Bāvīsatima pariccheda
Gāmaṇikumāra suti
1.
Eḷāraṃ ghātayitvāna , rājā ’ hu duṭṭhagāmaṇi ;
Tadattha dīpanatthāya , anupubbakathā ayaṃ .
2.
Devānaṃ piyatissassa , rañño dutiyabhātiko ;
Uparājā mahānāgo , nāmānu bhātuno piyo .
3.
Rañño devī saputtassa , bālā rajjābhikāmini ;
Uparājavadhatthāya , jātacittā nirantaraṃ .
4.
Vāpiṃ taracchanāmaṃ sā , kārāpentassa pāhiṇi ;
Ambaṃ visena yojetvā , ṭhapetvā ambamatthake .
5.
Tassā putto sahagato , uparājena bālako ;
Bhājane vivaṭeyeva , taṃ ambaṃ khādiyā ’ mari .
6.
Uparājā tatoyeva , sadāra bala vāhano ;
Rakkhihuṃ sakamattānaṃ , rohaṇā ’ bhimukho agā .
7.
Yaṭṭhālaya vihārasmiṃ , mahesī tassa gabbhinī ;
Puttaṃ janesi so tassa , bhātu nāma makārayi .
8.
Tato
M0.124 gantvā rohaṇaṃ so ,Issaro rohaṇe ’ khilo ;
Mahā bhāgo mahā gāme ,
Rajjaṃ kāresi khattiyo .
9.
Kāresi so nāgamahā-vihāraṃ sakanāmakaṃ ;
Uddhakandarakādī ca , pihāre kārayī bahū .
10.
Yaṭṭhālaya katisso so , tassa putto tadaccaye ;
Hattheva rajjaṃ kāresi , tassa putto ’ bhayo tathā .
11.
Goṭṭhābhayasuto kāka-vaṇṇatissoti vissuho ;
Tadaccaye tattha rajjaṃ , so akāresi khattiyo .
12.
Vihāradevi nāmā ’ si , mahesī tassa rājino ;
Saddhassa saddhāsampannā , dhītā kalyāṇi rājino .
13.
Kalyāṇiyaṃ narindo hi , tisso nāmāsi khattiyo ;
Devisaññogajanita-ko potassa kaniṭṭhako .
14.
Bhīto tato palāyitvā , ayyauttiya nāmako ;
Aññattha vasi so deso , tena taṃ nāmako ahu .
15.
Datvā rahassalekhaṃ so , bhikkhuvesadharaṃ naraṃ ;
Pāhesi deviyā gantvā , rājadvāre ṭhito tuso .
16.
Rāja gehe arahatā , bhuñjamānena sabbadā ;
Aññāyamāno therena , rañño gharamupāgami .
17.
Therena saddhiṃ bhuñjitvā , rañño saha viniggame ;
Pātesi bhūmiyaṃ lekhaṃ , pekkhamānāya deviyā .
18.
Saddena tena rājānaṃ , nivattitvā vilokayaṃ ;
Ñatvāna lekhasandesaṃ , kuddho therassa dummati .
19.
Theraṃ taṃ purisaṃ tañca , mārāpetvāna kodhasā ;
Samuddasmiṃ khipāpesi , kujjhitvā tena devatā .
20.
Samuddeno ’ ttharā pesuṃ , taṃ desaṃ sotubhūpati ;
Attano dhītaraṃ yuddhaṃ , deviṃ nāma surupiniṃ .
21.
Likhitvā rājadhītāti , sovaṇṇakkhaliyā lahuṃ ;
Nisīdāpiya tattheva , samuddasmiṃ vissajjayi .
22.
Okkantaṃ
M0.125 taṃ tato laṃke-kākavaṇṇo mahīpati ;Abhisecayi tenā ’ si , vihāropapadavhayā .
23.
Tissa mahāvihārañca , tathā cittalapabbataṃ ;
Gamitthavāliṃ kuṭāliṃ , vihāre evamādike .
24.
