Ekarājako
1.
Tato
M0.314 tassā ’ nujo seno , chattaṃ ussāpayī pure ;Piyaṃ ’ va puttaṃ passanto , satte sabbe mahādhano .
2.
Cariyaṃ pubbarājūnaṃ , samācari yathābhataṃ ;
Apubbampi ca vattesi , cariyaṃ dhammasaṃhitaṃ .
3.
Bhikkhūnaṃ bhikkhūnīnañca , ñātīnaṃ dīpavāsinaṃ ;
Macchānaṃ migapakkhīnaṃ , kattabbaṃ sa samācari .
4.
Mahindaṃ paratīraṃ so , gataṃ yojiyamārayi ;
Evaṃ so suvisodhesi , rajjapaccatthike ’ khile .
5.
Mahādānaṃ pavattesi , yācakānaṃ dhanesinaṃ ;
Bhikkhūnaṃ brāhmaṇānañca , manuññaṃ rājabhojanaṃ .
6.
Ahesuṃ anujātassa , mahindo kassapo tathā ;
Udayoti tayo tesu , mahindo yuvarājako .
7.
Hutvā tassānuvattanto , sakkaccaṃ tamupaṭṭhahi ;
Saṅghānāmāsi rājassa , bhariyā tassa rājinī .
8.
Kīḷanatthaṃ samuddassa , gate rājini paṭṭanaṃ ;
Udayo ādipādoso , ohīno nagare tadā .
9.
Nālanāmaṃ gahetvāna , dhītaraṃ māṇilāniyā ;
Rakkhitaṃ rājarakkhāya , puḷatthinagaraṃ agā .
10.
Rājā tasmiṃ akujjhitvā , sandhiṃ katvā akuppiyaṃ ;
Mahādīpādaṃ pesetvā , tosatvā taṃ idhānayi .
11.
Evaṃ samaggā te āsuṃ , tato paṭṭhāya khattiyā ;
Rakkhantā sāsanaṃ lokaṃ , vasiṃsu susamāhitā .
12.
Tato kenaci kālena , paṇḍurājā mahābalo ;
Jambudīpā idhā ’ gamma , dīpa gaṇhitumārabhi .
13.
Rājā
M0.315 sutvā mahāsenaṃ , pesuyittha tadantikaṃ ;Amaccānaṃ vivādena , thaddhotāro nārādhipo .
14.
Paṇḍurājā vināsento , sabbaṃ taṃ desamuttaraṃ ;
Khandhāvāraṃ nivesesi , mahātālitagāmake .
15.
Vasantā damiḷā ettha , bahavo ye tahiṃ tahiṃ ;
Sabbe taṃ pakkhiyāhesuṃ , tato so balavā ahu .
16.
Tattha gantā mahāsenā , rañño yujjhitumārabhi ;
Hatthikkhandhagato paṇḍu-rājāpi samupāvisi .
17.
Ahu damiḷasenāsā , passanti sāmino mukhaṃ ;
Sampattabalahussāhā , tadatthe cattajīvitā .
18.
Dīpasenā tu sāmina-mabhāvena nirussukkā ;
Yujjhanti paribhinditvā , palāyittha tato tato .
19.
Otaritthamahāsenā , paṇḍurājāssa taṅkhaṇe ;
Mārasenāva gacchanti , vicuṇṇenti mahājanaṃ .
20.
Rājā senāya bhinnattaṃ , sukkā sabbaṃ samādiya ;
Hatthasāraṃ puraṃ hitvā , malayābhimukho gato .
21.
Tato hatthiṃ samāruyha , yuvarājā mahindako ;
Yujjhanto sakasenāya , palātattaṃ samekkhiya .
22.
Ekename na sakkā ve , sabbe etehi mārituṃ ;
Etesaṃ na ca nīcānaṃ , hatthesu maraṇaṃ sukhaṃ .
23.
