Lokasāsana saṃgahakaraṇo
1.
Vicinitvā kulīne so , jane sabbe samādiya ;
Sakārakkhāya yojesi , yathācāraṃ mahīpati .
2.
Uccaṃ pulatthinagare , pākāraṃ kārayī thiraṃ ;
Nekagopurasaṃyuttaṃ , yudhākammasurañjitaṃ .
3.
Samantāyatavitthiṇṇa-gambhīraparikhāyutaṃ ;
Uccapatthaṇḍilopetaṃ , duppadhaṃsamarātihi .
4.
Upasampadakammassa , gaṇapūrakabhikkhūnaṃ ;
Appahonekabhāvena , sāsanaṭhitimānaso .
5.
Anuruddhanarindassa , sahāyassātha santikaṃ ;
Rāmaññavisayaṃ dūte , pesetvā sahapābhate .
6.
Tato āṇāpayitvāna , piṭakattayapārage ;
So sīlādiguṇāvāse , bhikkhavo therasammate .
7.
Te uḷārāhi pūjāhi , pūjayitvā narissaro ;
Pabbajjā upasampatti , kārayitvā anekaso .
8.
Piṭakattayañca bahuso , kathāpetvā savaṇṇanaṃ ;
Laṅkāyo ’ sakkamānaṃ so , jotayī jinasāsanaṃ .
9.
Putatthinagarassanto
M0.364 , padesasmiṃ tahiṃ tahiṃ ;Vihāre kārayitvāna , bahuke sumanohare .
10.
Bhikkhavo tattha vāsetvā , nikāyattayavāsino ;
Paccayehi uḷārehi , santappesi catūhipi .
11.
Phalikatthambhakacāru-pākāraparikhāyutaṃ ;
Pañcabhūmakapāsāda-pavare no ’ pasobhitaṃ .
12.
Samasantā vāsapantīhi , subhāhi suvirājitaṃ ;
Nirakiṇṇamasambādha varabhāsura gopuraṃ .
13.
Vihāraṃ kārayitvāna , vatthuttayaparāyano ;
Nikāyattayavāsissa , bhikkhusaṅghassa ’ dāsiso .
14.
Saṅghassa pākavaṭṭatthaṃ , raṭṭhaṃ datvā ’ ḷisārakaṃ ;
Sakalaṃ sannivāsīhi , nettikehi saheva so .
15.
Nekasatānibhikkhūnaṃ , vāsayitvāna tattha so ;
Satataṃ sampavattesi , uḷāraṃ catupaccayaṃ .
16.
Dāṭṭhādhātugharaṃcāru , kārayitvā mahārahaṃ ;
Dāṭhādhātussa niccaṃ so , mahāmahamakārayi .
17.
Gaṇasaṅgaṇikā ’ peto , potthakaṃ dhammasaṅgaṇiṃ ;
Parivattesi sopāto , sundare dhammamandire .
18.
Naccādigandhamālādi-nekapūjampavattiya ;
Sīrena saddhāsambandho , sambuddhamabhivandati .
19.
Jambudīpāgate cāga , sūro so bhuvirisūrayo ;
Tappesi dhanadānena , dāniyeneka so vibhū .
20.
Saddhammakathikānaṃ so , pūjā katvāna nekaso ;
Desāpesica saddhammaṃ , sadādhammaguṇe rato .
21.
Tikkhattuṃ so tulābhāra-dānaṃ dinesu dāpayi ;
Uposathaṃ vopavasi , suvisuddhamuposathe .
22.
Adā daṇḍissaraṃ dāna-manusaṃvaccharaṃ vibhū ;
Piṭakattayaṃ likhāpetvā , bhikkhusaṅghassa dāpayi .
23.
Mahagghamaṇimuttādi-ratanāni
M0.365 sapesiya ;Jambudīpe mahābodhiṃ-nekakkhattuma pūjayi .
24.
