Yodhalābho
1.
Balalakkhaṇarūpeti
M0.130 ,Tejojavaguṇehi ca ;
Aggo hutvā mahākāyo ,
So ca kaṇḍūlavāraṇo .
2.
Nandīmitto suranimilo , mahāsoṇo goṭṭhayimbaro ;
Theraputtābhayo bharaṇo , veḷusumano tatheva ca .
3.
Khañjadevo phussadevo , labhiyya vasabhopi ca ;
Ete dasa mahāyodhā , tassā ’ hesuṃ mahabbalā .
4.
Ahu eḷārarājassa , mitto nāma camūpati ;
Tassa kammantagāmamhi , pācīnakhaṇḍarājiyā .
5.
Cittapabbatasāmantā , ahu bhaginiyā suto ;
Kosohitavatthaguyho , mātulasseva nāmato .
6.
Dūrampi parisappantaṃ , daharaṃ taṃ kumārakaṃ ;
Ābajjha nandiyā kaṭyaṃ , nisadamhi abandhisu .
7.
Nisadaṃ kaḍḍhato tassa , bhūmiyaṃ parisappato ;
Ummārātikkame nandi , sā chajjati yato tato .
8.
Nandimittoti ñāyittha , dasanāgabalo ahu ;
Vuddho nagaramāgamma , so upaṭṭhāsi mātulaṃ .
9.
Thūpādīsu asakkāraṃ , karonto damiḷe tadā ;
Ūruṃ akkammapādena , hatthena itaraṃ tuso .
10.
Gahetvā sampadāletvā , bahikkhapatiṃ thāmavā ;
Devā antaradhāpenti , tena khittaṃ kaḷevaraṃ .
11.
Damiḷānaṃ khayaṃ disvā , rañño ārocayiṃ sutaṃ ;
‘‘ Sahoṭṭaṃ gaṇhathetaṃ ’’ ti , vuttaṃ kātuṃ na sakkhisuṃ .
12.
Cintesi
M0.131 nandimitto so ,‘‘ evampi karato mama ;Janakkhayo kevalañhi , natthi sāsanajotanaṃ .
13.
Rohaṇe khattiyā santi , pasannaṃ ratanattaye ;
Tattha katvā rājasevaṃ , gaṇhitvā damiḷe ’ khile .
14.
Rajjaṃ datvā khattiyānaṃ , jotessaṃ buddhasāsanaṃ ’’;
Iti gantvā gāmaṇissa , taṃ kumārassa sāvayi .
15.
Mātuyā mantayitvā so , sakkāraṃ tassa kārayi ;
Sakkato nandimitto so , yodho vasi tadantike .
16.
Kākavaṇṇo tissarājā , vāretuṃ damiḷisadā ;
Mahāgaṅgāya titthesu , rakkhaṃ sabbesu kārayi .
17.
Ahu dīghābhayo nāma , rañño ’ ñña bhariyā suto ;
Kacchakatitthe gaṅgāya , tena rakkhamakārayi .
18.
So rakkhākaraṇatthāya , samantā yojanadvaye ;
Mahākulamhā ekekaṃ , puttaṃ āṇāpayi tahiṃ .
19.
Koṭṭhivāle janapade , gāme khaṇḍakaviṭṭhike ;
Sattaputto kulapati , saṅgho nāmā ’ si issaro .
20.
Tassāpi dhūtaṃ pāhesi , rājaputto sutatthiko ;
Sattamo nimilo nāma , dasahatthibalo suto .
21.
Tassa akammasīlattā , khīyantā chapi bhātaro ;
Rocayuṃ tassa gamanaṃ , na tu mātā pitā pana .
22.
Kujjhitvā sesabhātūnaṃ , pātoyeva tiyojanaṃ ;
Gantvā suraggameyeva , rājaputtaṃ apassiso .
23.
So taṃ vimaṃsanatthāya , dūre kicce niyojayi ;
Cetiya pabbatā sanne , dvāra maṇḍalagāmake .
24.
Brāhmaṇo kuṇḍalo nāma , vijja te me sahāyako ;
Samuddapāre bhaṇḍāni , tassa vijjanti santike .
25.
Gantvā taṃ tena dinnāni , bhaṇḍakāni idhā ’ hara ;
Iti vatvāna bhojetvā , lekhaṃ datvā vissajjayi .
26.
Tato nava yojanañhi , anurādhapuraṃ idaṃ ;
Pubbaṇheyeva gantvāna , so taṃ brāhmaṇa maddasa .
