6. Dutiyasahaseyyasikkhāpadaṃ
55. Tena
T2.198 samayena buddho bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme .Tena kho pana samayena āyasmā anuruddho kosalesu
M0.29 janapade [ ettha ambaṭṭhasuttādiṭīkā oloketabbā ] sāvatthiṃ gacchanto sāyaṃ aññataraṃ gāmaṃ upagacchi .Tena kho pana samayena tasmiṃ gāme aññatarissā itthiyā āvasathāgāraṃ paññattaṃ hoti .
Atha kho āyasmā anuruddho yena sā itthī tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā taṃ itthiṃ etadavoca –
‘‘ sace te , bhagini , agaru , vaseyyāma ekarattaṃ āvasathāgāre ’’ ti .
‘‘ Vaseyyātha , bhante ’’ ti .
Aññepi addhikā yena sā itthī tenupasaṅkamiṃsu ;
upasaṅkamitvā taṃ itthiṃ etadavocuṃ –
‘‘ sace te , ayye , agaru vaseyyāma ekarattaṃ āvasathāgāre ’’ ti
P4.18 .‘‘ Eso kho ayyo samaṇo paṭhamaṃ upagato ;
sace so anujānāti , vaseyyāthā ’’ ti .
Atha kho te addhikā yenāyasmā anuruddho tenupasaṅkamiṃsu ;
upasaṅkamitvā āyasmantaṃ anuruddhaṃ etadavocuṃ –
‘‘ sace te , bhante , agaru , vaseyyāma ekarattaṃ āvasathāgāre ’’ ti .
‘‘ Vaseyyātha , āvuso ’’ ti .
Atha kho sā itthī āyasmante anuruddhe saha dassanena paṭibaddhacittā ahosi .
Atha kho sā itthī yenāyasmā anuruddho tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā āyasmantaṃ anuruddhaṃ etadavoca –
‘‘ ayyo , bhante , imehi manussehi ākiṇṇo na phāsu viharissati .
Sādhāhaṃ , bhante , ayyassa
T2.199 mañcakaṃ abbhantaraṃ paññapeyyan ’’ ti .Adhivāsesi kho āyasmā anuruddho tuṇhībhāvena .
Atha kho sā itthī āyasmato anuruddhassa mañcakaṃ abbhantaraṃ paññapetvā alaṅkatappaṭiyattā gandhagandhinī yenāyasmā anuruddho tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā āyasmantaṃ anuruddhaṃ etadavoca –
‘‘ ayyo , bhante , abhirūpo dassanīyo pāsādiko , ahaṃ camhi abhirūpā dassanīyā pāsādikā .
Sādhāhaṃ , bhante , ayyassa pajāpati bhaveyyan ’’ ti .
Evaṃ vutte āyasmā anuruddho tuṇhī ahosi .
Dutiyampi kho … pe … tatiyampi kho sā itthī āyasmantaṃ anuruddhaṃ etadavoca –
‘‘ ayyo , bhante , abhirūpo
V0.30 dassanīyo pāsādiko , ahañcamhi abhirūpā dassanīyā pāsādikā .Sādhu , bhante , ayyo mañceva paṭicchatu [ sampaṭicchatu ( syā .)] sabbañca sāpateyyan ’’ ti .
Tatiyampi kho āyasmā anuruddho tuṇhī ahosi .
Atha kho sā itthī sāṭakaṃ nikkhipitvā āyasmato anuruddhassa purato caṅkamatipi tiṭṭhatipi nisīdatipi seyyampi kappeti .
Atha kho āyasmā anuruddho indriyāni okkhipitvā taṃ itthiṃ neva olokesi napi ālapi .
Atha kho
M0.30 sā itthī –‘‘ acchariyaṃ vata bho , abbhutaṃ vata bho !
Bahū me manussā satenapi sahassenapi pahiṇanti .
Ayaṃ pana samaṇo – mayā sāmaṃ yāciyamāno – na icchati mañceva paṭicchituṃ sabbañca sāpateyyan ’’ ti sāṭakaṃ nivāsetvā āyasmato anuruddhassa pādesu sirasā
T2.200 nipatitvā āyasmantaṃ anuruddhaṃ etadavoca –‘‘ accayo maṃ , bhante , accagamā yathābālaṃ yathāmūḷhaṃ yathāakusalaṃ yāhaṃ evamakāsiṃ .
Tassā me , bhante , ayyo accayaṃ accayato paṭiggaṇhātu āyatiṃ saṃvarāyā ’’ ti .
‘‘ Taggha tvaṃ , bhagini , accayo accagamā yathābālaṃ yathāmūḷhaṃ yathāakusalaṃ yā tvaṃ evamakāsi .
Yato ca kho tvaṃ , bhagini , accayaṃ accayato disvā yathādhammaṃ
P4.19 paṭikarosi , taṃ te mayaṃ paṭiggaṇhāma .Vuddhi hesā , bhagini , ariyassa vinaye yo accayaṃ accayato disvā yathādhammaṃ paṭikaroti āyatiñca saṃvaraṃ āpajjatī ’’ ti .