Kaṇṇāṭabhūmipālena , coḷaraññā ca pesitā ;
Dūtāmahantamādāya , paṇṇākāramidhāgatā .
25.
Addasaṃsu mahīpālaṃ , tato so tuṭṭhamānaso ;
Tesaṃ ubhinnaṃ dūtānaṃ , kattabbaṃ sādhukāriya .
26.
Tesu ādo ’ va kaṇṇāṭa-dūtehi saha pesiya ;
Dūte sakīye kaṇṇāṭa-nikaṭaṃ sārapābhate .
27.
Attano visayaṃ patte , coḷo sīhaḷa dūtake ;
Sahasā kaṇṇanāsāsu , pāpayiṃsu virūpataṃ .
28.
Sampattavippakārāke , idhāgantvāna rājino ;
Kathayiṃsu tadā sabbaṃ , coḷena katamattani .
29.
Uddipitābhimāno so , sakalāmaccamajjhago ;
Avhāya damiḷe dūte , iti coḷassa sandisi .
30.
Senaṃ vinā ’ va ekasmiṃ , dīpe majjhe mahaṇṇave ;
Bāhābalaparikkhāvā , hotuno dvandayuddhato .
31.
Balaṃ sannayha sakalaṃ , rajje tuyhaṃ mamā ’ tha vā ;
Tavā ’ bhimata dosamhi , saṅgāmo vā karīyataṃ .
32.
Mayā vuttakkameneva , vattabbo vo janādhipo ;
Iti vatvāna te dūte , itthalaṅkāra maṇḍite .
33.
Vissajjiya lahuṃcoḷa-mahīpālassa santikaṃ ;
Tato senaṅgamādāya , anurādha puraṃ gami .
34.
Mattikāvāṭatitthe ca , mahātitthe ca pesayī ;
Coḷaraṭṭhaṃ ’ va gantvāna , yujjhituṃ dve camūpati .
35.
Sajjantesu camūpesu , nāvāpātheyyakāni ca ;
Yuddhatthāya balaṃ coḷa-raṭṭhapesanakāraṇā .
36.
Tadā tiṃsatime vasse , veḷakkārasanāmakā ;
Balakāyā tahiṃgantu-manicchantā virodhino .
37.
Māretvāna ubho senā-nāthe mattagajāviya ;
Samantato vilumpiṃsu , pulatthipuramuddhatā .
38.
Puttehi
M0.366 tīhi sahitaṃ , rājino ca kaṇīyasiṃ ;Gaṇitvā sahasā rāja-pāsādaṃ cāpi jhāpayuṃ .
39.
Rājā nikkhamma khippaṃ so , gantvā dakkhiṇapassakaṃ ;
Sele vātagirivhasmiṃ , sāraṃ bhaṇḍaṃ ṭhapāpiya .
40.
Vīrabāhuparājena , sīhavikkamasālinā ;
Mahatā ca baloghena , samantā parivārito .
41.
Pulatthipuramāgamma , vattento dāruṇaṃ raṇaṃ ;
Palāpesi khaṇeneva , balakāye samāgate .
42.
Māritāna camūpāna-maṭṭhisaṅghāṭadhiṭṭhitaṃ ;
Parikkhipitvā citakaṃ , veribhūte balādhipe .
43.
Bandhayitvāna khāṇumhi , pacchā bāhaṃ subandhanaṃ ;
Parito vipphurantīhi , aggijālāhi jhāpayi .
44.
Ghātetvā tattha mānītaṃ , gāmāni dharaṇīpati ;
Akāsi laṅkāvasudhaṃ , sabbathā vītakaṇṭakaṃ .
45.
Yujjhituṃ saha coḷena , rājā attakatāvadhiṃ ;
Anatikkamma so pañca-cattālīsamhi vacchare .
46.
Sannaddhaṃ balamādāya , gantvā sāgarapaṭṭanaṃ ;
Tassābhigamanaṃ passaṃ , kañcikālaṃ tahiṃ vasaṃ .
