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā bhagavato etamatthaṃ ārocesi .
‘‘ Sādhu sādhu devate !
Sādhu kho tvaṃ , devate , taṃ bhikkhuṃ jīvitā na voropesi .
Sacajja tvaṃ , devate , taṃ bhikkhuṃ jīvitā voropeyyāsi , bahuñca tvaṃ , devate , apuññaṃ pasaveyyāsi .
Gaccha tvaṃ , devate , amukasmiṃ okāse rukkho vivitto tasmiṃ upagacchā ’’ ti .
Manussā ujjhāyanti khiyyanti vipācenti –
‘‘ kathañhi nāma samaṇā sakyaputtiyā rukkhaṃ chindissantipi chedāpessantipi ekindriyaṃ
T2.233 samaṇā sakyaputtiyā jīvaṃ viheṭhessantī ’’ ti !Assosuṃ kho bhikkhū tesaṃ manussānaṃ ujjhāyantānaṃ khiyyantānaṃ vipācentānaṃ .
Ye te bhikkhū appicchā … pe … te ujjhāyanti khiyyanti vipācenti –
‘‘ kathañhi nāma āḷavakā bhikkhū rukkhaṃ chindissantipi chedāpessantipī ’’ ti … pe …‘‘ saccaṃ kira tumhe , bhikkhave , rukkhaṃ chindathāpi chedāpethāpī ’’ ti ?
‘‘ Saccaṃ , bhagavā ’’ ti .
Vigarahi buddho bhagavā … pe … kathañhi nāma tumhe , moghapurisā , rukkhaṃ chindissathāpi , chedāpessathāpi !
Jīvasaññino hi , moghapurisā , manussā rukkhasmiṃ ,
M0.52 netaṃ moghapurisā appasannānaṃ vā pasādāya … pe … evañca pana , bhikkhave , imaṃ sikkhāpadaṃ uddiseyyātha – 90.‘‘ Bhūtagāmapātabyatāya pācittiyan ’’ ti .
91. Bhūtagāmo
V0.53 nāma pañca bījajātāni – mūlabījaṃ , khandhabījaṃ , phaḷubījaṃ , aggabījaṃ , bījabījameva [ bījabījañceva ( itipi )] pañcamaṃ .Mūlabījaṃ
P4.35 nāma – haliddi , siṅgiveraṃ , vacā , vacattaṃ , ativisā , kaṭukarohiṇī , usīraṃ , bhaddamūttakaṃ , yāni vā panaññānipi atthi mūle jāyanti , mūle sañjāyanti , etaṃ mūlabījaṃ nāma .Khandhabījaṃ nāma – assattho , nigrodho , pilakkho , udumbaro , kacchako , kapitthano , yāni vā panaññānipi atthi khandhe jāyanti , khandhe sañjāyanti , etaṃ khandhabījaṃ nāma .
Phaḷubījaṃ nāma – ucchu , veḷu , naḷo , yāni vā panaññānipi atthi pabbe jāyanti , pabbe
T2.234 sañjāyanti , etaṃ phaḷubījaṃ nāma .Aggabījaṃ nāma – ajjukaṃ , phaṇijjakaṃ , hiriveraṃ , yāni vā panaññānipi atthi agge jāyanti , agge sañjāyanti , etaṃ aggabījaṃ nāma .
Bījabījaṃ nāma – pubbaṇṇaṃ , aparaṇṇaṃ , yāni vā panaññānipi atthi bīje jāyanti , bīje sañjāyanti , etaṃ bījabījaṃ nāma .
92. Bīje bījasaññī chindati vā chedāpeti vā , bhindati vā bhedāpeti vā , pacati vā pacāpeti vā , āpatti pācittiyassa .
Bīje vematiko chindati vā chedāpeti vā , bhindati vā bhedāpeti vā , pacati vā pacāpeti vā , āpatti dukkaṭassa .
Bīje abījasaññī chindati vā chedāpeti vā , bhindati vā bhedāpeti vā , pacati vā pacāpeti vā , anāpatti .
Abīje bījasaññī āpatti dukkaṭassa .
Abīje vematiko , āpatti dukkaṭassa .
Abīje abījasaññī , anāpatti .
93. Anāpatti –
‘‘ imaṃ jāna , imaṃ dehi , imaṃ āhara , iminā attho , imaṃ kappiyaṃ karohī ’’ ti bhaṇati , asañcicca , assatiyā , ajānantassa , ummattakassa , ādikammikassāti .
Bhūtagāmasikkhāpadaṃ niṭṭhitaṃ paṭhamaṃ .