Cattālīsatima pariccheda
Aṭṭharājako
1.
Tassaccaye kumārādi-dhātusenoti vissuto ;
Ahu tassa suto rājā , devarūpo mahābalo .
2.
Kārite pitarā ’ kāsi , vihāre navakammakaṃ ;
Kāretvā dhammasaṅgītiṃ parisodheti sāsanaṃ .
3.
Santappesi
M0.259 mahāsaṅghaṃ , paccayehi catūhipi ;Katvā puññāni ’ nekāni , navame hāyane ’ tigā .
4.
Tittiseno suto tassa , rājā hutvā anekadhā ;
Katvā puññāni rajjaṃ taṃ , māsampi navame jahi .
5.
Sivo taṃ mātulo hantvā , hutvā rājā anappakaṃ ;
Puññaṃ katvo ’ patissena , pañcavīsa dine hato .
6.
Upatisso tato āsi , rājā hantvāna sīvakaṃ ;
Moggallānassa bhaginī , sāmiko dhajinīpati .
7.
Rājā ṭhānantarādīhi , katvāna janasaṅgahaṃ ;
Sīlākāḷassa pādāsi , saha bho kanadhīvaraṃ .
8.
Eko putto ahu rañño , upatissassa kassapo ;
Sasoḷasa sahāyehi , sūro sūpehi saññuto .
9.
Eka vuttisahāyehi , dānamāna mahādhano ;
Dhammaṭṭho vīriyājīvi , sādhu jeṭṭhapacāyako .
10.
Silā kāḷotato rajja-lobhavañcita mānaso ;
Dakkhiṇaṃ malayaṃ gantvā , saṅgaṇhitvā mahā balaṃ .
11.
Vilumpamāno paccanti , sampatto nagarantikaṃ ;
Taṃ sutvā kassapo jeṭṭho , varamāruyha kuñjaraṃ .
12.
Assā setvāna pitaraṃ , samādāya sahāyake ;
Nikkhamma nagarā gacchi , silākālassa dassanaṃ .
13.
Evaṃ satta ’ ṭṭha vāresu , palāto līnavuttiko ;
Hatthe katvā upāyena , dese pācina pacchime .
14.
Yujjhituṃ puna pācina-tissa pabbatamāgami ;
Kassapopi sahāyehi , saddhimāruyha dantinaṃ .
15.
Tattha gantvā palāpetvā , coraṃ pabbatamatthakaṃ ;
Āropesi mahānāgaṃ , tenā ’ si girikassapo .
16.
Mānatthaddho silākāḷo , bhiyyo raṭṭhaṃ pabhindiya ;
Sabbaṃ hatthagataṃ katvā , ajeyya balavāhano .
17.
Āgamma nagaraṃ rundhi , satthāhaṃ rājasevakā ;
Yujjhitvā viralā āsuṃ , tato cintesi kassapo .
18.
Ete
M0.260 nagararodhena , sabbe bhijjanti pāṇino ;Parihīnaṃ balaṃ rājā , andhako ca mahallako .
19.
Merukandarake katvā , mātaraṃ pitarañca me ;
Aṅgahetvā balaṃ pacchā , coro niggaṇhi yo iti .
20.
Rattiyaṃ so sahāye ca , rājasādhanamevaca ;
Ādāya pitaro ceva , malayaṃ gantumārabhi .
21.
Tadā maggamajānantā , sammūḷā maggadesakā ;
Nagarassa samīpeva , sambhamiṃsu ito tato .
22.
Silākāḷo pavattiṃ taṃ , sutvā saṅgamma vegasā ;
Parivāresi saṅgāmo , tattha bhiṃsanako ahu .
23.
Devāsuraraṇākāre , vattamāne mahāhave ;
Patitesu sahāyesu , sīdamāne mahāgaje .
24.
Hatthārohassa datvā , chinditvā sīsamattano ;
Puñchitvā lohitaṃ katvā , kosiyaṃ asi puttikaṃ .
25.
Hatthikumbhe ubho hatthe , ṭhapetvāna avatthari ;
Upatissopi taṃ sutvā , sokasallāhato mari .
26.
Evaṃ diyaḍḍhavassena , upatisse divaṃgate ;
Rājā ’ hosi silākāḷo , pubbanāmena ekato .
27.
Taṃ ambasāmaṇerādi-silākāḷoti voharuṃ ;
Titthaṃ terasavassāni , dipaṃ dhammena pālayi .