Tasmā varaṃ me maraṇaṃ , mayā eveti cintiya ;
Hatthikkhandhagatoyeva , chindi so sīsamattano .
24.
Taṃ disvā bahavo sīse , tattha chindiṃsu sevakā ;
Taṃ disvā damiḷī senā , haṭṭhatuṭṭhā pamodisā .
25.
Etaṃ sabbaṃ samekkhitvā , ādāpādo sakassapo ;
Turaṅgavaramāruyha , susannaddho mahāyudho .
26.
Vihāramupasaṅkamma , abhayaṃ ekakova so ;
Tādisampi mahāsenaṃ , ogāhetvā vidārayi .
27.
Supaṇṇo viya gaṇhanto , bhūjagena salilāla ye ;
So taṃ sabbaṃ nivattesi , attānañca sugopayi .
28.
Asso
M0.316 ekova dissittha , turaṅgāvalisannibho ;Attano so janaṃ kañci , apassanto ’ nugāminaṃ .
29.
Kiṃ me ekena verinaṃ , pūritena manorathaṃ ;
Kālantarehaṃ jīvanto , pūressaṃ me manorathaṃ .
30.
Tasmā gantuṃva yuttanti , nimphoṭetvā mahābalaṃ ;
Nibbhayova mahāyodho , koṇḍivātamupāgami .
31.
Paṇḍurājā mahāsenā , aggahesi tato puraṃ ;
Sīsaṃ taṃ yuvarājassa , paṇḍurājassa dassayuṃ .
32.
So taṃ disvā ca jhāpetvā , rājūnaṃ paṇḍudesinaṃ ;
Sabbamāḷāhane kiccaṃ , tassa kātuṃ niyojayi .
33.
Sabbaṃ sāraṃ harāpesi , bhaṇḍāgāramhi rājino ;
Aggaṇhittha gahetabbaṃ , vihāre nagarepi ca .
34.
Pāsāde ratane sabbe , sovaṇṇaṃsatthubimbakaṃ ;
Silāmaya munindassa , cakkhubhūka maṇidvayaṃ .
35.
Tathā sovaṇṇapaṭṭe ca , thūpārāmamhi cetiye ;
Suvaṇṇa paṭimāyo ca , vihāresu tahiṃ tahiṃ .
36.
Sabbaṃ gahetvā nissāraṃ , laṅkādīpa makāsi so ;
Chaḍḍayittha puraṃ ramma , yakkhabhakkhita rūpakaṃ .
37.
Rājā ’ pi rakkhaṃ datvāna , mahāmagge tahiṃ tahiṃ ;
Gaṅgādvaya mukhe vāsaṃ , kappesi parisaṅkito .
38.
Paṇḍurājā tato saddhiṃ , kātuṃ sīhaḷasāminā ;
Amacce tattha pesesi , disvā te sīhalādhipo .
39.
Suṇitvā sāsanaṃ tesaṃ , sabbaṃ taṃ sampaṭicchiya ;
Dūtānaṃ kārayitvāna , yathākāmena saṅgahaṃ .
40.
Hatthidvayaṃ sadatvāna , sabbamābharaṇampi ca ;
Tassa pesesi dūteso , attanopi hitāvahe .
41.
Paṇḍurājā sitaṃ sabbaṃ , disvā santuṭṭhamānaso ;
Niyyātetvāna dūtānaṃ , tadaheva mahāpuraṃ .
42.
Nikkhamitvā purā gantvā , na cireneva paṭṭanaṃ ;
Tattha āruyha nāvaṃ so , saka desa mupāgami .
43.
Tato
M0.317 āgamma nagaraṃ , sīlāmegho mahīpati ;Yathāṭhāne ṭhapetvāna , dīpaṃ vasi samāhito .
44.
Bhātaraṃ dutiyaṃ katvā , udayaṃ nāma khattiyaṃ ;
Mahādīpādaṃ tassā ’ dā , sogatthaṃ dakkhiṇaṃ disaṃ .
