Tirājakonāma
1.
Tato
M0.340 laṅkābhisekaṃ so , patvā seno kamāgataṃ ;Mahindassādipādassa , yuvarājapadaṃ adā .
2.
Pañño mahākavī byatto , majjhatto mittasattusu ;
Yutto dayāya mettāya , rājā so sabbadā ahu .
3.
Kālaṃ devo ’ natikkamma , sammā dhārābhivassati ;
Raṭṭhe tasmiṃ vasantā ’ suṃ , sukhitā nibbhayā sadā .
4.
Suttantaṃ lohapāsāde , nisinno vaṇṇayī tadā ;
Nikāyattayavāsīhi , rājā so parivārito .
5.
Dāṭhadhātukaraṇḍaṃ so , nānāratanabhūsitaṃ ;
Akā catuvihāresu , dhātupūjā ca ’ nekadhā .
6.
Pariveṇaṃ sitthagāmaṃ , kāretvā vutthamattanā ;
Lokaṃ puttaṃva pāletvā , tivassena divaṅgato .
7.
Yuvarājā mahindo so , rājāsi tadanantaraṃ ;
Mahāpuñño mahātejo , mahāseno mahāyaso .
8.
Ekacchattaṃ akā laṅkaṃ , ghātetvā corupaddavaṃ ;
Akaṃsu tamupaṭṭhānaṃ , niccamaṇḍalanāyakaṃ .
9.
Vijjamānepi laṅkāyaṃ , khattiyānaṃ narādhipo ;
Kāliṅgacakkavattissa , vaṃse jātaṃ kumārikaṃ .
10.
Āṇāpetvāna taṃ agga-mahesiṃ attano akā ;
Tassā puttā duve jātā , dhītā ekā manoramā .
11.
Ādipāde akā putte , dhītaraṃ coparājiniṃ ;
Iti sīhaḷavaṃsañca , paṭṭhapesi sabhūpati .
12.
Balakāyaṃ imaṃ desaṃ , maddanatthāya vallabho ;
Pesesi nāgadīpaṃ so , sutvā taṃ bhūpati idha .
13.
Balaṃ
M0.341 datvāna senavha-rājasenāpatiṃ tadā ;Vallabhassa balene ’ sa , yujjhituṃ tattha pesayi .
14.
Gantvā senāpatī tattha , balene ’ tassa rājino ;
Yujjhitvā taṃ vināsetvā , gaṇhi so yuddhamaṇḍale .
15.
Asakkento imaṃ jetuṃ , rājā naṃ vallabhādayo ;
Rājāno mittasambandhaṃ , laṃkindena akaṃsu te .
16.
Icchevaṃ rājino tejo , jambudīpamavatthari ;
Pattharitvāna laṃkāyaṃ , ullaṅghitvāna sāgaraṃ .
17.
Saddhammaṃ kathāyantānaṃ , katvā sammā na muttamaṃ ;
Dhammaṃ sutvāna so rājā , pasanno buddhasāsane .
18.
Rājā so sannipātetvā , paṃsukūlikabhikkhavo ;
Yācitvā attano gehaṃ , āṇāpetvāna sādhukaṃ .
19.
Āsanaṃ paññapetvāna , nisīdāpiya bhojanaṃ ;
Dāpesi vipulaṃ suddhaṃ , sadā ekadine viya .
20.
Anekabyañjanaṃ rājā-raññakānaṃ tapassinaṃ ;
Pesesi bhojanaṃ suddhaṃ , mahagghaṃ vipulaṃ sadā .
21.
Vejjeva pesayitvāna , vilānānaṃ tapassinaṃ ;
Santikaṃ so dayāvāso , tikicchāpesi niccaso .
22.
Guḷāni ghanapākāni , lasuṇānaṃ rasāni ca ;
Tambulamukhavāsañca , pacchabhatte adā sadā .
23.
Pattesu pūrayitvāna , lasuṇaṃ maricampi ca ;
Pipphalisaṅgīverāni , guḷāni tiphalāni ca .
24.
Ghataṃ telaṃ madhuñcāya , pāpurattharaṇāni ca ;
Paṃsukūlikabhikkhūnaṃ , paccekaṃ sabbadā adā .
25.
Cīvarādīni sabbāni , parikkhārāni bhūpati ;
Kārāpetvāna dāpesi , bhikkhūnaṃ paṃsukulinaṃ .