Kāretvā supasannena , manasāratanattaye ;
Upaṭṭhahi tadā saṅghaṃ , paccayehi catūhi so .
25.
Koṭipabbata nāmamhi , vihāre sīlavattimā ;
Tadā ahu sāmaṇero , nānāpuññakaro sadā .
26.
Sukhenārohaṇatthāya , akāsa cetiyaṅgaṇe ;
Ṭhapesi tīṇi pāsāṇe , pāsāṇa phalakāni so .
27.
Adā pānīya dānañca , vattaṃ saṅghassa cā ’ kari ;
Sadā kilantakāyassa , tassā ’ bodho mahā ahu .
28.
Sivikāya kamānetvā , bhikkhavo katavedino ;
Silāpassaya pariveṇe , tissārāme upaṭṭhahuṃ .
29.
Sadā vihāradevīsā , rājagehe susaṅkhate ;
Purebhattaṃ mahādānaṃ , datvā saṅghassa saññatā .
30.
Pacchābhattaṃ gandhamālaṃ , bhesajjavasanāni ca ;
Gāhayitvā gatā ’ rāmaṃ , sakkaroti yathārahaṃ .
31.
Tadā tatheva katvā sā , saṅghattherassa santike ;
Nisīdi dhammaṃ desento , thero taṃ idha mabravi .
32.
‘‘ Mahāsampatti tumhehi , laddhā ’ yaṃ puññakammunā ;
Appamādo ’ va kātabbo , puññakamme idānipi ’’.
33.
Evaṃ vutte tu sā āha ,‘‘ kiṃ sampatti ayaṃ idha ;
Yesaṃ no dārakā natthi , vañjhāsampatti tena no ’’.
34.
Chaḷabhiñño mahāthero , puttalābhamavekkhiya ;
‘‘ Gilānaṃ sāmaṇeraṃ taṃ , passadevī ’’ ti abravi .
35.
Sā gantvā ’ sanna maraṇaṃ , sāmaṇeramavoca taṃ ;
‘‘ Patthehi mama puttattaṃ , sampattī mahatī hi no ’’.
36.
Na
M0.126 icchatīti ñatvāna , tadatthaṃ mahatiṃ subhaṃ ;Pupphapūjaṃ kārayitvā , puna yāci sumedhasā .
37.
Evampa ’ nicchamānassa , atthāyu ’ pāyakovidā ;
Nānā bhesajja vatthāni , saṅghe datvā ’ tha yācitaṃ .
38.
Patthesi so rājakulaṃ , sā taṃ ṭhānaṃ anekadhā ;
Alaṅkaritvā vanditvā , yānamāruyha pakkami .
39.
Tato cuto sāmaṇero , gacchamānāya deviyā ;
Tassā kucchimhi nibbatti , taṃ jāniya nivattisā .
40.
Rañño taṃ sāsanaṃ datvā , raññā saha punā ’ gamā ;
Sarīrakiccaṃ kāretvā , sāmaṇerassu ’ bhopite .
41.
Tasmiṃyeva pariveṇe , vasantā santamānasā ;
Mahādānaṃ pavattesuṃ , bhikkhusaṅghassa sabbadā .
42.
Tasse ’ vaṃ dohaḷo āhi , mahā puññāya mātuyā ;
‘‘ Usabhamattaṃ madhugaṇḍaṃ , katvā ussīsake sayaṃ .
43.
Vāmetarena passena , nipannāsayane subhe ;
Dvādasannaṃ sahassānaṃ , bhikkhūnaṃ dinnasesakaṃ .
44.
Madhuṃ bhuñjitukāmā ’ si , atha eḷāra rājino ;
Yodhāna maggayodhassa , sīsacchinnāsidevanaṃ .
45.
Tasseva sīse ṭhatvāna , pātuñceva akāmayi ;
Anurādha purasseva , uppalakkhettato pana .
46.
Ānītuppalamālañca , amilā taṃ pilandhituṃ ;
Taṃ devī rājino āha , nemitte pucchi bhūpati .