45.
Sopi kho na cireneva , katvā puññaṃ yathārahaṃ ;
Rogenekena samphuṭṭho , paviṭṭho maccuno mukhaṃ .
46.
Kassapo ādipādopi , pulatthinagare vasaṃ ;
Yojetvā paṇḍurājena , ahosi kira mārito .
47.
Tadā kassapanāmassa , puttā āsuṃ mahārahā ;
Ādipādassa cattāro , dhaññalakkhaṇa saññutā .
48.
Yo senaṃ sabbapaṭhamo , seno nāma kumārako ;
Sūro vīro mahussāho , rājabhārakkhamo samo .
49.
Rājā mahādīpādattaṃ , tassa datvā yathāvidhiṃ ;
Bhogatthaṃ dakkhiṇaṃ desaṃ , savāhana mupādisi .
50.
Rohaṇādhipatissā ’ suṃ , puttā kittaggabodhito ;
Cattāro dhītaro tisso , dassaneyyā manoramā .
51.
Tadā jeṭṭhasutaṃ tassa , mahindaṃ nāma khattiyaṃ ;
Pitucchā mārayitvāna , desaṃ gaṇhi sasādhanaṃ .
52.
Bhātaro te tayo tasmiṃ ,
Saṃruṭṭhā bhātu ghātane ;
Ādāya bhagīnī tisso ,
Rañño santikamāgamuṃ .
53.
Rājāpi disvā tetīva , mamāyanto dayāluko ;
Sabbe devakumāreva , sukhaṃ vaḍḍhesi pemavā .
54.
Tato kassapanāmaṃ so , tesaṃ jeṭṭhaṃ narissaro ;
Desaṃ taṃ gaṇha yāhīti , datvā balamapesayi .
55.
So ’ pi gantvāna taṃ hantvā , rohaṇaṃ kasiṇampi taṃ ;
Katvā hatthagataṃ tattha , vasittha nirupaddavo .
56.
Atha so bhātaro dve ’ pi , senañca udayaṃ tathā ;
Pakkositvāna , bhājetvā , desaṃ tehi sahāvasi .
57.
Rājā
M0.318 tā sādhu vaḍḍhetvā , vayapattāsu tīsu so ;Rājakaññāsu dhaññāsu , devaccharasū rūpisu .
58.
Ṭhapetvā rājini ṭhāne , uparājassa dāpayi ;
Saṅghanāmaṃ mahābhogaṃ , datvā rajjasarikkhakaṃ .
59.
Kaṇiṭṭho uparājassa , mahindo nāma bhātuko ;
Atthi sabbaguṇopeto , sabbasatthavisārado .
60.
Tassā ’ dāsi duve rājā , rājakaññā manoharā ;
Tissavhakitta nāmañca , datvā bhogaṃ yathāruciṃ .
61.
Evaṃ karonto ñātīnaṃ , saṃgahaṃ so yathārahaṃ ;
Ārādhento ca dānādi-saṅgahehi mahājanaṃ .
62.
Rājā dasayi rājūnaṃ , dhammehi samupāgato ;
Samācaranto puññāni , paribhuñjittha mediniṃ .
63.
Paṃsukūlika bhikkhūnaṃ , katvā ’ riṭṭhamhi pabbate ;
Mahābhogaṃ adārāmaṃ , nimmitaṃ viya iddhiyā .
64.
Parihārañca tassadā , rājārahamasesato ;
Ārāmike ca bahavo , dāse kammakarepi ca .
65.
Pāsādaṃ sova kāresi , vihāre jetanāmake ;
Anekabhūmiṃ bhūmindo , buddhabhūmigatāsayo .
66.
Vaḍḍhetvā tattha kāretvā , sabba sovaṇṇayaṃ jinaṃ ;
Saṇṭhapetvā mahābhogaṃ , vasāpesi ca bhikkhavo .
