10. Pathavīkhaṇanasikkhāpadaṃ
84. Tena
T2.229V0.50 samayena buddho bhagavā āḷaviyaṃ viharati aggāḷave cetiye .Tena kho pana samayena āḷavakā [ āḷavikā ( syā .)] bhikkhū navakammaṃ karontā pathaviṃ khaṇantipi khaṇāpentipi .
Manussā ujjhāyanti khiyyanti vipācenti –
‘‘ kathañhi nāma samaṇā sakyaputtiyā pathaviṃ khaṇissantipi khaṇāpessantipi !
Ekindriyaṃ samaṇā sakyaputtiyā jīvaṃ viheṭhentī ’’ ti !
Assosuṃ kho bhikkhū tesaṃ manussānaṃ ujjhāyantānaṃ khiyyantānaṃ vipācentānaṃ .
Ye te bhikkhū appicchā … pe … te ujjhāyanti khiyyanti vipācenti –
‘‘ kathañhi nāma āḷavakā bhikkhū pathaviṃ khaṇissantipi khaṇāpessantipī ’’ ti … pe …‘‘ saccaṃ kira tumhe , bhikkhave , pathaviṃ khaṇathapi khaṇāpethapī ’’ ti ?
‘‘ Saccaṃ , bhagavā ’’ ti .
Vigarahi buddho bhagavā … pe … kathañhi nāma tumhe , moghapurisā , pathaviṃ khaṇissathapi khaṇāpessathapi !
Jīvasaññino hi , moghapurisā ,
P4.33 manussā pathaviyā .Netaṃ , moghapurisā , appasannānaṃ vā pasādāya … pe … evañca pana , bhikkhave , imaṃ sikkhāpadaṃ uddiseyyātha –
85.‘‘ Yo pana bhikkhu pathaviṃ khaṇeyya vā khaṇāpeyya vā , pācittiyan ’’ ti .
86. Yo panāti yo yādiso … pe … bhikkhūti … pe … ayaṃ imasmiṃ atthe adhippeto bhikkhūti .
Pathavī nāma dve pathaviyo
T2.230 – jātā ca pathavī ajātā ca pathavī .Jātā
M0.50 nāma pathavī – suddhapaṃsu suddhamattikā appapāsāṇā appasakkharā appakaṭhalā appamarumbā appavālikā , yebhuyyenapaṃsukā , yebhuyyenamattikā .Adaḍḍhāpi vuccati jātā pathavī .
Yopi paṃsupuñjo vā mattikāpuñjo vā atirekacātumāsaṃ ovaṭṭho , ayampi vuccati jātā pathavī .
Ajātā nāma pathavī – suddhapāsāṇā suddhasakkharā suddhakaṭhalā suddhamarumbā suddhavālikā appapaṃsukā appamattikā , yebhuyyenapāsāṇā , yebhuyyenasakkharā , yebhuyyenakaṭhalā , yebhuyyenamarumbā , yebhuyyenavālikā .
Daḍḍhāpi vuccati ajātā pathavī .
Yopi paṃsupuñjo vā mattikāpuñjo vā omakacātumāsaṃ ovaṭṭho , ayampi vuccati ajātā pathavī .
Khaṇeyyāti
V0.51 sayaṃ khaṇati , āpatti pācittiyassa .Khaṇāpeyyāti aññaṃ āṇāpeti , āpatti pācittiyassa .
Sakiṃ āṇatto bahukampi khaṇati , āpatti pācittiyassa .
87. Pathaviyā pathavisaññī khaṇati vā khaṇāpeti vā , bhindati vā bhedāpeti vā , dahati vā dahāpeti vā , āpatti pācittiyassa .
Pathaviyā vematiko khaṇati vā khaṇāpeti vā , bhindati vā bhedāpeti vā , dahati vā dahāpeti vā , āpatti dukkaṭassa .
Pathaviyā apathavisaññī khaṇati vā khaṇāpeti vā , bhindati vā bhedāpeti vā , dahati
T2.231 vā dahāpeti vā , anāpatti .Apathaviyā pathavisaññī , āpatti dukkaṭassa .
Apathaviyā vematiko , āpatti dukkaṭassa .
Apathaviyā apathavisaññī , anāpatti .
88. Anāpatti –
‘‘ imaṃ jāna , imaṃ dehi , imaṃ āhara , iminā attho , imaṃ kappiyaṃ karohī ’’ ti bhaṇati , asañcicca , asatiyā , ajānantassa , ummattakassa , ādikammikassāti .
Pathavīkhaṇanasikkhāpadaṃ niṭṭhitaṃ dasamaṃ .
Musāvādavaggo paṭhamo .
Tassuddānaṃ –
Musā
M0.51 omasapesuññaṃ , padaseyyāya ve duve ;Aññatra viññunā bhūtā , duṭṭhullāpatti khaṇanāti .