Tettiṃsatima pariccheda
Dasarājako
1.
Duṭṭhagāmaṇirañño
M0.192 tu , rajjeṭhitā janā ahū ;Sālirājakumāroti , hassāsi vissuto suto .
2.
Atīva dhañño so āsi , puññakammarato sadā ;
Atīva cārurupāya , satto caṇḍāliyā ahu .
3.
Asokamālādeviṃtaṃ , sambandhaṃ pubbajātiyā ;
Rūpenā ’ ti piyāyanto , so rajjaṃ nevakāmayi .
4.
Duṭṭhagāmaṇibhātā ’ so , saddhātisso tadacchaye ;
Rajjaṃ kāressā ’ bhisitto , aṭṭhārassa samā ’ samo .
5.
Chakkakammaṃ sudhākammaṃ , hatthipākārameva ca ;
Mahāthūpassa kāresi , so saddhākatanāmako .
6.
Dīpena lohapāsādo , uḍḍiyhittha susaṅkhato ;
Kāresi lohapāsādaṃ , puna so sattabhūmakaṃ .
7.
Navutisatasahassaggho , pāsādo āsi so tadā ;
Dakkhiṇagīrivihāraṃ , kallakaleṇa meva ca .
8.
Kuḷumbālavihārañca , tathāpettaṅga vālikaṃ ;
Velaṅgavaṭṭikañceva , dubbalavāpitissataṃ .
9.
Duratissakavāpiñca , tathāmātuvihārakaṃ ;
Kāresi ādīghavāpiṃ , vihāraṃyojana yojane .
10.
Dīghavāpivihārañca , kāresi sahacetiyaṃ ;
Nānāratanakacchannaṃ , tattha kāresi cetiye .
11.
Sandhiyaṃ sandhiyaṃ tattha , rathacakkappamāṇakaṃ ;
Sovaṇṇamālaṃ kāretvā , laggāpesi manoramaṃ .
12.
Caturāsītisahassānaṃ
M0.193 , dhammakkhandhānamissaro ;Caturāsītisahassāni , pūjācāpi akārayi .
13.
Evaṃ puññāni katvā so , anekāni mahīpati ;
Kāyassabhedā devesu , tusitesu ’ papajjatha .
14.
Saddhātissapakārāje , vasante dīghavāpiyaṃ ;
Lajjītisso jeṭṭhasuto , girikumbhimanāmakaṃ .
15.
Vihāraṃ kārayi rammaṃ , taṃkaniṭṭhasuto pana ;
Thullatthano akāresi , vihāraṃ kandaravhayaṃ .
16.
Pitarā thullatthanako , bhātusantikamāyatā ;
Sahevā ’ ha vihārassa , saṅghabhogatthamattano .
17.
Saddhātisseuparate , sabbe ’ maccā samāgatā ;
Thūpārāme bhikkhusaṅghaṃ , sakalaṃ sannipātiya .
18.
Saṅghānuññāyaraṭṭhassa , rakkhaṇatthaṃ kumārakaṃ ;
Abhisiñcuṃ thullatthanaṃ , taṃ sutvā lajjītissato .
19.
Idhāgantvā gahetvā taṃ , sayaṃ rajjamakārayi ;
Māsañceva dasāhañca , rājā thullatthano pana .
20.
Tissosamaṃ lajjītisso , saṅgho hutvā anādaro ;
‘‘ Na jāniṃsu yathāvuḍḍhaṃ ’’ mīti taṃ paribhāsayi .
21.
Pacchā saṅghaṃ khamāpetvā , daṇḍakammatthamissaro ;
Tīṇi satasahassāni , datvāna urucetiye .
22.
Silāmayāni kāresi , pupphayānāni tīṇiso ;
Atho satasahassena , citāpesi ca antarā .
23.
Mahāthūpathūpārāmānaṃ , bhūmiṃbhūmissaro samaṃ ;
Thūpārāme ca thūpassa , silākañcuka muttamaṃ .
24.
Thūpārāmassa purato , silāthūpakameva ca ;
Lajjīkāsanasālañca , bhikkhusaṅghassa kārayi .
25.
Kañcukaṃ
M0.194 kaṇṭake thūpe , kārāpesi silāmayaṃ ;Datvāna satasahassaṃ , vihāre cetiyavhaye .
26.
Girikumbhilanāmassa , vihārassa mahamhi so ;
Saṭṭhibhikkhusahassānaṃ , ticīvaramadāpayi .
27.
Ariṭṭhavihāraṃ kāresi , tathākandarahinakaṃ ;
Gāmikānañca bhikkhūnaṃ , bhesajjāni adāpayi .