67.
Mahādi pariveṇamhi , kāresi sumanoharaṃ ;
Pāsāda maggisandaṃḍḍhaṃ , tasmiṃyeva vihārake .
68.
Katvā vīraṅkurārāmaṃ , vihāre abhayuttare ;
Mahāsaṅghika bhikkhūnaṃ , theriyānañca dāpayi .
69.
Pubbārāmañca kāresi , sampanna catupaccayaṃ ;
Saddhiṃ so saṅghanāmāya , deviyāpi ca attano .
70.
Mahāvihāretāyeva , saddhiṃ kāresi bhūmipo ;
Āvāsaṃ saṅghasenavhaṃ , mahābhogaṃ mahāmati .
71.
Kāretvā sabbasovaṇṇaṃ , kesadhātu karaṇḍakaṃ ;
Mahāpūjaṃ pavattesi , rajjaṃ vissajji uttamo .
72.
Cetiyassa
M0.319 gīrissādā , kāṇavāpiṃ bahudayaṃ ;Bhikkhūnaṃ dipavāsīnaṃ , dāpesi ca ticīvaraṃ .
73.
Pulatthi nagare kāsi , vāpiyo thusavāpiyā ;
Senaggabodhimāvāsaṃ , gāmārāmika saññutaṃ .
74.
Tasmiṃyeva ca kāresi , mahāpāḷiṃ subhojanaṃ ;
Mahāpāḷiñca sabbesaṃ , mahānettampi pabbate .
75.
Vejjasālampi kāresi , nagarassa ca pacchime ;
Anāthānaṃ pavattesi , yāgudānaṃ sakhajjakaṃ .
76.
Paṃsukūlika bhikkhūnaṃ , paccekañca mahānasaṃ ;
Katvā dāpesi sakkaccaṃ , niccaṃ bhojanamuttamo .
77.
Hutvā mahādipādo ’ yaṃ , kappūra pariveṇake ;
Uttarāḷhe ca kāresi , paricchede sanāmake .
78.
Tulābhārañca pādāsī , tikkhattuṃ so mahādhane ;
Puññamaññampi so ’ kāsi , rājā nānappakārakaṃ .
79.
Saṅghanāmāpi sā devī , uttaramhi vihārake ;
Katvā mahindasenavhā-vāsaṃ vāsesi bhikkhavo .
80.
Āraddho dappulavhassa , kāle rājassa dhīmabho ;
Mahādevena so āsi , rammo dappula pabbato .
81.
Dārukassapanāmena , tathā kassaparājikaṃ ;
Ubhopi te vippakate , rājā so vasamāpayi .
82.
Bhaddo senāpati tassa , bhaddasenāpati ’ vhayaṃ ;
Pariveṇampi kāresi , dāsabhogasamāyutaṃ .
83.
Uttaro ca amacco ’ kā , vihāre abhayuttare ;
Vāsamuttarasenavhaṃ , ramma muttarapaccayaṃ .
84.
Vajiro nāma tatthevā-vāsaṃ vajirasenakaṃ ;
Kāsi rakkhasanāmocā-vāsaṃ rakkhasanāmakaṃ .
85.
Tato vīsati vassesu , pulatthi nagare vasaṃ ;
Paṇḍurājakataṃ kāraṃ , saranto saradassano .
86.
Dadanto viya senassa , sūrassāvasarañcaso ;
Pahāya dīpaṃ dīpo ’ va , mahāvāta hato gato .
87.
Bhogo
M0.320 aniccā saha jīvitena ;Pageva te bandhujanā sahāyā ;
Narādhīpaṃ passatha ekameva ;
Samāgataṃ maccumukhaṃ sughoraṃ .
Sujanappasādasaṃvegatthāya kate mahāvaṃse
Eka rājako nāma
Aṭṭhacattālīsatimo paricchedo .