Nagarappavesano
1.
Devānaṃpiyatisso so , rājā salilakīḷitaṃ ;
Datvā nagaravāsīnaṃ , migavaṃ kīḷituṃ agā .
2.
Cattālīsasahassehi , narehi parivārito ;
Dhāvanto padasāyeva , agamā missakaṃ nagaṃ .
3.
There dassetumicchanto , devo tasmiṃ mahīdhare ;
Gumbhaṃbhakkhayamāno ’ va , aṭṭhā gokaṇṇarūpavā .
4.
Rājā disvā ‘‘ pamattaṃ taṃ , na yuttaṃ vijjhituṃ ’’ iti ;
Jiyā saddamakādhāpi , gokaṇṇo pabbatantaraṃ .
5.
Rājā ’ nudhāvi
M0.75 sodhiṃ , therānaṃ santikaṃ gato ;There diṭṭhe narindena , sayamantaradhāyiso .
6.
Thero ‘‘ bahūsu diṭṭhesu , atibhāyissatī ’’ tiso ;
Attānameva dassesi , passitvā taṃ mahīpatiṃ .
7.
Bhīto aṭṭhāsi taṃ thero ,‘‘ ehi tissāti abravi ;
Tissā ’ ti vacaneneva , rājā yakkho ’’ ti cintayī .
8.
Samaṇā mayaṃ mahārāja , dhammarājassa sāvakā ;
Tameva anukampāya , jambudīpā idhāgatā .
9.
Iccāha thero taṃ sutvā , rājā vītabhayo ahu ;
Saritvā sakhīsandesaṃ ,‘‘ samāṇā ’’ iti nicchito .
10.
Dhanuṃ sarañca nikkhippa , upasaṅkamma taṃ isiṃ ;
Sammodamāno therena , so nisīdi tadantike .
11.
Tadā tassa manussā te , āgamma parivārayuṃ ;
Tadā sese cha dassesi , mahāthero sahāgate .
12.
Te disvā abravī rājā ,‘‘ kadā ’’ me āgatā iti ;
‘‘ Mayā saddhiṃ ’’ ti therena , vutte pucchi idaṃ puna .
13.
‘‘ Santi īdisakā aññe , jambudīpe yatī ’’ iti ;
Āha ‘‘ kāsāvapajjo to , jambudīpo tahiṃ pana .
14.
Tevijjā iddhippattā ca , cetopariyakovidā ;
‘‘ Dibbasotā ’ rahanto ca , bahū buddhassa sāvakā ’’.
15.
Pucchi ‘‘ kenāgatatthā ’’ ti , na thalena na vārinā ;
Āgatamhā ’’ ti vutte so , vijāni nabhasāgamaṃ .
16.
Vīmaṃsaṃso mahāpañño , kaṇhaṃ pañhamapucchitaṃ ;
Puṭṭho puṭṭho viyākāsi , taṃtaṃ pañhaṃ mahīpati .
17.
Rukkhoyaṃ rājakinnāmo , añño nāma ayaṃ taru ;
Imaṃ muñciya attha ’ mbo , santi ambatarū bahuṃ .
18.
Imañca ambaṃ teca ’ mbe , muñciyatthi mahīruhā ;
Santi bhante bahu rukkhā , anambāpana te taru .
19.
Aññe
M0.76 ambe anambe ca , muñciya ’ tthi mahīruhā ;Ayaṃ bhante ambarukkho , paṇḍito ’ si narissara .
20.
Santi te ñātakā rāja , santi bhante bahujjanā ;
Santi aññātakā rāja , santi te ñātito bahū .
21.
Ñātake te ca aññe ca , muñciya ’ ññopi atthi nu ;
‘‘ Bhante ’’ hameva sādhu tvaṃ , paṇḍito ’ si narissara .
22.
Paṇḍito ’ ti viditvāna , cūḷahatthipadopamaṃ ;
Suttantaṃ desayī thero , mahīpassa mahāmatī .
23.