28.
Kimicchakaṃ taṇḍulañca , bhikkhunīnamadāpayi ;
Samānava ’ ṭhamāsañca , rajjaṃ so kārayī idha .
29.
Mate lajjikatissamhi , kaniṭṭho tassa kārayi ;
Rajjaṃ chaḷeva vassāni , khallāṭanāganāmako .
30.
Lohapāsādaparivāre , pāsāde ’ ti manorame ;
Lohapāsādasobhatthaṃ , eso dvattiṃsakārayi .
31.
Mahāthūpassa parito , cāruno hemamālino ;
Vālikaṅgaṇamariyādaṃ , pākārañca akārayi .
32.
Sovakurundapāsakaṃ , vihārañca akārayi ;
Puññakammānicaññāni , kārāpesi mahīpati .
33.
Taṃ mahārattatonāma , senāpati mahīpatiṃ ;
Khallāṭanāgarājānaṃ , nagareyeva aggahi .
34.
Tassa rañño kaniṭṭhotu , vaṭṭagāmaṇināmako ;
Taṃ duṭṭhasenāpatikaṃ , hantvā rajjamakārayi .
35.
Khallāṭanāgaraññoso , puttakaṃ sakabhātuno ;
Mahācūlikanāmānaṃ , puttaṭhāne ṭhapesi ca .
36.
Tammātaraṃ nuḷādeviṃ , mahesiñca akāsiso ;
Pītiṭhāne ṭhitatā ’ ssa , pītirājāti abravuṃ .
37.
Evaṃ rajje ’ bhisittassa , tassa māsamhi pañcame ;
Rohaṇe nakulanagare , eko brāhmaṇaceṭato .
38.
Tiyo
M0.195 nāma brāhmaṇassa , vaco sutvā apaṇḍito ;Coro asu mahātassa , parivāro ahosi ca .
39.
Sagaṇāsattadamiḷā , mahātitthamhi otaruṃ ;
Tadā brāhmaṇatiyo ca , te sattadamiḷāpica .
40.
Chakkatthāya visajjesuṃ , lekhaṃ bhūpatisantikaṃ ;
Rājā brāhmaṇatiyassa , lekhaṃ pesesi nītimā .
41.
‘‘ Rajjaṃ tava idāneva , gaṇha tvaṃ damiḷe ’’ iti ;
Sādhūti so damiḷehi , yujjhi gaṇhiṃsu te tu taṃ .
42.
Tato te damiḷā yuddhaṃ , raññā saha pavattayuṃ ;
Koḷambālakasāmantā , yuddhe rājā parājito .
43.
Titthārāmaduvārena , rathāruḷho palāyati ;
Paṇḍukābhayarājena , titthārāmohi kārito ;
Vāsito ca tadā āsi , ekavīsati rājusū .
44.
Taṃ disvā palāyantaṃ , nigaṇṭhogirināmako ;
‘‘ Palāyati mahākāḷa-sīhaḷo ’’ ti bhusaṃ ravi .
45.
Taṃ sutvāna mahārājā ,‘‘ siddhe mama manorathe ;
Vihāraṃ ettha kāressaṃ ’’, iccevaṃ cintayī tadā .
46.
Sagabbhaṃ anulādeviṃ , aggahī rakkhiyā iti ;
Mahācūḷa mahānāga-kumārecāpī rakkhiye .
47.
Rathassa lahubhāvatthaṃ , ḍatvā cūḷāmaṇiṃsubhaṃ ;
Otāresi somadeviṃ , tassa ’ nuññāya bhūpati .
48.
Yuddhāyagamaneyeva , puttake dve ca deviyo ;
Gāhayitvāna nikkhanto , saṅkito so parājaye .
49.
Asakkuṇitvā gāhetuṃ , pattaṃ bhuttaṃ jinena taṃ ;
Palāyitvā vessagīri-vane abhiniyiyiso .
50.
Kutthikkulamahātissa-thero disvā tahaṃ tu taṃ ;
Bhattaṃ pādā anāmaṭṭhaṃ , piṇḍadānaṃ vivajjiya .
51.
Atha
M0.196 ketakipattamhi , likhitvā haṭṭhamānaso ;Saṅghabhogaṃ vihārassa , tassa pādāmahīpati .
52.
Tato gantvā silāsobbha-kaṇḍakamhi vasī tato ;
Gantvāna mātuvelaṅge , sālagalasamīpago .
53.
Tatthaddasa diṭṭhapubbaṃ , theraṃ thero mahīpatiṃ ;
Upaṭṭhākassa appesi , tanasivassa sādhukaṃ .
54.