28.
Mahāpāḷimhi dāpesi , paccagghaṃ rājabhojanaṃ ;
Vejjasālāsu bhoge ca , vaḍḍhesi janatāhito .
29.
Anvahaṃ pūjayi bodhiṃ , paṭimāyo ca kārayi ;
Sabbesaṃ dīpavāsīnaṃ , bhikkhūnaṃ ’ dā ticīvaraṃ .
30.
Māghātaṃ kārayidīpe , sabbesaṃyeva pāṇinaṃ ;
Ānitaṃ attanā kesa-dhātuṃ sammā apūjayi .
31.
Raheradakavārañca , adāsi abhayuttare ;
Puratthimā therīyānaṃ , vihārakunthanāma so .
32.
Ānetvā āsanaṃ tattha , ṭhapesi dumarājake ;
Yāvajīvaṃ pavattesi , puññakammamasaṅkhiyaṃ .
33.
Moggallāno
M0.261 tathā dāṭhā , pabhuti co ’ patissako ;Putto tassā ’ sumaggassa , desaṃ datvā puratthimaṃ .
34.
Datvā ṭhānantarañcādi-pādasaññaṃ visajjayi ;
Gantvā tattha vasāhīti , sopi gantvā tahiṃ vasi .
35.
Ṭhānaṃ malayarājaggaṃ , desaṃ datvāna dakkhiṇaṃ ;
Rakkhaṇatthaṃ samuddassa , majjhimaṃ tu niyojayi .
36.
Upatissaṃ tu vāsesi , santikeyeva attano ;
Visesena mamāyanto , yūnaṃ kalyānadassanaṃ .
37.
Tassa dvādasame vasse , ito kāsi puraṃ gato ;
Dhammātu midhā ’ nesi , tato vāṇija māṇavo .
38.
Rājā disvā ’ samattho so , dhammādhammavicāraṇe ;
Hemasaññāya dīpamhi , patanto salabho viya .
39.
Buddhadhammoti saññāya , taṃ gahetvāna sādhukaṃ ;
Katvā sakkārasammānaṃ , gehe rājagharantike .
40.
Ṭhapetvā anuvassaṃ tu , netvā jetavanaṃ mahaṃ ;
Kātuṃ kāresi cārittaṃ , hitaṃ mantvāna pāṇinaṃ .
41.
Evaṃ katvā silākāḷo , puññakammamanappakaṃ ;
Patte terasame vasse , yathākammamupāgami .
42.
Dāṭhappabhutiko rajjaṃ , gahetvā bhātaraṃsakaṃ ;
Akkamoti nivārentaṃ , mārāpesi vibuddhiko .
43.
Moggallāno ’ tha taṃ sutvā , appattaṃ rajjamaggahi ;
Akāraṇe me māresi , kaṇiṭṭhaṃ dhammavādīnaṃ .
44.
Kārāpessāmahampajja , rajjanti parikuppiya ;
Samādāya mahāsenaṃ , agārāhera pabbataṃ .
45.
Rājāpi sutvā sannaddha-balakāyo karindake ;
Pabbate siviraṃ bandhi , moggallāno nisammataṃ .
46.
Sāparādhāna te me vā , manussā dīpavāsino ;
Ekasmiñca mate rajja-mubhinnaṃyeva nosiyā .
47.
Tasmā aññena yujjhantu , ubhoyeva mayaṃ idha ;
Hatthiyuddhaṃ karomāti , rañño pesesi sāsanaṃ .
48.
Sopi
M0.262 sādhūti vatvāna , baddhapañcāyudho gajaṃ ;Āruyha munino māro viya otthari tāvade .
49.
Moggallānopi sannaddho , āruyha karīnaṃ varaṃ ;
Tatthā ’ go aññamaññaṃ te , pāpuṇiṃsu mahāgajā .
50.
Saddo sūyittha saṅghaṭṭe , asanirāva sannibho ;
Dantaghātena uṭṭhāsi , jālā vijjullatā viya .
51.
Sañjhāghanasabhāgā ’ suṃ , gajā lohitamakkhitā ;
Moggallānagajāviddho , raññoosakki kuñjaro .
52.
Rājā ārabhi taṃ disvā , chindituṃ sīsamattano ;
Moggallāno ’ tha vandanto , yāci ’ me ’ vaṃ kirīiti .
53.
Yācamānepi somānaṃ , mānento chindikandharaṃ ;
Chaḍḍesi chahi so rajjaṃ , māsehi divasehi ca .