Desanāpariyosāne , saddhiṃ tehi narehi so ;
Cattālīsasahassehi , saraṇesu patiṭṭhahi .
24.
Bhattā ’ bhīhāraṃ sāyanhe , rañño abhiharuṃ tadā ;
‘‘ Na bhuñjissan ’’ ti dāni me , iti janammi bhūpati .
25.
Pucchituṃyeva yuttanti , bhattenā ’ pucchite isi ;
Na bhuñjāma idānī ’ ti , vutte kālañca pucchiso .
26.
Kālaṃ vutte ’ bravi evaṃ ,‘‘ gacchāma nagaraṃ ’’ iti ;
Tuvaṃ gaccha mahārāja , vasissāma mayaṃ idha .
27.
Evaṃ sati kumāro ’ yaṃ , amhehi saha gacchatu ;
Ayañhi āgataphalo , rāja viññātasāsano .
28.
Apekkhamāno pabbajjaṃ , vasata ’ mhākamantike ;
Idāni pabbajessāma , imaṃ tvaṃ gaccha bhūmipa .
29.
Pāto rathaṃ pesayissaṃ , tumhe tattha ṭhitā puraṃ ;
Yāthā ’ ti there vanditvā , bhaṇḍuṃnetva ’ ka mantakaṃ .
30.
Pucchi therādhikāraṃso , rañño sabbamabhāsi so ;
Theraṃ ñatvā ’ ti tuṭṭhoso ,‘‘ lābhā me ’’ iti cintayi .
31.
Bhaṇḍussa gīhibhāvena , gatāsaṅko narissaro ;
Aññāsi narabhāvaṃ so ,‘‘ pabbājema imaṃ ’’ iti .
32.
Thero taṃ gāmasīmāyaṃ , tasmiṃyeva khaṇe akā ;
Bhaṇḍukassa kumārassa , pabbajjamupasampadaṃ .
33.
Tasmiṃyeva
M0.77 khaṇe so ca , arahattamapāpuṇi ;Sumanaṃ sāmaṇeraṃ taṃ , thero āmantayī tato .
34.
Dhammasavanakālaṃ tvaṃ , ghosehī ’’ ti apucchiso ;
Sāvento kittakaṃ ṭhānaṃ , bhante ghosema ’ haṃ iti .
35.
‘‘ Sakalaṃ tambapaṇṇī ’’ ti , vutte therena iddhiyā ;
Sāvento sakalaṃ laṃkaṃ , dhammakālamaghosayī .
36.
Rājā nāgacatutteso , soṇṇipasse nisīdiya ;
Bhuñjanto taṃ ravaṃ sutvā , therantika mapesayi .
37.
‘‘ Upaddavo nu atthī ’’ ti , āha natthi uddavo ;
Sotuṃ sambuddhavacanaṃ , kālo ghosāpito iti .
38.
Sāmaṇera ravaṃ sutvā , bhummādevā aghosayuṃ ;
Anukkamena so saddo , brahmalokaṃ samāruhi .
39.
Tena ghosena devānaṃ , sannipāto mahā ahu ;
Samacittasuttaṃ desesi , thero tasmiṃ samāgame .
40.
Asaṃkhiyānaṃ devānaṃ , dhammābhisamayo ahu ;
Bahū nāgā supaṇṇā ca , saraṇesu patiṭṭhayuṃ .
41.
Yathedaṃ sāriputtassa , suttaṃ therassa bhāsato ;
Tathā mahindattherassa , ahu devasamāgamo .
42.
Rājā pabhā te pāhesi , rathaṃ sārathi so gato ;
‘‘ Ārohatha rathaṃ yāma , nagaraṃ ’’ iti te ’ bravi .
43.
Nā ’ rohāma rathaṃ gaccha , gacchāma tava pacchato ;
Iti vatvāna pesetvā , sārathiṃ sumanorathaṃ .
44.