Tassa so tanasivassa , raṭṭhikassan ’ tike tahiṃ ;
Rājā cuddasavassāni , vasī tena upaṭṭhito .
55.
Sattasu damīḷesve ’ ko , somādeviṃ madāvahaṃ ;
Rāgaratto gahetvāna , paratīramagālahuṃ .
56.
Ekopattaṃ dasabalassa , anurādhapure ṭhitaṃ ;
Ādāya tena santuṭṭho , paratīramagālahuṃ .
57.
Puḷahattho tu damiḷo , tīṇivassāni kārayi ;
Rajjaṃ senāpatiṃ katvā , damiḷaṃ bāhiyavhayaṃ .
58.
Puḷahatthaṃ gahetvā taṃ , dūre vassāni bāhīyo ;
Rajjaṃ kāresi tassā ’ si , paṇayamāro camūpati .
59.
Bāhīyaṃ taṃ gahetvāna , rājā ’ si paṇayamārako ;
Sattavassāni tassā ’ si , piḷayamāro camūpati .
60.
Paṇayamāraṃ gahetvā so , rājāsi pīḷayamārako ;
Sattamāsāni tassāsi , dāṭhiyo tu camūpati .
61.
Pīḷayamāraṃ gahetvā so , dāṭhiyo damiḷo pana ;
Rajjaṃ ’ nurādhanagare , duve vassāni kārayi .
62.
Evaṃ damiḷarājūnaṃ , tesaṃ pañcannamevahi ;
Honti cuddasavassānī , sattamāsā ca uttariṃ .
63.
Gatāya tu nivāsatthaṃ , malaye ’ nuladeviyā ;
Bhariyākanasivassa , pādāpahari pacchiyaṃ .
64.
Kujjhitvā rodamānāsā , rājānaṃ upasakimi ;
Taṃ sutvā tanasivoso , manumādāya nikkhami .
65.
Deviyā
M0.197 vacanaṃ sutvā , tassa āgamanā purā ;Dviputtaṃ devimādāya , tato rājā ’ pi nikkhami .
66.
Dhanuṃ sandhāya āyantaṃ , sīvaṃ vijjhi mahāsīvo ;
Rājā nāmaṃ bhāvayitvā , akāsi jinasaṅgahaṃ .
67.
Alattha aṭṭhāmacceca , mahante yodhasammate ;
Parivāro mahāāsī , parihāro ca rājino .
68.
Kumbhīlakamahātissa-thera disvā mahāyaso ;
Acchagallavihāramhi , buddhapūjamakārayi .
69.
Vatthuṃ sodhetumāruḷho , akāsacetiyaṅgaṇaṃ ;
Kavisīse amaccamhi , orohantomahīpati .
70.
Ārohanto sadeviko , disvā magge nisinnakaṃ ;
‘‘ Na nipanno ’’ ti kujjhitvā , kavisīsaṃ aghātayi .
71.
Sesā sattaamaccāvi , nibbinnā tena rājinā ;
Tassan ’ tikā palāyitvā , pakkamantā yathāruci .
72.
Magge viluttā corehi , vihāraṃ hambugallakaṃ ;
Pavisitvāna addakkhuṃ , tissattheraṃ bahussutaṃ .
73.
Catunekāyiko thero , yathāladdhāni dāpayi ;
Vatthaphāṇitatelāni , taṇḍulā pāhuṇā tathā .
74.
Assatthakāle thero so ,
‘‘ Kuhiṃyātā ’’ ti pucchite ;
Attānaṃ āvīkatvā te ,
Taṃ pavattiṃ nivedayuṃ .
75.
‘‘ Kāretuṃ kehi sakkā nu , jinasāsanapaggahaṃ ;
Damiḷehi vā ’ tha raññā , iti puṭṭhā tu te pana .
76.
‘‘ Rañño sakkā ’’ ti āhaṃsu , saññāpetvāna te iti ;
Ubho tissa mahātissa-therā ādāya te tato .
77.
Rājino santikaṃ netvā , aññamaññaṃ khamāpayuṃ ;
Rājā ca te amaccā ca , thero eva mayācayuṃ .
78.
Siddhe
M0.198 kamme pesiteno , gantabbaṃ santikaṃ iti ;Therā datvā paṭiññaṃ te , yathāṭhānamagañchisuṃ .
79.
Anurādhapuraṃ rājā , āgantvāna mahāyaso ;
Dāṭhikaṃ damiḷaṃ hantvā , sayaṃ rajjamakārayi .
80.
Tato nigaṇṭhārāmaṃ taṃ , viddhaṃsetvā mahīpati ;
Vihāraṃ kārayi tattha , dvādasa pariveṇakaṃ .