26.
Rājā mahāvihārasmiṃ , ekekassa hi bhikkhuno ;
Paccekaṃ navavatthāni , cīvaratthāya dāpayi .
27.
Nikāyattayavāsīnaṃ , bhikkhūnaṃ lābhavāsinaṃ ;
Tulābhāramadā dvīsu , vāresu samahīpati .
28.
Rājā
M0.342 so nāgatebhogaṃ ,Rājāno saṅghabhogato ;
Na gaṇhantūni pāsāṇe ,
Likhāpetvā nidhāpayi .
29.
Kathāpetvāna buddhassa , saraṇāni guṇenava ;
Anāthehi ca tesañca , bhattavatthāni dāpayi .
30.
Dānasālaṃ karitvāna , hatthisālakabhūmiyaṃ ;
Yācakānaṃ adā dānaṃ , tesañca sayanāsanaṃ .
31.
Vejjasālāsu sabbāsu , bhesajjaṃ mañcakañca so ;
Corānaṃ bandhanāgāre , niccaṃ bhattāni dāpayi .
32.
Vānarānaṃ varahānaṃ , migānaṃ sunakhāna ca ;
Bhattaṃ pūvañca dāpesi , dayāvāso yathicchakaṃ .
33.
Rājā catuvihāresu , katvā so vīhirāsayo ;
Yathicchitena gaṇhantu , anāthā iti dāpayi .
34.
Nānāpūjāhi pūjetvā , katvā maṅgalamuttamaṃ ;
Kathāpesi ca bhikkhūhi , byattehi vinayaṃ tadā .
35.
Therena dhammamittena-sitthagāmakavāsinā ;
Pūjayitvāna kāresi , abhidhammassa vaṇṇanaṃ .
36.
Dāṭhānāgā ’ bhidhānena , therenā ’ raññavāsinā ;
Laṃkālaṃkārabhūtena , abhidhammaṃ kathāpayi .
37.
Paṭṭakañcukapūjāhi , hemamālikacetiyaṃ ;
Naccagītehi gandhehi , pupphehi vividhehi ca .
38.
Dīpamālāhi dhūpehi , pūjayitvāna ’ nekadhā ;
Tassa vatthāni bhājetvā , bhikkhūnaṃ dāpayī sayaṃ .
39.
Sadā so attano rajje , uyyānesu tahiṃtahiṃ ;
Āṇāpetvāna pupphāni , pūjesi ratanattayaṃ .
40.
Pāsādaṃ candanaṃ nāma , kātuṃ maricavaṭṭiyaṃ ;
Akārambhañca bhikkhūnaṃ bhogagāme ca dāpayi .
41.
Kesadhātuṃ nidhāpetvā , karaṇḍaṃ ratanehi so ;
Kārayitvāna pūjesi , ṭhapetvā tattha bhūpati .
42.
Soṇṇarajatapaṭṭehi
M0.343 , thūpārāmamhi cetiyaṃ ;Chādāpetvā yathārajjaṃ , pūjaṃ kāresi bhūpati .
43.
Tasmiṃ dhātughare rājā , soṇṇadvāramakārayi ;
Pajjalantaṃ sineruṃva , raṃsīhi sūriyassa so .
44.
Jhāpitaṃ coḷarājassa , balena padalañchane ;
Catunnaṃ cetiyānaṃ so , ramanīyaṃ gharaṃ akā .
45.
Jhātaṃ nagaramajjhamhi , dāṭhādhātugharaṃ akā ;
Dhammasaṅgaṇīgehañca , mahāpāḷiñca bhūpati .
46.
Tambūlamaṇḍapaṃ katvā , tattha suṅkaṃ mahīpati ;
Bhikkhūnaṃ theravaṃse so , bhesajjatthāya dāpayi .
47.
Upassayaṃ karitvāna , mahāmaṅgalanāmakaṃ ;
Theravaṃsamhi jātānaṃ , bhikkhunīnaṃ adāpayi .
48.
Mātulodayarājena , āraddhaṃ sādhunā tadā ;
Niṭṭhāpesi mahīpālo , pāsādaṃ maṇināmakaṃ .
49.
Pariveṇāni cattāri , tasmiṃ jetavane tadā ;
Kārāpayiṃsu cattāro , amaccā tassa rājino .