Atha kho sā itthī tassā rattiyā accayena āyasmantaṃ anuruddhaṃ paṇītena khādanīyena bhojanīyena sahatthā santappetvā sampavāretvā , āyasmantaṃ anuruddhaṃ bhuttāviṃ onītapattapāṇiṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi .
Ekamantaṃ nisinnaṃ kho taṃ itthiṃ āyasmā anuruddho dhammiyā kathāya sandassesi samādapesi samuttejesi sampahaṃsesi .
Atha kho sā itthī – āyasmatā anuruddhena dhammiyā kathāya sandassitā samādapitā samuttejitā sampahaṃsitā – āyasmantaṃ anuruddhaṃ etadavoca –
‘‘ abhikkantaṃ , bhante , abhikkantaṃ , bhante !
Seyyathāpi , bhante , nikkujjitaṃ vā ukkujjeyya , paṭicchannaṃ vā vivareyya , mūḷhassa vā maggaṃ ācikkheyya , andhakāre vā telapajjotaṃ dhāreyya – cakkhumanto rūpāni
T2.201 dakkhantīti , evamevaṃ ayyena anuruddhena anekapariyāyena dhammo pakāsito .Esāhaṃ , bhante , taṃ bhagavantaṃ saraṇaṃ gacchāmi dhammañca bhikkhusaṅghañca .
Upāsikaṃ maṃ ayyo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gatan ’’ ti .
Atha kho āyasmā anuruddho sāvatthiyaṃ gantvā bhikkhūnaṃ etamatthaṃ ārocesi .
Ye te bhikkhū appicchā … pe … te ujjhāyanti khiyyanti vipācenti –
‘‘ kathañhi nāma āyasmā anuruddho mātugāmena sahaseyyaṃ kappessatī ’’ ti !
Atha kho te bhikkhū āyasmantaṃ anuruddhaṃ anekapariyāyena vigarahitvā bhagavato etamatthaṃ ārocesuṃ … pe …‘‘ saccaṃ kira tvaṃ , anuruddha , mātugāmena
V0.31 sahaseyyaṃ kappesī ’’ ti ?‘‘ Saccaṃ , bhagavā ’’ ti
M0.31 .Vigarahi buddho bhagavā … pe … kathañhi nāma tvaṃ , anuruddha , mātugāmena sahaseyyaṃ kappessasi !
Netaṃ , anuruddha , appasannānaṃ vā pasādāya … pe … evañca pana , bhikkhave , imaṃ sikkhāpadaṃ uddiseyyātha –
56.‘‘ Yo pana bhikkhu mātugāmena sahaseyyaṃ kappeyya pācittiyan ’’ ti .
57. Yo panāti yo yādiso … pe … bhikkhūti … pe … ayaṃ imasmiṃ atthe adhippeto bhikkhūti .
Mātugāmo nāma manussitthī , na yakkhī [ yakkhinī ( ka .)], na petī , na tiracchānagatā ;
antamaso tadahujātāpi dārikā , pageva mahattarī .
Sahāti ekato .
Seyyā nāma sabbacchannā , sabbaparicchannā , yebhuyyenacchannā , yebhuyyena paricchannā .
Seyyaṃ
P4.20 kappeyyāti atthaṅgate sūriye , mātugāme nipanne bhikkhu nipajjati , āpattiT2.202 pācittiyassa .Bhikkhu nipanne mātugāmo nipajjati , āpatti pācittiyassa .
Ubho vā nipajjanti , āpatti pācittiyassa .
Uṭṭhahitvā punappunaṃ nipajjanti , āpatti pācittiyassa .
58. Mātugāme mātugāmasaññī sahaseyyaṃ kappeti , āpatti pācittiyassa .
Mātugāme vematiko sahaseyyaṃ kappeti , āpatti pācittiyassa .
Mātugāme amātugāmasaññī sahaseyyaṃ kappeti , āpatti pācittiyassa .
Upaḍḍhacchanne upaḍḍhaparicchanne , āpatti dukkaṭassa .
Yakkhiyā vā petiyā vā paṇḍakena vā tiracchānagatitthiyā vā sahaseyyaṃ kappeti , āpatti dukkaṭassa .
Amātugāme mātugāmasaññī , āpatti dukkaṭassa .
Amātugāme vematiko , āpatti dukkaṭassa .
Amātugāme amātugāmasaññī , anāpatti .
59. Anāpatti
V0.32 sabbacchanne sabbaaparicchanne , sabbaparicchanne sabbaacchanne [ anāpatti sabbaacchanne sabbaaparicchanne ,( sī .)], yebhuyyena acchanne , yebhuyyena aparicchanne , mātugāme nipanne bhikkhu nisīdatiM0.32 , bhikkhu nipanne mātugāmo nisīdati , ubho vā nisīdanti , ummattakassa , ādikammikassāti .Dutiyasahaseyyasikkhāpadaṃ niṭṭhitaṃ chaṭṭhaṃ .