27.
‘‘ Nhatvā
M0.132 vāpiyaṃ tāta , ehī ’’ ti āha brāhmaṇo ;Idhā ’ nāgata pubbattā , nhatvāna tissavāpiyaṃ .
28.
Mahābodhiñca pūjetvā , thūpārāme ca cetiyaṃ ;
Nagaraṃ pavisitvāna , passitvā sakalaṃ puraṃ .
29.
Āpaṇā gandhamādāya , uttara dvārato tato ;
Nikkhammuppala khettamhā , gahetvā uppalāni ca .
30.
Upāgami brāhmaṇaṃ taṃ , puṭṭho tenā ’ ha so gatiṃ ;
Sutvā so brāhmaṇo tassa , pubbāgamamidhāgamaṃ .
31.
Vimhito cintayī evaṃ ,‘‘ purisā jānīyo ayaṃ ;
Sace jāneyya eḷāro , imaṃ hatthe karissati .
32.
Tasmā ’ yaṃ damiḷā ’ sanne , vāsetuṃ neva arahati ;
Rājaputtassa pituno , santike vāsamarahati ’’.
33.
Eva mevaṃ likhitvāna , lekhaṃ tassa samappayi ;
Puṇṇavaḍḍhana vatthāni , paṇṇākāre bahūpi ca .
34.
Datvā taṃ bhojayitvā ca , pesesī sakhisantikaṃ ;
So vaḍḍhamānacchāyāyaṃ , gatvā rājasutanti kaṃ .
35.
Lekhañca paṇṇākāre ca , rājaputtassa appayi ;
Tuṭṭho āha ‘‘ sahassena , pasādetha iman ’’ ti so .
36.
Issaṃ kariṃsu tassa ’ ññe , rājaputtassa sevakā ;
So taṃ dasasahassena , pasādāpesi dārakaṃ .
37.
Tassa kesaṃ likhāpetvā , gaṅgāyeva nahāpiya ;
Puṇṇavaḍḍhana vatthayugaṃ , gandhamālañca sundaraṃ ;
Acchādetvā vilimpetvā , maṇḍayitvā surūpakaṃ .
38.
Sīsaṃ dukūlapaṭṭena , veṭhayitvā upānayuṃ ;
Attano parihārena , bhattaṃ tassa adāpayi .
39.
Attano dasasahassa-agghanasayanaṃ subhaṃ ;
Sayanatthaṃ adāpesi , tassa yodhassa khattiyo .
40.
So
M0.133 sabbaṃ ekato katvā , netvā mātāpitantikaṃ ;Mātuyā dasasahassaṃ , sayanaṃ pituno adā .
41.
Taṃyeva rattiṃ āgantvā , rakkhaṭhāne addassayi ;
Pabhāte rājaputto taṃ , sutvā tuṭṭhamano ahu .
42.
Datvā paricchadaṃ tassa , parivārajanaṃ tathā ;
Datvā dasasahassānī , pesesi pitusantikaṃ .
43.
Yodho dasasahassāni , netvā mātāpitantikaṃ ;
Tesaṃ datvā kākavaṇṇa-tisso rājā mupāgami .
44.
So gāmaṇikumārassa , tamappesi mahīpati ;
Sakkato suranimilo , yodho vasi tadantike .
45.
Kuṭumbarikaṇṇikāyaṃ ,
Hundarīvāpi gāmake ;
Tisassa aṭṭhamo putto ,
Ahosi soṇa nāmako .
46.
Sattavassikakālepi , tālagacche aluñci so ;
Dasa vassikakālamhi , tāle luñcimahabbalo .
47.
Kāle na so mahāsoṇo ,
Dasa hatthi balo ahu ;
Rājā taṃ tādisaṃ sutvā ,
Gahetvā pitusantikā .
48.
Gāmaṇissa kumārassa , adāsi posanatthiko ;
Tena so laddhasakkāro , yodho vasi tadantike .
49.
Girināme janapade , gāme nicchelaviṭṭhike ;
Dasahatthibalo āsi , mahānāgassa atrajo .
50.
Lakuṇṭakasarīrattā , ahu goṭṭhaka nāmako ;
Karonti keḷiparihāsaṃ , tassa jeṭṭhā cha bhātaro .
51.
Te gantvā māsakhettatthaṃ , koṭṭayitvā mahāvanaṃ ;
Tassa bhāgaṃ ṭhapetvāna , gantvā tassa nivedayuṃ .