50.
Rañño kittisamādevī , kittināmā manoramā ;
Pariveṇaṃ akārāmaṃ , thūpārāmassa pacchato .
51.
Sā tasmiṃ pariveṇe ca , akā kappāsagāmake ;
Cīvaracetiye ceva , tisso pokkharaṇī suci .
52.
Dvādasaratanāyāmaṃ , dhajaṃ soṇṇamayañca sā ;
Pūjesi puññasambhāraṃ , hemamālika cetiye .
53.
Gihīnaṃ vajjasālañca , putto tassā pureakā ;
Guṇavāsakkasenānī , bhikkhūnañca purābahi .
54.
Rājā catuvihāresu , dibbapāsādasannibhe ;
Maṇḍape kārayitvāna , dhātupūjā anekadhā .
55.
Vassamekamatikkamma , kārāpetvā mahīpati ;
Cārittaṃ pubbarājūnaṃ , paripālesi sādhukaṃ .
56.
Evamādīni puññāni , uḷārāni anekadhā ;
Katvā soḷasame vasse , rājā so tidivaṃ gato .
57.
Jāto
M0.344 paṭicca taṃ rājaṃ , senā dvādasavassiko ;Kāliṅgadeviyā putto , pattarajjo tadā ahu .
58.
Udayassa kaniṭṭhassa , yuvarājapadaṃ adā ;
Pitu senāpati seno , tassa senāpati ahu .
59.
Paccantaṃ balamādāya , gate senāpatimhi so ;
Mātarā saha vattantaṃ , kaṇiṭṭhaṃ tassa bhātaraṃ .
60.
Mārāpetvā mahāmallaṃ , akā senāpatiṃ tadā ;
Amaccaṃ udayaṃ nāma , sakaṃ vacanakārakaṃ .
61.
Taṃ sutvā kupito hutvā , seno senāpati tadā ;
Balamādāya āgañchi , gaṇhissāmīti sattavo .
62.
Sutvāna taṃ mahīpālo , katavantaṃ vācamattano ;
Rakkhāmi taṃ amaccanti , gato nikkhamma rohaṇaṃ .
63.
Tassa māyā nivattitvā , yuvarājañca rājiniṃ ;
Ādāya kupitā tena āṇāpesi camūpatiṃ .
64.
Tāya so saṅgahītova , damiḷe sannipātiya ;
Datvā janapadaṃ tesaṃ , puṭatthinagare vasī .
65.
Yujjhituṃ tena so rājā , balaṃ pesesi rohaṇā ;
Senāpati vināsesi , sabbaṃ taṃ rājino balaṃ .
66.
Damiḷā te janapadaṃ , pīḷetvā rakkhasā viya ;
Vilumpitvāna gaṇhanti , narānaṃ santakaṃ tadā .
67.
Khittā manussā gantvāna , rohaṇaṃ rājasantikaṃ ;
Nivedesuṃ pavattiṃ taṃ , mantetvā sacīvehi so .
68.
Rakkhituṃ sāsanaṃ raṭṭhaṃ , tampahāya camūpatiṃ ;
Sandhiṃ katvāna senena , puḷatthinagaraṃ agā .
69.
Mahesiṃ attajaṃ katvā , pāletuṃ vaṃsamattano ;
Puttaṃ uppādayitvāna , kassapaṃ nāma uttamaṃ .
70.
Vasante tattha laṃkinde , ahitā vallabhā janā ;
Alabhantā suraṃ pātu-māriyā tassa santike .
71.
Majjapāne guṇaṃ vatvā , pāyesuṃ taṃ mahīpatiṃ ;
Pivitvā majjapānaṃ so , mattabyāḷo ahu tadā .
72.
Āhārānaṃ
M0.345 khayaṃ patvā , cajitvā dullabhaṃ padaṃ ;Mato so dasame vasse , taruṇoyeva bhūpati .
73.
Ito viditvā khalupāpamitta-
Vidheyyabhāvaṃ parihāni hetuṃ ;
Sukhattitoyeva ida vā huraṃ vā ;
Jahantu te ghoravisaṃ ’ va bālaṃ .
Sujanappasādasaṃvegatthāya kate mahāvaṃseti rājako nāma
Dvipaññāsatimo paricchedo .