Vehāsamabbhugantvā , te nagarassa puratthato ;
Paṭhamatthūpaṭṭhānamhi , otariṃsu mahiddhikā .
45.
Therehi paṭhamotiṇṇa-ṭhānamhi katacetiyaṃ ;
Ajjāpi vuccate tena , evaṃ paṭhamacetiyaṃ .
46.
Raññā theraguṇaṃ sutvā , sabbā antepuritthiyo ;
Theradassanamicchiṃsu , yasmā tasmāmahīpati .
47.
Anto ’ va
M0.78 rājavatthussa , rammaṃ kāresi maṇḍapaṃ ;Setehi vatthapupphehi , chāditaṃ samalaṅkataṃ .
48.
Uccaseyyāviramaṇaṃ , sutattā therasantike ;
Kaṅkhī ‘‘ uccāsane thero , nisīdideyyanunoti ca .
49.
Tadantare sārathi so , there disvā tahiṃ ṭhite ;
Cīvaraṃ pārupante te , ativimhita mānaso .
50.
Gantvā rañño nivedesi , sutvā sabbaṃ mahīmati ;
‘‘ Nisajjaṃ na karissanti , pīṭhakesū ’’ ti nicchito .
51.
‘‘ Susādhu bhummattharaṇaṃ , paññāpethā ’’ ti bhāsiya ;
Gantvā paṭipathaṃ there , sakkaccaṃ abhivādiya .
52.
Mahāmahindattherassa , hatthato pattamādiya ;
Sakkārapūjāvidhinā , puraṃ theraṃ pavesayi .
53.
Disvā āsanapaññattiṃ , nemittā byākaruṃ iti ;
‘‘ Gahitā pathavī ’ mehi , dīpe hessanti issarā .
54.
Narindo pūjayanto te , there antepuraṃ nayi ;
Tattha te dussapīṭhesuṃ , nisīdiṃsu yathārahaṃ .
55.
Te yāgukhajjabhojjehi , sayaṃ rājā atappayi ;
Niṭṭhite bhattakiccamhi , sayaṃ upanisīdiya .
56.
Kaniṭṭhassoparājassa , mahānāgassa jāyikaṃ ;
Vasantiṃ rājagehe ’ va , pakkosā pesicā ’ nulaṃ .
57.
Āgamma anulādevī , pañca itthisatehi sā ;
Therevandiya pūjetvā , ekamantamupāvisi .
58.
Petavatthuṃ vimānañca , saccasaṃyuttameva ca ;
Desesi thero tā itthī , paṭhamaṃ phalamajjhaguṃ .
59.
Hiyyo diṭṭhamanussehi , sutvā theraguṇe bahū ;
Theradassanamicchantā , samāgantvāna nāgarā .
60.
Rājadvāre mahāsaddaṃ , akaruṃ taṃ mahīpati ;
Sutvā pucchiya jānitvā , āha tesaṃ hitatthiko .
61.
Sabbesaṃ
M0.79 idha sambādho , sālāmaṅgalahatthino ;Sodhetha tattha dakkhanti , there ’ me nāgarā ’ iti .
62.
Sodhetvā hatthisālaṃ taṃ , vitānādīhi sajjukaṃ ;
Alaṅkaritvā sayane , paññapesuṃ yathārahaṃ .
63.
Sathero tattha gantvāna , mahāthero nisīdiya ;
So devadūtasuttantaṃ , kathesī kathiko mahā .
64.
Taṃ sutvāna pasīdiṃsu , nagarā te samāgatā ;
Tesu pāṇasahassaṃtu , paṭhamaṃ phalamajjhagā .
65.
Laṃkādīpe so satthukappo akappo ;
Laṃkādhiṭṭhāne dvīsu ṭhānesu thero ;
Dhammaṃ bhāsitvā dīpabhāsāya evaṃ ;
Saddhammo tāraṃ kārayī dīpadīpoti .
Sujanappasādasaṃvegatthāya kate mahāvaṃse
Nagarappavesano nāma
Cuddasamo paricchedo .