47.
Anāgatattā coḷassa , tassa dūte vissajjiya ;
Punāgantvā vasīrājā , pulatthinagare ciraṃ .
48.
Mahāheḷi sareharu , mahādattikanāmikā ;
Kaṭunnarūpaṇḍavāpī , kallagallika nāmikā .
49.
Eraṇḍegallavāpī ca , dīghavatthukavāpikā ;
Maṇḍavāṭakavāpī , ca , kittaggabodhipabbatā .
50.
Valāhassa mahādāru , gallakumbhīlasobbhakā ;
Pattapāsāṇavāpī ca , vāpī ca kāṇanāmikā .
51.
Etā caññā ca so chinna-mariyādā vāpiyo bahū ;
Bandhāpesi sadādīna-satte baddha hitāsayo .
52.
Bhūmindo
M0.367 kandarā-gaṅgā-nadīsu ca tahiṃ tahiṃ ;Subhikkhaṃ kārayī raṭṭhaṃ , bandhetvā ’ varaṇāni so .
53.
Vihārā ’ bhayacāritta-bhediniṃ mahisaṃsaka ;
Parihāre sabbasocchijja-gāhayitvā galamhi taṃ .
54.
Purambhā bahi kāretvā , mahāsaṅghaṃ khamāpiya ;
Pakāsesi ca lokassa , saṅghagāravamattano .
56.
Mahāgāme nikāyānaṃ , titaye coḷanāsite ;
Dhātugabbhe ca bandhesi , thūpārāmadvaye ’ pi ca .
57.
Mātuyā ’ ḷāhaṇaṭhāne , tatheva pitunopi ca ;
Akā pañca mahāvāse , tathā budalaviṭṭhiyaṃ .
58.
Paṇḍavāpī ca pāṭhīno , rakkhacetiyapabbato ;
Tatheva maṇḍalagiri-madhutthalavihārako .
59.
Uruvelavhayo deva-nagare ca vihārako ;
Mahiyaṅgaṇavihāro ca , sītalaggāmaleṇakaṃ .
60.
Jambukolavihāro ca , tatheva girikaṇḍako ;
Kurundiyavihāro ca , jambukolakaleṇakaṃ .
61.
Bhallātakavihāro ca , tatheva paragāmako ;
Kāsagallavhayo canda-girivhaya vihārako .
62.
Velagāmavihāro ca , mahāsenavhagāmako ;
Vihāro cā ’ nurādhamhi , pure bodhigharaṃ tathā .
63.
Iccevamādayoneke , vihāre ca bahū vibhū ;
Paṭisaṅkharijiṇṇe so , gāme cā ’ dā visuṃ visuṃ .
64.
Samantakūṭa selatthaṃ , munindapadalañjanaṃ ;
Paṇamatthāya gacchantā , manussā duggamañjase .
65.
Sabbe mā kilamantū ’ ti , dānavaṭṭāya dāpayi ;
Sālikkhettādisampannaṃ , gilīmalayanāmakaṃ .
66.
Kadalīgāmamagge ca , hūvaraḷañjase tathā ;
Gāme datvāna paccekaṃ , sālāyo cāpi kārayi .
67.
Anāgate taṃ bhūpālā , mā gaṇhantū ’ ti lekhiya ;
Akkharāni silāthambhe , patiṭṭhāpesi bhūmipo .
68.
Gāmaṃ
M0.368 antaraviṭṭhiñca , tathā saṅghāṭagāmakaṃ ;Sirimaṇḍagalārāmañca , adāso lābhavāsinaṃ .
69.
Vanajīvakabhikkhūna-madā so catupaccaye ;
Bandhūnampi ca so tesaṃ , bhogagāme padāpayi .
70.
Pāvāraggikapallāni , vividhe osadhepi ca ;
Sīte utumhi bahuso , bhikkhusaṅghassa dāpayi .
71.