54.
Moggallāno tato rājā , āsi dīpe mahābalo ;
Mātulañca paṭiccemaṃ , cūlanāmena voharuṃ .
55.
Āsādhāraṇakāveyyo , vatthuttaya parāyaṇo ;
Dānasaṃyama soceyyo , soraccādiguṇālayo .
56.
Dānena piyavācāya , atthassa cariyāya ca ;
Samānattassabhāvena , saṅgahesi mahājanaṃ .
57.
Piṇḍapātavihārehi , bhesajjacchādanehi ca ;
Bhikkhusaṅghañhi saṅgaṇhi , dhammikāya ca guttiyā .
58.
Atirekāya pūjāya , pūjetvā dhammabhāṇake ;
Piṭake tīṇi vācesi , saddhimaṭṭhakathāya so .
59.
Kumāre upalāletvā , nivāpena yathāruciṃ ;
Sajjhāpesi sadā dhammaṃ , dhammadīpo mahāmati .
60.
Dhammadīpañca so katvā , kuñjarasekhareni sā ;
Dhammāvāsāne vācesi , puramhi purisuttamo .
61.
Bandhāpesi kadambañca , nadiṃpabbatamajjhato ;
Pattapasāṇavāpiñca , dhanavāpiṃ garitaraṃ .
62.
Gaṇhāpesi sadīghāyu-hetu kammanti sādaro ;
Likhāpesi ca saddhammaṃ , vatthupūjañca kārayi .
63.
Lokaṃ
M0.263 so anukampitvā , mātāputtaṃva orasaṃ ;Datvā bhutvā yathākāmaṃ , vasse vīsatime mari .
64.
Mahesī tassa ghātetvā , visayogena ñātake ;
Puttaṃ rajje ’ bhisiñcitvā , sayaṃ rajjaṃ vicārayi .
65.
Tathābhisitto so kitti-sirimegho narādhipo ;
Tipupattehi chādesi , dumindadharamādito .
66.
Kapaṇaddhivaṇibbānaṃ , mahādānaṃ pavattayi ;
Maggapālo tathākāro , ahu sabbopabhogiyo .
67.
Mahesī sā sadā āsi , padhānā sabbakammasu ;
Rajjaṃ tassā ’ si teneva , heṭṭhupariyavattikaṃ .
68.
Rājāpādā mahāmaccā ’ -hesuṃ lañcaparāyanā ;
Dubbale ca viheṭhesuṃ , balī jānapadā narā .
69.
Silākāḷassa kālamhi , gāme saṅgillanāmake ;
Bhayavasīvhayo poso , ahu moriyavaṃsajo .
70.
Ahosi putto sīvassa , aggabodhi sanāmako ;
Bhāgineyyopi tassāsi , mahānāgoti vissuto .
71.
Bhāgineyo mahānāgo , aggabodhi ca sundaro ;
Uḷārajjhāsayattā so , mahānāgo mahabbalo .
72.
Hitvā kassakakammāni , corakammamakā vane ;
Godhaṃ laddhāna pesesi , mātulāniya santikaṃ .
73.
Godhaṃ disvā ’ vasā ñatvā , dhaññapacchimapesayi ;
Kammārassā ’ pi pesesi , sasaṃ sopi tathevakā .
74.
Bījaṃ bhaginī māyāci , bījagāhañca tassa sā ;
Dāsañca ñatvā pesesi , annapānādinā raho .
75.
Tadā dubbhikkhakālamhi , eko mantadharo naro ;
Bhikkhālābhāya saddhehi , bhikkhuvesena bhikkhati .
76.
Taṃ gāmaṃ pavisitvā so , aladdhā kiñci bhojanaṃ ;
Abhibhūto jighacchāya , kampamāno nigacchati .
77.
Taṃ disvā karuṇāyanto , mahānāgo mahādayo ;
Pattamādāya gāmanta-māhiṇḍitvāpi sabbaso .
78.
Yāgumattampi
M0.264 nālattha , tato uttarasāṭakaṃ ;Datvā āhari āhāraṃ , so taṃ bhutvā pasīdiya .
79.
Rajjārahamimaṃ dīpe , karissāmīti cintiya ;
Tamādāya khaṇenā ’ gā , gokaṇṇakamahaṇṇavaṃ .
80.
Atha tattha nisīditvā , sañjapanto yathāvidhiṃma ;
Mantonā ’ nesi nāgindaṃ , phussapuṇṇamarattiyaṃ .
