7. Dhammadesanāsikkhāpadaṃ
60. Tena
T2.203 samayena buddho bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme .Tena kho pana samayena āyasmā udāyī sāvatthiyaṃ kulūpako hoti , bahukāni kulāni upasaṅkamati .
Atha kho āyasmā udāyī pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya yena aññataraṃ kulaṃ tenupasaṅkami .
Tena kho pana samayena gharaṇī nivesanadvāre nisinnā hoti , gharasuṇhā āvasathadvāre nisinnā hoti .
Atha kho āyasmā udāyī yena gharaṇī tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā gharaṇiyā upakaṇṇake dhammaṃ desesi .
Atha kho gharasuṇhāya etadahosi –
‘‘ ki nu kho so samaṇo sassuyā jāro udāhu obhāsatī ’’ ti ?
Atha kho āyasmā udāyī gharaṇiyā upakaṇṇake dhammaṃ desetvā yena gharasuṇhā tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā gharasuṇhāya upakaṇṇake dhammaṃ desesi .
Atha kho gharaṇiyā etadahosi –
‘‘ kiṃ nu kho so samaṇo gharasuṇhāya jāro udāhu obhāsatī ’’ ti
P4.21 ?Atha kho āyasmā udāyī gharasuṇhāya upakaṇṇake dhammaṃ desetvā pakkāmi .
Atha kho gharaṇī gharasuṇhaṃ etadavoca –
‘‘ he je , kiṃ te eso samaṇo avocā ’’ ti ?
‘‘ Dhammaṃ me , ayye , desesi ’’.
‘‘ Ayyāya pana kiṃ avocā ’’ ti ?
‘‘ Mayhampi dhammaṃ desesī ’’ ti .
Tā
T2.204 ujjhāyanti khiyyanti vipācenti –‘‘ kathañhi nāma ayyo udāyī mātugāmassa upakaṇṇake dhammaṃ desessati !
Nanu nāma vissaṭṭhena vivaṭena dhammo desetabbo ’’ ti ?
Assosuṃ kho bhikkhū tāsaṃ itthīnaṃ ujjhāyantīnaṃ khiyyantīnaṃ vipācentīnaṃ .
Ye te bhikkhū appicchā … pe … te ujjhāyanti khiyyanti vipācenti –
‘‘ kathañhi nāma āyasmā udāyī mātugāmassa dhammaṃ desessatī ’’ ti !
Atha kho te bhikkhū
M0.33 āyasmantaṃ udāyiṃ anekapariyāyena vigarahitvā bhagavato etamatthaṃ ārocesuṃ … pe …‘‘ saccaṃ kira tvaṃ , udāyi , mātugāmassa dhammaṃ desesī ’’ ti ?‘‘ Saccaṃ , bhagavā ’’ ti .
Vigarahi buddho bhagavā … pe … kathañhi
V0.33 nāma tvaṃ , moghapurisa , mātugāmassa dhammaṃ desessasi .Netaṃ moghapurisa , appasannānaṃ vā pasādāya … pe … evañca pana , bhikkhave , imaṃ sikkhāpadaṃ uddiseyyātha –
‘‘ Yo pana bhikkhu mātugāmassa dhammaṃ deseyya pācittiyan ’’ ti .
Evañcidaṃ bhagavatā bhikkhūnaṃ sikkhāpadaṃ paññattaṃ hoti .
61. Tena kho pana samayena upāsikā bhikkhū passitvā etadavocuṃ –
‘‘ iṅghāyyā dhammaṃ desethā ’’ ti .
‘‘ Na , bhaginī , kappati mātugāmassa dhammaṃ desetun ’’ ti .
‘‘ Iṅghāyyā chappañcavācāhi dhammaṃ desetha , sakkā ettakenapi dhammo aññātun ’’ ti .
‘‘ Na , bhaginī , kappati mātugāmassa dhammaṃ desetun ’’ ti .
Kukkuccāyantā na desesuṃ .
Upāsikā ujjhāyanti khiyyanti vipācenti –
‘‘ kathañhi nāma ayyā amhehi yāciyamānā dhammaṃ na desessantī ’’ ti !
Assosuṃ kho bhikkhū tāsaṃ upāsikānaṃ
T2.205 ujjhāyantīnaṃ khiyyantīnaṃ vipācentīnaṃ .Atha kho te bhikkhū bhagavato etamatthaṃ ārocesuṃ .
Atha kho bhagavā etasmiṃ nidāne etasmiṃ pakaraṇe dhammiṃ kathaṃ katvā bhikkhū āmantesi –
‘‘ anujānāmi , bhikkhave , mātugāmassa chappañcavācāhi dhammaṃ desetuṃ .
