Ekūnasaṭṭhima pariccheda
Caturājacariya niddeso
1.
Tadārañño
M0.370 nujāmittā , tassa puttā tayo ’ pi ca ;Mahāmaccā cayatayo , tathā yatanavāsino .
2.
Tabbete ādipādassa , rohaṇe vasato sato ;
Anārocāpayitvāna , bhūpālamatasāsanaṃ .
3.
Sambhūyamantayitvāna , samānacchandataṃ gatā ;
Adaṃsu yuvarājassa , laṅkārajjābhisecanaṃ .
4.
Oparajje nivesesuṃ , mānabharaṇanāmakaṃ ;
Kumāraṃ pubbacāritta-maggaṃ laṅghittha te ’ khilā .
5.
Tayo ’ tha bhātaro sabbe , te māṇabharaṇādayo ;
Jayabāhumahīpāla-sahitā sahasā tadā .
6.
Muttāmaṇippabhūtikaṃ , ratanaṃ sārasammataṃ ;
Sabbaṃ hatthagataṃ katvā , vāhanañca gajādikaṃ .
7.
Sakalaṃ balamādāya , pulatthinagarā tadā ;
Khippaṃ taṃ vikkamabhujaṃ , gaṇhisāmā ’ ti nikkhamuṃ .
8.
Sutvā pavattiṃ sakalaṃ , imaṃ vikkamabāhuso ;
Tā tassantimasakkāraṃ , vidhātuṃ handano labhiṃ .
9.
Idāni khippaṃ gantvāna , pulatthinagaraṃ tahiṃ ,
Tā tassāḷāhanaṭṭhāna dassane neva so ahaṃ .
10.
Sokabhāraṃ vinodessaṃ , mama ceto gataṃ iti ;
Katadaḷha vavatthāno , viniggamma tato purā .
11.
Pulatthipuramāgacchaṃ , ādipādo ’ ti sāsaso ;
Sattaṭṭhasatasaṅkhena , balena parivārito .
12.
Antarālapatheyeva , guttahālakamaṇḍale ;
Gāme pana samukkavhe , disvā senaṅgamāgataṃ .
13.
Mahantaṃ
M0.371 yuddhasannaddhaṃ , ekavīro bhayātiko ;Yujjhitvā te palāpesi , khaṇeneva disodisaṃ .
14.
Tayo te bhātaro tattha , sampattāva jayā tato ;
Abhimānuddhatā khippaṃ , annayha balavāhanaṃ .
15.
Ādipādakajambūti , vissutamhi padesake ;
Saṅgāmesuṃ parājesi , bhiyyo yujjhittha so tayo .
16.
Tatiyaṃ kaṭagāmasmiṃ , kāḷavāpyaṃ catutthakaṃ ;
Pañcamaṃ uddhaṭadvāre , chaṭṭhaṃso paṅkavelake .
17.
Tehi yuddhaṃ karitvāna , gahītavijayo sadā ;
Pulatthipuramāgañci , sahāmacca parijjano .
18.
Sacintitakkameneva , passitvāḷāhanaṃ pitu ;
Vidūritamahāseko , laddhassāso purevasaṃ .
19.
Dukkhe sahāya bhūtāna-mattano so yathārahaṃ ;
Amaccānamadā sabba-bhoge ṭhānantare hi so .
20.
Bhaṭānañcāpi sabbesaṃ , sahāyātānamattano ;
Anurūpamadā vuttiṃ , saraṃ dukkhasahāyataṃ .
21.
Māṇābharaṇabhūpopi , saddhiṃ sesehi bhātūhi ;
Karitvā rohaṇaṃ passaṃ , rohaṇañca sahatthagaṃ .
22.
Tato kittisirīmeghe , sadvādasasahassakaṃ ;
Raṭṭhaṃ datvāna vasituṃ , tahiṃyeva samādisi .
23.
Āṇatto bhātarākitti-sirīmegho janādhipo ;
Gantvā vasi puretattha , mahānāgahulavhaye .
24.
Sirīvallabhanāmassa , kumārassāpi cādisi ;
Desamaṭṭhasahassavhaṃ , datvāna vasituṃ tahiṃ .
25.
Tatheva sopi gantvāna , uddhanadvāranāmakaṃ ;
Gāmaṃ katvā rājadāniṃ , vasanto anusāsitaṃ .