Adā sabbaparikkhāre , parikkhāre tathāttha so ;
Nekavāresu sakkaccaṃ , bhikkhusaṅghassa buddhimā .
72.
Saṅghassa pākavaṭṭatthaṃ , bhikkhūnaṃ lābhavāsinaṃ ;
Veyyāvaccakarānañca , pūjetuṃ cetiyādikaṃ .
73.
Padinnā pubbarājūhi , ye gāmā rohaṇe bahū ;
Tepi sabbe anūne so , yathāpubbaṃ ṭhapesi ca .
74.
Adāsi piṭhasappīna-musabhe balino bahi ;
Bhattaṃ cā ’ dāsi so kāka soṇādīnaṃ dayāparo .
75.
Adāsinekatā veyya-kārakānaṃ mahākavī ;
Saddhiṃ paveṇigāmehi , vittajātamanappakaṃ .
76.
Rājāmaccādiputtānaṃ , siloke racite suṇaṃ ;
Yathānurūpaṃ pādāsi , dhanaṃ tesaṃ kavissaro .
77.
Andhānaṃ paṅgulānañca , gāme cā ’ dā visuṃ visuṃ ;
Nānādevakulānañca , dinnaṃ pubbaṃ na hāpayi .
78.
Patti vo so kulitthīna-manāthānaṃ yathārahaṃ ;
Vidhavānamadāgāme , bhattaacchādanāni ca .
79.
Rājā sīhaḷakā veyya-karaṇe so mahāpati ;
Aggo sīhaḷakāveyya-kārakānamahosi ca .
80.
Subhe baddhādaro baddha guṇavhaya vihārake ;
Bandhesi uparājā so , cetiyaṃ coḷanāsitaṃ .
81.
Muttacāgī tato tassa , vihārapavarassa so ;
Datvā gāmavare niccaṃ , pūjāyo sampavattayi .
82.
Sova tassa vihārassa , upacāravanantike ;
Bandhāpesi mahāvāpiṃ , thīrībhūtamahodakaṃ .
83.
Kappūramūlāyatane
M0.369 , rañño dhītā yasodharā ;Akāresi thiraṃ rammaṃ , mahantaṃ paṭimāgharaṃ .
84.
Selantarasamūhasmiṃ , rājino rājino sakā ;
Kāresi cārupāsādaṃ , pasādāvahamuggataṃ .
85.
Tadā neke ca sacivā , tasso rodhajanāpi ca ;
Samāciniṃsu puññāni , anekāni anekaso .
86.
Evaṃ samanusāsante , laṃkaṃ laṃkā narissare ;
Uparājā vasaṃnīto , vinīto gheramaccunā .
87.
Tassa kattabbakiccāni , sakalāni samāpiya ;
Jayabāhussoparajjaṃ , bhikkhūnaṃ matiyā adā .
88.
Athādipādapadaviṃ , datvā vikkamabāhuno ;
Gajabāhū ’ ti vidite , tassa jāte sute tato .
89.
Mahāmaccehi mantetvā , rājāputtahitatthiko ;
Rohaṇaṃ kasiṇaṃ datvā , tahiṃ vāsāya pesayi .
90.
Tato so tattha gantvāna , mahānāgahulaṃ puraṃ ;
Rājadhāniṃ karitvāna , tattha vāsamakappayī .
91.
Evaṃ paññāsavassāni ’ ha vijayabhujo vattayitvāna sammā ,
Āṇācakkaṃ janindo pyapagatakhalanaṃ esa pañcādhikāni ;
Vaḍḍhetvā sāsanaṃ taṃ khaladamiḷabhayo paddutañcāpilokaṃ ,
Saggaṃ lokaṃ sapuññappabhavamuruphalaṃ passituṃ cā ’ ru roha .
Sujanappasāda saṃvegatthāya kate mahāvaṃse
Lokasāsanasaṃgahakaraṇo nāma
Aṭṭhapaññāsatimo paricchedo