52.
So
M0.134 gantvā taṃ khaṇaṃyeva , rukkhe imbarasaññite ;Luñcitvāna samaṃ katvā , bhūmiṃ gantvā nivedayi .
53.
Gantvāna bhātaro tassa , disvā kammanta mabbhutaṃ ;
Tassa kammaṃ kittayantā , āgacchiṃsu tadantikaṃ .
54.
Tadupādāya so āsi , goṭṭhayimbaranāmako ;
Tatheva rājā pāhesi , tambi gāmaṇisantikaṃ .
55.
Koṭipabbatasāmantā , kittigāmamhi issaro ;
Rohaṇo nāma gahapati , jātaṃ puttakamattano .
56.
Samāna nāmaṃ kāresi , goṭṭhakāhayarājino ;
Dārako so balī āsi , dasadvādasavassiko .
57.
Asakkuṇeyyapāsāṇe , uddhattuṃ catupañcahi ;
Kīḷamāno khipi tadā , so kīḷāguḷake viya .
58.
Tassa soḷasavassassa , pitā gadamakārayi ;
Aṭṭhatiṃsaṅgulavaṭṭaṃ , soḷasahatthadīghakaṃ .
59.
Kālānaṃ nāḷikerānaṃ ,
Khandhe āhacca tāya so ;
Te pātayitvā teneva ,
Yo dho so pākaṭo ahu .
60.
Tatheva rājā pāhesi , tampi gāmaṇisantike ;
Upaṭṭhāko mahāsumma-therassā ’ si pitā pana .
61.
So mahāsummatherassa , dhammaṃ sutvā kuṭumbiko ;
Sotāpattiphalaṃ patto , vihāre koḷapabbate .
62.
Sotu sañjātasaṃvego , ārocetvāna rājino ;
Datvā kuṭumbaṃ puttassa , pabbaji therasantike .
63.
Bhāvanaṃ anuyuñjitvā , arahattamapāpuṇi ;
Putto tena ’ ssa paññāyi , theraputtābhayo iti .
64.
Kappakandaragāmamhi , kumārassa suto ahu ;
Bharaṇo nāma so kāle , dasadvādasavassike .
65.
Dārakehi
M0.135 vanaṃ gantvā ’ -nubandhitvā sase bahū ;Pādena paharitvāna , dvikhaṇḍaṃ bhūmiyaṃ khipi .
66.
Gāmikehi vanaṃ gantvā , soḷasavassiko pana ;
Tatheva pātesi lahuṃ , miga gokaṇṇasūkare .
67.
Bharaṇo so mahāyodho ,
Teneva pākaṭo ahu ;
Tatheva rājā vāsesi ,
Tampi gāmaṇisantike .
68.
Girigāme janapade , kuṭumbiyaṅgaṇagāmake ;
Kuṭumpivasabho nāma , ahosi tattha sammato .
69.
Veḷo janapado tassa , sumano giribhojako ;
Sahāyassa sute jāte , paṇṇākārapurassarā .
70.
Gantvā ubho sakaṃ nāmaṃ , dārakassa akārayuṃ ;
Taṃ vuddhaṃ attano gehe , vāsesi siribhojako .
71.
Tasse ’ ko sindhavo posaṃ , kañcinā rohituṃ adā ;
Disvā tu veḷusumanaṃ , ayaṃ arohako mama .
72.
Anurūpo ’ ti cintetvā ,
Pahaṭṭho hesitaṃ akā ;
Taṃ ñatvā bhojako ‘‘ assaṃ ,
Ārohā ’’ ti tamāhaso .
73.
So assaṃ āruhitvā taṃ , sīghaṃ dhāvayi maṇḍale ;
Maṇḍale sakale asso , ekābaddho adissi so .
74.
Nisīdi dhāvato ca ’ ssa , vassahāro ’ va piṭṭhiyaṃ ;
Mocetipi uttariyaṃ , bandhatipi anādaro .
75.
Taṃ disvā parisā sabbā , ukkuṭṭhiṃ sampavattayi ;
Datvā dasasahassāni , tassa so giribhojako .
76.
Rājānucchaviko ’ yaṃti , haṭṭho rañño adāsi taṃ ;
Rājā taṃ veḷusumanaṃ , attanoyeva santike .
77.
Kāretvā
M0.136 tassa sakkāraṃ , vāsesi bahumānayaṃ ;Nakulanagarakaṇṇikāyaṃ , gāme mahinda doṇike .