26.
Sayañca sahasenāya , gantvā dakkhiṇapassakaṃ ;
Vīrabāhūti paññāto , puṅkhagāmaṃ samāvasi .
27.
Mātā ca tiṇṇaṃ bhātūnaṃ , jayabāhu ca bhūmipo ;
Nivasiṃsu tadā kitti-sirimeghassa santike .
28.
Tato
M0.372 saṃvacchare ’ tīte , te māṇabharaṇādayo ;Tenattani kataṃ yuddhe , sabbaṃ vikkamabāhunā .
29.
Durārohaṃ mahantaṃ taṃ , parājayatarābhavaṃ ;
Anussarantabahuso , abhimānasamunnatā .
30.
Muddhābhisittarājūna-mekākīrājaraṭṭhakaṃ ;
Vināyamabhisekena , kathaṃ nāmānubhossati .
31.
Iti issā parattañca , yātā saṅgayhasāvake ;
Bhiyyo sambhūyasaṅgāma-karaṇatthāya nikkhamuṃ .
32.
Sutvā tamatthaṃ dūtehi , so vikkamabhujopi ca ;
Agā tesaṃva visayaṃ , mahāsenāpurakkhato .
33.
Dese dakkhiṇake bodhi-senapabbatagāmake ;
Yujjhitvā te parājesi , tayo vikkamabāhuso .
34.
Ripavo dāni me sabbe , ummūlessāmahaṃ iti ;
Palāyante nubandhittha , padānupadikaṃ ’ va te .
35.
Te ca duggaṃ palāyiṃsu , pañcayojanaraṭṭhake ;
Khippaṃ pāvekkhi kalyāṇiṃ , so ’ pi te gahaṇatthiko .
36.
Vīro ariyadesiyo , vīradevoti pākaṭo ;
Paḷandīpissaro eko , bhūsaṃ sahasiko tadā .
37.
Saddhiṃ sūrehi yodhehi , mahātitthamhi otari ;
Kātuṃ hatthagahaṃ sakkā , laṃkādīpanti cintiya .
38.
So vikkamabhujo sutvā , pavattiṃ bhūbhujo tadā ;
Yāvatā nātra laṃkāyaṃ , laddhogāho bhavissati .
39.
Tāva ummūlanīyoti , kalyāṇimhā viniggato ;
Mahātitthamhi mannāra-nāmakaṃ gāmakaṃ gato .
40.
Katvāna vīradevo ’ pi , saṅgāmaṃ tena rājinā ;
Anīkaṅgādayo rāja-putte dve bhātaropi ca .
41.
Senādhināyakañceva , kittināmappakāsitaṃ ;
Ghātetvā sahasā vīra-sammate ca bahūjane .
42.
Gāhetvā jīvaggāhaṃso , rakkhakañca camūpatiṃ ;
Sabalaṃ taṃ parājetvā , anubandhi padāpadaṃ .
43.
Palāyamāno
M0.373 so bhīto , āgantvāna nijaṃ puraṃ ;Hatthasāraṃ samādāya , koṭṭhasāraṃ gato lahuṃ .
44.
Pacchato pacchato vīra-devo tamanubandhiya ;
Āgantvāna purevāsaṃ , katipāhaṃ vidhāyaso .
45.
Gaṇhituṃ vikkamabhujaṃ , tattheva turitaṃ agā ;
Pesayitvā sakaṃ sopi , mahantaṃ sakalaṃ balaṃ .
46.
Yujjhāpetvāna ghātetvā , gāme antaraviṭṭhike ;
Mahākaddamaduggamhi , vīradevaṃ mahabbalo .
47.
Abhisekaṃ vināyeva , pulatthi nagare vasaṃ ;
Akāsi rājaraṭṭhassa , pasāsanavidhiṃ vibhū .
48.
Apanīyaraṇe chandaṃ , bhātaropi tayo tato ;
Āvasiṃsu yathāpubbaṃ , gantvā raṭṭhaṃ sakaṃ sakaṃ .
49.
Caturopi mahīpālā , yatamānā ciraṃ tahiṃ ;
Ekacchattaṅkitaṃ kātuṃ , neva sakkhiṃsu sabbaso .
50.
Anisammakāribhāvena , kulīne parihāpayuṃ ;
Ṭhapesuñca mahantatte , hīne sābhimate jane .