47.
Taṃ sutvā āhu nemittā ,‘‘ deviputto nighātiya ;
Damiḷe katve ’ karajjaṃ , sāsanaṃ jotayissati ’’.
48.
Edisaṃ madhugaṇḍaṃ so , dasseti tassa īdisiṃ ;
Sampattiṃ deti rājā ’’ ti , ghosāpesi mahīpati .
49.
Goṭṭhasamuddavelante , madhupuṇṇaṃ nikujjitaṃ ;
Nāvaṃ ñatvāna ācikkhi , rañño janapade naro .
50.
Rājā
M0.127 deviṃ tahiṃ netvā , maṇḍapamhi susaṅkhate ;Yathicchithaṃ tāya madhuṃ , paribhogamakārayi .
51.
Itare dohaḷe tassā , sampādetuṃ mahīpati ;
Veḷusumana nāmaṃ taṃ , yodhaṃ tattha niyojayi .
52.
So ’ nurādhapuraṃ gantvā , rañño maṅgalavājino ;
Gopakena akā mettiṃ , tassa kiccañca sabbadā .
53.
Tassa vissattha taṃ ñatvā , pātova uppalāna ’ siṃ ;
Kadambanadiyā tīre , ṭhapetvāna asaṅkito .
54.
Assaṃ netvā tamāruyha , gaṇhitvāna uppalāna ’ siṃ ;
Nivedayitvāna attānaṃ , assavegena pakkami .
55.
Sutvā rājā gahetuṃ taṃ , mahā yodhānapesayi ;
Dutiyaṃ sammathaṃ assaṃ , āruyha sonudhāpitaṃ .
56.
So gumbanissito assa-piṭṭheyeva nisīdiya ;
Entassa piṭṭhito tassa , ubbayhā ’ siṃ pasārayi .
57.
Assavegenayantassa , sīsaṃ chijja ubhohaye ;
Sīsañcā ’ dāya sāyaṃ so , mahāgāmamupāgami .
58.
Dohaḷe te ca sā devī , paribhuñji yathāruci ;
Rājā yodhassa sakkāraṃ , kārāpesi yathārahaṃ .
59.
Sā devī samaye dhaññaṃ , janayī puttamuttamaṃ ;
Mahārājakule tasmiṃ , ānando ca mahā ahu .
60.
Tassa puññānubhāvena , tadaheva upāgamuṃ ;
Nānāratanasampuṇṇā , sattanāvā tato tato .
61.
Tasseva puññatejena , chaddantakulato karī ;
Hatthicchāpaṃ āharitvā , ṭhapetvā idha pakkami .
62.
Taṃ titthasaratīramhi , disvā gumbantare ṭhitaṃ ;
Kaṇḍulavho bālisiko , rañño ācikkhi tāvade .
63.
Pesetvā ’ cariye rājā , tamāṇāpiya posayi ;
Kaṇḍulo iti ñāyittha , diṭṭhattā kaṇḍulena so .
64.
‘‘ Suvaṇṇabhājanādīnaṃ
M0.128 , puṇṇā nāvā idhāgatā ’’;Iti rañño nivedasuṃ , rājā tānā ’ harāpayi .
65.
Puttassa nāmakaraṇe , maṅgalamhi mahīpati ;
Dvādasa sahassasaṅkhaṃ , bhikkhusaṅghaṃ nimantiya .
66.
Evaṃ cintesi ‘‘ yadime , putto laṃkātale ’ khile ;
Rajjaṃ gahetvā sambuddha-sāsanaṃ jotayissati .
67.
Aṭṭhuttarasahassañca , bhikkhavo pavisantu ca ;
Sabbe te uddhapattañca , cīvaraṃ pārapantu ca .
68.
Paṭhamaṃ dakkhiṇaṃ pādaṃ , ummāranto ṭhapentu ca ;
Ekacchattayutaṃ dhamma-karaṇaṃ nīharantu ca .
69.