Evañca pana , bhikkhave , imaṃ sikkhāpadaṃ uddiseyyātha –
‘‘ Yo pana bhikkhū mātugāmassa uttarichappañcavācāhi dhammaṃ deseyya , pācittiyan ’’ ti .
Evañcidaṃ
P4.22 bhagavatā bhikkhūnaṃ sikkhāpadaṃ paññattaṃ hoti . 62. Tena kho pana samayena chabbaggiyā bhikkhū –
‘‘ bhagavatā anuññātaṃ mātugāmassa chappañcavācāhi dhammaṃ desetun ’’ ti te aviññuṃ purisaviggahaṃ upanisīdāpetvā mātugāmassa uttarichappañcavācāhi dhammaṃ desenti .
Ye te bhikkhū appicchā … pe … te ujjhāyanti khiyyanti vipācenti –
‘‘ kathañhi nāma chabbaggiyā bhikkhū aviññuṃ purisaviggahaṃ upanisīdāpetvā mātugāmassa uttarichappañcavācāhi dhammaṃ desessantī ’’ ti !
Atha
M0.34 kho te bhikkhū chabbaggiye bhikkhū anekapariyāyena vigarahitvā bhagavato etamatthaṃ ārocesuṃ … pe …‘‘ saccaṃ kira tumhe , bhikkhave , aviññuṃ purisaviggahaṃ upanisīdāpetvā mātugāmassa uttarichappañcavācāhi dhammaṃ desethā ’’ ti ?‘‘ Saccaṃ , bhagavā ’’ ti .
Vigarahi
V0.34 buddho bhagavā … pe … kathañhi nāma tumhe , moghapurisā , aviññuṃ purisaviggahaṃ upanisīdāpetvā mātugāmassa uttarichappañcavācāhi dhammaṃ desessatha !Netaṃ , moghapurisā , appasannānaṃ vā pasādāya … pe … evañca pana , bhikkhave , imaṃ sikkhāpadaṃ uddiseyyātha
T2.206 – 63.‘‘ Yo pana bhikkhu mātugāmassa uttarichappañcavācāhi dhammaṃ deseyya , aññatra viññunā purisaviggahena , pācittiyan ’’ ti .
64. Yo panāti yo yādiso … pe … bhikkhūti … pe … ayaṃ imasmiṃ atthe adhippeto bhikkhūti .
Mātugāmo nāma manussitthī ;
na yakkhī na petī na tiracchānagatā ;
viññū , paṭibalā subhāsitadubbhāsitaṃ duṭṭhullāduṭṭhullaṃ ājānituṃ .
Uttarichappañcavācāhīti atirekachappañcavācāhi .
Dhammo nāma buddhabhāsito , sāvakabhāsito , isibhāsito , devatābhāsito , atthūpasañhito , dhammūpasañhito .
Deseyyāti padena deseti , pade pade āpatti pācittiyassa .
Akkharāya deseti , akkharakkharāya āpatti pācittiyassa .
Aññatra viññunā purisaviggahenāti ṭhapetvā viññuṃ purisaviggahaṃ .
Viññū nāma purisaviggaho , paṭibalo hoti subhāsitadubbhāsitaṃ duṭṭhullāduṭṭhullaṃ ājānituṃ .
65. Mātugāme mātugāmasaññī uttarichappañcavācāhi dhammaṃ deseti , aññatra viññunā purisaviggahena , āpatti pācittiyassa .
Mātugāme vematiko uttarichappañcavācāhi dhammaṃ deseti , aññatra viññunā purisaviggahena , āpatti pācittiyassa .
Mātugāme amātugāmasaññī uttarichappañcavācāhi dhammaṃ deseti , aññatra viññunā purisaviggahena , āpatti pācittiyassa .
Yakkhiyā
M0.35V0.35 vā petiyā vā paṇḍakassa vāP4.23 tiracchānagatamanussaviggahitthiyā vā uttarichappañcavācāhiT2.207 dhammaṃ deseti , aññatra viññunā purisaviggahena , āpatti dukkaṭassa .Amātugāme mātugāmasaññī , āpatti dukkaṭassa .
Amātugāme vematiko , āpatti dukkaṭassa .
Amātugāme amātugāmasaññī , anāpatti .
66. Anāpatti viññunā purisaviggahena , chappañcavācāhi dhammaṃ deseti , ūnakachappañcavācāhi dhammaṃ deseti , uṭṭhahitvā puna nisīditvā deseti , mātugāmo uṭṭhahitvā puna nisīdati tasmiṃ deseti , aññassa mātugāmassa deseti , pañhaṃ pucchati , pañhaṃ puṭṭho katheti , aññassatthāya bhaṇantaṃ mātugāmo suṇāti , ummattakassa , ādikammikassāti .
Dhammadesanāsikkhāpadaṃ niṭṭhitaṃ sattamaṃ .