51.
Vaḍḍhitaṃnekadhā sammā , raññā vijayabāhunā ;
Sāsanañca tathālokaṃ , hāpayiṃsu subuddhino .
52.
Kulīnānaṃ manussāna-mabhāvepi ca tādise ;
Dose vittaṃ tadāyattaṃ , pasayhāvahariṃsu ca .
53.
Pīḷetuṃ sakalaṃ loka-muddharantādhikaṃ baliṃ ;
Ucchūva ucchuyantete , khīṇako sādhanesino .
54.
Uddharitvāna buddhādi-santake bhogagāmake ;
So vikkamabhujo rājā , sevakesu samappayī .
55.
Pulatthinagare neka-vihāre dhātumaṇḍite ;
Sova desantarīyānaṃ , bhaṭānaṃ vasituṃ adā .
56.
Saddhehi pattadhātussa , dāṭhādhātuvarassa ca ;
Pūjanatthāya dinnāni , maṇimuttādikāni ca .
57.
Candanāgarukappuraṃ , suvaṇṇādimayā bahū ;
Paṭimāyo ca acchijja , yathākāmaṃ vayaṃ nayī .
58.
Sāsanassa
M0.374 ca lokassa , kriyamānamupaddavaṃ ;Passantā bahuso tasmiṃ , tadā nibbannamānasā .
59.
Aṭṭhamūlavihāresu , yatayo garusammatā ;
Paṃsukūlikabhikkhū ca , koṭṭhāsadvayanissitā .
60.
Evaṃ titthiyatulyānaṃ , sāsanopaddavaṃ bahuṃ ;
Karontānaṃ sakā sambhā-payātaṃ pavaraṃ iti .
61.
Dāṭhādhātuvaraṃ patta-dhātumādāya rohaṇaṃ ;
Gantvā vāsamakappesuṃ , phāsuṭhāne tahiṃ tahiṃ .
62.
Tatheva phāsuṭhānesu , vippakiṇṇā tahiṃ tahiṃ ;
Te kulīnā nilīnā ’ va , hutvā vāsamakappayuṃ .
63.
Pakkhadvayamahīpāla-gayhāsīmā suṭhāpitā ;
Sāmantā aññamaññehi , karonto bahuso raṇaṃ .
64.
Susamiddhesu nekesu , gāmesu nigamesu ca ;
Aggiṃ dentā taḷāke ca , chindantā jalapūrite .
65.
Nāsentā sabbathā sabba-mātikāvaraṇāni ca ;
Chindantā nāḷikerādi , so pakāre ca bhūruhe .
66.
Yathā porāṇakaggāma-ṭhānantipi na ñāyate ;
Vināsesuṃ tathā raṭṭhaṃ , aññamaññavirodhino .
67.
Te ca bhūmi patīgāma-vilopaṃ patthamosanaṃ ;
Kārentā nijacārehi , ācaruṃ lokupaddavaṃ .
68.
Kulīnānaṃ manussānaṃ , dāsakammakarāpi ca ;
Sasāmino ’ ti vattantā , nissaṅkā vītabhītikā .
69.
Hutvā yudhīyā rājūnaṃ , abbhantarapavattino ;
Balavantatarā jātā , laddhaṭhānantarā tadā .
70.
Janā samantakūṭādi-nekadugganivāsino ;
Adentā bhūmipālānaṃ , pubbapaṭṭhapitaṃ karaṃ .
71.
Rājāṇamagaṇentā te , gatā dāmarikattanaṃ ;
Sakaṃ sakaṃ ’ va visaya-māvasiṃsu samuddhatā .
72.
Anatthe nicitā nāma , parivattanti sabbatā ;
Iti vattabba taṃyeva , yātaṃ laṅkātalaṃ tadā .
73.
Evaṃ
M0.375 gāmakabhojakā viya bhusaṃtejo vihīnā sadā ;Accantaṃ byasanāti sattahadayā rājābhimānujjhitā .
74.
Niccaṃ attaparatthasiddhividhurāsaṅgā vihīnāsayā ;
Sabbe te vihariṃsu bhūmipatayo cārittamaggātigā .
Sujanappasādasaṃvegatthāya kate mahāvaṃse
Caturājacariyaniddeso nāma
Ekūnasaṭṭhimo paricchedo .