Gotamo nāma thero ca , patiggaṇhātu puttakaṃ ;
So ca saraṇasikkhā yo , detu ’’ sabbaṃ tathā ahu .
70.
Sabbaṃ nimittaṃ disvāna , tuṭṭhacitto mahīpati ;
Datvā saṅghassa pāyāsaṃ , nāmaṃ puttassa kārayi .
71.
Mahāgāme nāyakattaṃ , pitunāmañca ekato ;
Ubho katvāna ekajjhaṃ , gāmaṇiabhayo iti .
72.
Mahāgāmaṃ pavisitvā , navame divase tato ;
Saṅgamaṃ deviyā kāsi , tena gabbhamagaṇhi sā .
73.
Kāle jātaṃ sutaṃ rājā , tissanāmaṃ akārayi ;
Mahatā parihārena , ubhato vaḍḍhiṃsu dārakā .
74.
Sitthappavesamaṅgala-kāle dvinnampi sādaro ;
Bhikkhusatānaṃ pañcanaṃ , dāpayitvāna pāyasaṃ .
75.
Tehi upaḍḍhe bhuttamhi , gahetvā thokathokakaṃ ;
Sovaṇṇasarakene ’ saṃ , deviyā saha bhūpati .
76.
‘‘ Sambuddhasāsanaṃ tumhe , yadi chaḍḍetha puttakā ;
Mā jīratu kucchigataṃ , idaṃ vo ’’ ti apāpayi .
77.
Viññāya bhāsitatthaṃ te , ubho rājakumārakā ;
Pāyāsaṃ taṃ abhuñjiṃsu , tuṭṭhacittā ’ mataṃ viya .
78.
Dasa dvādasavassesu , tesu vīmaṃsanatthiko ;
Tatheva bhikkhū bhojetvā , tesaṃ ucchiṭṭhamodanaṃ .
79.
Gāhayitvā
M0.129 taṭṭakena , ṭhapāpetvā tadantike ;Tibhāgaṃ kārayitvāna , idha māha mahīpati .
80.
‘‘ Kuladevatānaṃ no tātā , bhikkhūnaṃ vimukhā mayaṃ ;
Na hessāmā ’’ ti cintetvā , bhāgaṃ bhuñjathi ’ manti ca .
81.
‘‘ Dve bhātaro mayaṃ niccaṃ , aññamaññamadūbhakā ;
Bhavissāmā ’’ ti cintetvā , bhāgaṃ bhuñjithi ’ manti ca .
82.
Amataṃ viya bhuñjiṃsu , te dve bhāge ubhopi ca ;
‘‘ Na yujjhissāma damiḷehi ’’, iti bhuñjathi ’ maṃ iti .
83.
Evaṃ vuttetu tisso so , pāṇinā khipi bhojanaṃ ;
Gāmaṇibhattapiṇḍaṃ tu , khipitvā sayanaṃ gato .
84.
Saṃkucitvā hatthapādaṃ , nipajji sayena sayaṃ ;
Devī gantvā tosayantī , gāmaṇiṃ etadabravi .
85.
Pasāritaṅgo sayane , kiṃ nasesi sukhaṃ suta ;
‘‘ Gaṅgāpāramhi damīḷā , ito goṭṭhamahodadhi .
86.
Kathaṃ pasāritaṅgo ’ haṃ , nipajjāmī ’ ti so bravi ;
Sutvāna tassādhippāyaṃ , tuṇhī āsi mahīpati .
87.
So kamenā ’ bhivaḍḍhanto , ahu soḷasavassiko ;
Puññavā yasavā dhīmā , tejo balaparakkamo .
88.
Calācalāyaṃ gatiyañhi pāṇino ,
Upenti puññena yathāruciṃ gatiṃ ;
Itīti mantetvā satataṃ mahādaro ,
Bhaveyya puññapacayamhi buddhimāti .
Sujanappasādasaṃvegatthāya kate mahāvaṃse
Gāmaṇikumārasūti nāma
Bāvīsatimo paricchedo .