81.
Mahāvihārapaṭṭhānā , dvīsu vassasa tesu ca ;
Sattarasasu vassesu , dasamāsā ’ mikesu ca .
82.
Tathā dinesu dasasu , atikkantesu sādaro ;
Abhayagiri vihāraṃso , patiṭṭhāpesi bhūpati .
83.
Akkosiyitvā te there , tesu pubbupakārino ;
Taṃ mahātissa therassa , vihāraṃ mānado adā .
84.
Girissa yasmā gārāme , rājā kāresi sobhayo ;
Tasmā ’ bhaya giritveva , vihāro nāmako ahu .
85.
Āṇāpetvā somādeviṃ ,
Yathā ṭhāne ṭhapesiso ;
Tassātannāmakaṃ katvā ,
Somārāma makārayi .
86.
Rathā oropitā sā hi , tasmiṃṭhāne varaṅganā ;
Kaddambapuppha gumbamhi , nilinā tattha addasa .
87.
Muttayantaṃ sāmaṇeraṃ , maggaṃ hatthena chādiya ;
Rājā tassa vaco sutvā , vihāraṃ tattha kārayi .
88.
Mahāthūpassuttarato ,
Cetiyaṃ uccavatthukaṃ ;
Silā sobhakaṇḍakaṃ nāma ,
Rājā soyeva kārayi .
89.
Tesu sattasu yodhesu , uttiyo nāma kārayi ;
Nagaramhā dakkhiṇato , vihāraṃ dakkhiṇavhayaṃ .
90.
Tatteva
M0.199 mūlavokāsa , vīhāraṃ mūlanāmako ;Amacco kārayī tena , sopi taṃnāmako ahu .
91.
Kāresi sāliyārāmaṃ , amacco sāliyavhayo ;
Kāresi pabbatārāmaṃ , amacco pabbatavhayo .
92.
Uttaratissarāmantu , tissāmacco akārayi ;
Vihāre niṭṭhite ramme , tissathera mupaccate .
93.
‘‘ Tumhākaṃ paṭisanthāra , vasena ’ mhehi kārite ;
Vihāre dema tumhākaṃ , iti vatvā adaṃsu ca .
94.
Thero sabbatthavāsesi , te te bhikkhū yathā rahaṃ ;
Amaccā ’ daṃsu saṅghassa , vividhe samaṇārahe .
95.
Rājā sakavihāramhi , vasante samupaṭṭhahi ;
Paccayehi anunehi , tena te bahavo ahuṃ .
96.
Theraṃ kulehī saṃsaṭṭhaṃ , mahātissoti vissutaṃ ;
Kulasaṃsaṭṭha dosena , saṅgho taṃ nīhari ito .
97.
Tassa sisso bahalamassu-
Tissattheroti pissuto ;
Kuddho ’ bhayagiriṃ gantvā ,
Vasi pakkhaṃ vahaṃ tahiṃ .
98.
Tatoppabhuti te bhikkhū , mahāvihāranāgamuṃ ;
Evaṃ te ’ bhayagirikā , niggatā theravādato .
99.
Pabhinnā ’ bhayagirikehi , dakkhiṇavihārikāyati ;
Evaṃ te theravādīhi , pabhinnā bhikkhavo dvidhā .
100.
Mahā abhayabhikkhū te , vaḍḍhetuṃ dīpavāsino ;
Vaṭṭagāmaṇibhūmindo , pattiṃ nāma adāsi so .
101.
Vihārapariveṇāni , ghaṭābaddhe akārayi ;
‘‘ Paṭisaṅkharaṇaṃ evaṃ , hessatīti vicintiya .
102.
Piṭakattayapāḷiñca , tassa aṭṭhakathampi ca ;
Mukhapāṭhena ānesuṃ , pubbe bhikkhū mahāmati .
103.
Hāniṃ
M0.200 disvāna sattānaṃ , tadā bhikkhū samāgatā ;Ciraṭṭhitatthaṃ dhammassa , potthakesu likhāpayuṃ .
104.
Vaṭṭagāmaṇi abhayo , rājā rajjamakārayi ;
Iti dvādasavassāni , pañcamāsesu ādito .
105.
Itī parahita mattano hitañca ,
Paṭilabhiyissariyaṃ karoti pañño ;
Vipulamapi kubuddhiladdhabhovaṃ ,
Ubhayahitaṃ na karoti bhogaluddho ’ ti .
Sujanappasādasaṃvegatthāya kate mahāvaṃse
Dasarājako nāma
Tettiṃsatimo paricchedo .