5. Paṭhamapavāraṇāsikkhāpadaṃ
236. Tena
T2.327 samayena buddho bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme .Tena kho pana samayena aññataro brāhmaṇo bhikkhū nimantetvā bhojesi .
Bhikkhū bhuttāvī pavāritā ñātikulāni
M0.110 gantvā ekacce bhuñjiṃsu ekacce piṇḍapātaṃ ādāya agamaṃsu .Atha kho so brāhmaṇo paṭivissake [ paṭivisake ( yojanā )] etadavoca –
‘‘ bhikkhū mayā ayyā santappitā .
Etha , tumhepi santappessāmī ’’ ti .
Te evamāhaṃsu –
‘‘ kiṃ tvaṃ , ayyo [ ayya ( syā .)], amhe santappessasi ?
Yepi tayā nimantitā tepi amhākaṃ gharāni āgantvā ekacce bhuñjiṃsu ekacce piṇḍapātaṃ ādāya agamaṃsū ’’ ti !
Atha kho so brāhmaṇo ujjhāyati khiyyati vipāceti –
‘‘ kathañhi nāma bhadantā amhākaṃ ghare bhuñjitvā aññatra bhuñjissanti !
Na cāhaṃ paṭibalo yāvadatthaṃ dātun ’’ ti !
Assosuṃ kho bhikkhū tassa brāhmaṇassa ujjhāyantassa khiyyantassa vipācentassa .
Ye te bhikkhū appicchā … pe … te ujjhāyanti khiyyanti vipācenti –
‘‘ kathañhi nāma bhikkhū bhuttāvī pavāritā aññatra bhuñjissantī ’’ ti … pe … saccaṃ kira , bhikkhave , bhikkhū bhuttāvī pavāritā aññatra bhuñjantīti ?
‘‘ Saccaṃ , bhagavā ’’ ti .
Vigarahi buddho bhagavā … pe … kathañhi nāma te , bhikkhave , moghapurisā bhuttāvī
P4.82 pavāritā aññatra bhuñjissantiV0.113 !Netaṃ , bhikkhave , appasannānaṃ
T2.328 vā pasādāya … pe … evañca pana , bhikkhave , imaṃ sikkhāpadaṃ uddiseyyātha –‘‘ Yo pana bhikkhu bhuttāvī pavārito khādanīyaṃ vā bhojanīyaṃ vā khādeyya vā bhuñjeyya vā , pācittiyan ’’ ti .
Evañcidaṃ bhagavatā bhikkhūnaṃ sikkhāpadaṃ paññattaṃ hoti .
237. Tena kho pana samayena bhikkhū gilānānaṃ bhikkhūnaṃ paṇīte piṇḍapāte nīharanti .
Gilānā na cittarūpaṃ bhuñjanti .
Tāni bhikkhū chaṭṭenti .
Assosi kho bhagavā uccāsaddaṃ mahāsaddaṃ kākoravasaddaṃ .
Sutvāna āyasmantaṃ ānandaṃ āmantesi –
‘‘ kiṃ nu kho so , ānanda , uccāsaddo mahāsaddo kākoravasaddo ’’ ti ?
Atha kho āyasmā ānando bhagavato etamatthaṃ ārocesi .
‘‘ Bhuñjeyyuṃ panānanda , bhikkhū gilānātirittan ’’ ti .
‘‘ Na bhuñjeyyuṃ , bhagavā ’’ ti .
Atha kho bhagavā etasmiṃ nidāne etasmiṃ pakaraṇe dhammiṃ kathaṃ katvā bhikkhū āmantesi –
‘‘ anujānāmi bhikkhave , gilānassa ca agilānassa ca atirittaṃ bhuñjituṃ .
Evañca pana , bhikkhave , atirittaṃ kātabbaṃ –
‘‘ alametaṃ sabban ’’ ti .
Evañca pana , bhikkhave , imaṃ sikkhāpadaṃ uddiseyyātha –
238.‘‘ Yo
M0.111 pana bhikkhu bhuttāvī pavārito anatirittaṃ khādanīyaṃ vā bhojanīyaṃ vā khādeyya vā bhuñjeyya vā , pācittiyan ’’ ti . 239. Yo panāti yo yādiso … pe … bhikkhūti … pe … ayaṃ imasmiṃ atthe adhippeto bhikkhūti .
Bhuttāvī nāma pañcannaṃ bhojanānaṃ
T2.329 aññataraṃ bhojanaṃ antamaso kusaggenapi bhuttaṃ hoti .Pavārito nāma asanaṃ paññāyati , bhojanaṃ paññāyati , hatthapāse ṭhito abhiharati , paṭikkhepo paññāyati .
Anatirittaṃ nāma akappiyakataṃ hoti , appaṭiggahitakataṃ hoti , anuccāritakataṃ hoti
V0.114 , ahatthapāse kataṃ hoti , abhuttāvinā kataṃ hoti , bhuttāvinā pavāritena āsanā vuṭṭhitena kataṃ hoti ,‘‘ alametaṃ sabbanti avuttaṃ hoti , na gilānātirittaṃ hoti ’’– etaṃ anatirittaṃ nāma .Atirittaṃ nāma kappiyakataṃ hoti , paṭiggahitakataṃ hoti , uccāritakataṃ hoti , hatthapāse kataṃ hoti , bhuttāvinā kataṃ hoti , bhuttāvinā pavāritena āsanā avuṭṭhitena kataṃ hoti ,‘‘ alametaṃ sabban ’’ ti vuttaṃ hoti , gilānātirittaṃ hoti – etaṃ atirittaṃ nāma .
Khādanīyaṃ
P4.83 nāma pañca bhojanāni – yāmakālikaṃ sattāhakālikaṃ yāvajīvikaṃ ṭhapetvā avasesaṃ khādanīyaṃ nāma .Bhojanīyaṃ nāma pañca bhojanāni – odano , kummāso , sattu , maccho , maṃsaṃ .
‘‘ Khādissāmi bhuñjissāmī ’’ ti paṭiggaṇhāti , āpatti dukkaṭassa ajjhohāre ajjhohāre āpatti pācittiyassa .
240. Anatiritte anatirittasaññī khādanīyaṃ vā bhojanīyaṃ vā khādati vā bhuñjati vā , āpatti pācittiyassa .
Anatiritte vematiko khādanīyaṃ vā bhojanīyaṃ vā khādati vā bhuñjati vā , āpatti pācittiyassa .
Anatiritte atirittasaññī khādanīyaṃ vā bhojanīyaṃ vā khādati vā bhuñjati vā , āpatti pācittiyassa .
Yāmakālikaṃ
T2.330M0.112 sattāhakālikaṃ yāvajīvikaṃ āhāratthāya paṭiggaṇhāti , āpatti dukkaṭassa .Ajjhohāre ajjhohāre āpatti dukkaṭassa .
Atiritte anatirittasaññī , āpatti dukkaṭassa .
Atiritte vematiko , āpatti dukkaṭassa .
Atiritte atirittasaññī , anāpatti .
241. Anāpatti atirittaṃ kārāpetvā bhuñjati ,‘‘ atirittaṃ kārāpetvā bhuñjissāmī ’’ ti paṭiggaṇhāti , aññassatthāya haranto gacchati , gilānassa sesakaṃ bhuñjati , yāmakālikaṃ sattāhakālikaṃ yāvajīvikaṃ sati paccaye paribhuñjati , ummattakassa , ādikammikassāti .
Paṭhamapavāraṇāsikkhāpadaṃ niṭṭhitaṃ pañcamaṃ .