78.
Abhayassan ’ time putto , devonāmā ’ si thāmavā ;
Īsakaṃ pana khañjattā , khañjadevoti taṃ viduṃ .
79.
Migamaṃ gāmavāsīhi , saha gantvāna so tadā ;
Mahise anubandhitvā , mahante uṭṭhituṭṭhite .
80.
Hatthena pāde gaṇhitvā , bhametvā sīsamatthake ;
Asumha bhūmiṃ cuṇṇeti , tesaṃ aṭṭhīni māṇavo .
81.
Taṃ pavattiṃ suṇitvāva , khañjadevaṃ mahīpati ;
Vāsesi āharāpetvā , gāmaṇisse ’ va santike .
82.
Cittalapabbatā ’ sanne , gāme kapiṭṭhanāmake ;
Uppalassa suto āsi , phussadevoti nāmako .
83.
Gantvā saha kumārehi , vihāraṃ so kumārako ;
Bodhiyā pūjitaṃ saṅkhaṃ , ādāya dhamithāmasā .
84.
Asanīpātasaddova , saddo tassa mahā ahu ;
Ummattā viya āsuṃ te , bhītā sabbepi dārakā .
85.
Tena so āsi ummāda-phussa devoti pākaṭo ;
Dhanusippaṃ akāresi , tassa vaṃsāgataṃ pitā .
86.
Saddavedhi vijjuvedhī , vālavedhī ca so ahu ;
Vālukāpuṇṇasakaṭaṃ , baddhadhammasataṃ tathā .
87.
Asano dumbaramayaṃ , aṭṭhasoḷasaaṅgulaṃ ;
Tathā ayo lohamayaṃ , paṭṭaṃdi caturaṅgali .
88.
Nibbedhayatikaṇṇena , kaṇḍo tena visajjito ;
Thale aṭṭhusabhaṃ yāti , jale tu usabhaṃ pana .
89.
Taṃ suṇitvā mahārājā , pavattiṃ pitusantikā ;
Tampi āṇāpayitvāna , gāmaṇimhi avāsayi .
90.
Tulādhāranagāsanne , vihāravāpi gāmake ;
Mattakuṭumbissa suto , ahu vasabhanāmako .
91.
Taṃ
M0.137 sujātasarīrattā , labhiya vasabhaṃ viduṃ ;So vīsativassuddesamhi , mahākāyabalo ahu .
92.
Ādāya so katipayo , puriseyeva ārabhi ;
Khettatthiko mahāvāpiṃ , karonto taṃ mahabbalo .
93.
Dasahi dvādasahi vā , vahitabbe dhurehipi ;
Vahanto paṃsupiṇḍe so , lahuṃ vāpiṃ samāpayi .
94.
Tena so pākaṭo āsi , tampi ādāya bhūmipo ;
Datvā taṃ tassa sakkāraṃ , gāmaṇissa adāsi taṃ .
95.
Vasabhodakavāroti , kaṃ khettaṃ pākaṭaṃ ahu ;
Evaṃ labhiyāvasabho , vasi gāmaṇisantike .
96.
Mahāyodhānametesaṃ , dasannampi mahipati ;
Puttassa sakkārasamaṃ , sakkāraṃ kārayi tadā .
97.
Āmantetvā mahāyodhe , dasāpi ca disampati ;
‘‘ Yodhe dasadase ’ keko , esathā ’ ti udāhari .
98.
Te tathevā ’ nayuṃ yodhe , tesampāha mahīpati ;
Tassa yodhasahassāpi , tatheva pariyesituṃ .
99.
Tathā tepā ’ nayuṃ yodhe , tesampāhaṃ mahīpati ;
Punayodhasahassassa , tatheva pariyesituṃ .
100.
Tathā tepā ’ nayuṃ yodhe , sabbe sampiṇḍitā tu te ;
Ekādasasahassāni , yodhāsataṃ tathā dasa .
101.
Sabbe te laddhasakkārā , bhūmipālena sabbadā ;
Gāmaṇiṃ rājaputtaṃ taṃ , vasiṃsu parivāriya .
102.
Iti sucaritajātabbhutaṃ ,
Suṇiya naro matimā sukhattiko ;
Akusalapathato parammukho ,
Kusalapathe ’ bhirameyya sabbadāti .
Sujanappasādasaṃvegatthāya kate mahāvaṃse
Yodhalābho nāma
Tevīsatimo paricchedo .