81.
Mahānāgaṃ phusāhīti , mahānāgaṃ niyojayi ;
So bhīto purime yāme , āgataṃ taṃ na sambhusī .
82.
Tathā majjhimayāmepi , pacchime pana naṅgale ;
Gahetvā khipi tīheva , aṅgulīhi sataṃ chupi .
83.
So taṃ byākāsi taṃ ditvā , sabalaṃ me parissamaṃ ;
Tīhi rājūhi yujjhitvā , catutthaṃ tvaṃ nighātiya .
84.
Vuḍḍho tīṇeva vassāni , rājā hutvā na jīvasi ;
Tathā hessanti rājāno , tayo te vaṃsajā narā .
85.
Gantvā sevassu rājānaṃ , pacchā passasi mekhalaṃ ;
Iti vatvāna pesesi , sopi gantvā narissaraṃ .
86.
Passitvā tamupaṭṭhāsi , rājā rohaṇakammikaṃ ;
Taṃ akāsi taduṭṭhānaṃ , bhaṇḍamāhari so bahuṃ .
87.
Rājā tasmiṃ pasīditvā , andhasenāpativhayaṃ ;
Datvā ṭhānantaraṃ tassa , gantuṃ tattheva yojayi .
88.
Bhayasīvassa puttañca , bhāgineyyañca attano ;
Ādāya gantvā taṃ desaṃ , parivattesi sabbaso .
89.
Paccekabhogaṃ katvāna , rohaṇaṃ tattha so vasaṃ ;
Dāṭhappabhūtinā kātuṃ , yuddhaṃgantvā mahabbalo .
90.
Moggallānabhayā gantvā , rohaṇañca tahiṃ vasī ;
Sutvā kittisirīmeghavaṇṇa-rañño rajje samañjasaṃ .
91.
Rajjaṃ gahetuṃ kāloti , sīghaṃ āgamma rohaṇā ;
Ekūnavise divase , mārayitvā mahīpatiṃ .
92.
Sayaṃ hutvā mahīpālo , desaṃ katvā yathā pure ;
Bhāgineyyassa pāhesi , paṇṇamāgacchatūti so .
93.
Āgacchanto
M0.265 nimittena , nivattitvā marittha so ;Tato mātulaputtaṃ ’ kā , uparajjaṃ kataññuko .
94.
Ālavālaṃ dumindassa , katvā hemamayaṃ gharaṃ ;
Chādāpesi munindassa , paṭimāyo ca sandahi .
95.
Mahācetittaye kāsi , sudhākammañca cumbaṭaṃ ;
Hatthivediñca kāretvā , cittakammamakārayi .
96.
Pesakārakagāmaṃ so , jambelavhayamuttare ;
Mahāvihārecābandhi , gāmaṃ tintiṇikavhayaṃ .
97.
Uddhagāmamhi vasabha-gāmaṃ jetavanassa ’ dā ;
Vatthadānaṃ nikāyesu , tīsu ceva pavattayi .
98.
Khettānaṃ hisataṃ datvā , vihāre jetanāmake ;
Yāguṃ tattha pavattesi , bhikkhūnaṃ sabbakālikaṃ .
99.
Sahassa dūratissavhā , khettaṃ datvā tapassinaṃ ;
Mahāvihāravāsīnaṃ , yāguṃ niccaṃ pavattayi .
100.
Ciramātikavārañca , tattheva ’ dā guṇe rato ;
Mayūrapariveṇe ca , navakammamakārayi .
101.
Kāsikhaṇḍe mahādeva-rattakuravanāmake ;
Vihāre anurārāmaṃ , jiṇṇañca paṭisaṅkharī .
102.
Kamaṃ sovaggikaṃ katvā , evamādiṃ narissaro ;
Agamā tīhi vassehi , devarājasahabyataṃ .
103.
Aṭṭhete kuṭṭhacittā ’ parimitavibhavā rājarājenarūpā ;
Rājāno rājamānā narakarituragāsūrasenārathehi ;
Ante hitvā ’ khilaṃ taṃ vigataparijanā ’ ḷāhanaṃ saṅkhatāsuṃ ;
Sappañño taṃ saranto bhavatu bhavasukhaṃ vantukāmo hitesī .
Sujanappasādasaṃvegatthāya kate mahāvaṃse
Aṭṭharājako nāma
Cattālīsatimo paricchedo .