Dhātuāgamano
1.
Vutthavasso pavāretvā , kattikapuṇṇamāsiyaṃ ;
Avoce ’ daṃ mahārājaṃ , mahāthero mahāmati .
2.
Ciradiṭṭho hi sambuddho , satthā no manujādhipa ;
Anāthavāsaṃ avasimha , natthi no pūjiyaṃ idha .
3.
‘‘ Bhāsittha nanu bhanteme , sambuddho nibbuto ’’ iti ;
Āha dhātūsu diṭṭhesu , diṭṭho hoti jino ’’ iti .
4.
Vidito
M0.99 vo adhippāyo , thūpassa kāraṇe mayā ;Kāressāmi ahaṃ thūpaṃ , tumhe jānātha dhātuyo .
5.
Mantehi sumanenāti , thero rājānamabravi ;
Rājā ’ ha sāmaṇeraṃ taṃ , kuto lacchāma dhātuyo .
6.
Vibhūsayitvā nagaraṃ , maggañca manujādhipa ;
Uposathī sapariso , hatthiṃ āruyha maṅgalaṃ .
7.
Setacchattaṃ dhārayanto , tālāvacarasaṃhito ;
Mahānāgavanuyyānaṃ , sāyanhasamaye vaja .
8.
Dhātubhedaññuno rāja , dhātuyo tattha lacchasi ;
Icchāha sāmaṇero so , sumano taṃ sumānasaṃ .
9.
Thero ’ tha rājakulato , gantvā cetiyapabbataṃ ;
Āmantiya sāmaṇeraṃ , sumanaṃ sumano gatiṃ .
10.
Ehi tvaṃ bhadra sumana , gantvā pupphapuraṃ varaṃ ;
Ayyakaṃ te mahārājaṃ , evaṃ no vacanaṃ vada .
11.
Sahāyo te mahārāja , mahārājā maruppiyo ;
Pasanno buddhasamaye , thūpaṃ kāretumicchati .
12.
Munino dhātuyo dehi , pattaṃ bhuttañca satthunā ;
Sarīradhātuyo santi , bahavo hi tavantike .
13.
Pattapūrā gahetvā tā , gantvā devapuraṃ varaṃ ;
Sakkaṃ devānamindaṃ taṃ , evaṃ no vacanaṃ vada .
14.
Tilokadakkhiṇeyyassa , dāṭhādhātu ca dakkhiṇā ;
Tavantikamhi devinda , dakkhiṇakkhakadhātu ca .
15.
Dāṭhaṃ tvameva pūjehi , akkhakaṃ dehi satthuno ;
Laṃkādīpassa kiccesu , māpamajja surādhipa .
16.
‘‘ Evaṃ bhante ’’ ti vatvā so , sāmaṇero mahiddhiko ;
Taṅkhaṇaṃyeva agamā , dhammāsokassa santikaṃ .
17.
Sālamūlamhi ṭhapitaṃ , mahābodhiṃ tahiṃ sutaṃ ;
Kattikacchaṇapūjāhi , pūjiyaṃ tañca addasa .
18.
Therassa
M0.100 vacanaṃ vatvā , rājato laddhadhātuyo ;Pattapūraṃ gahetvāna , himavantamupāgami .
19.
Himavante ṭhapetvāna , sadhātuṃ pattamuttamaṃ ;
Devindasantikaṃ gantvā , therassa vacanaṃ bhaṇi .
20.
Cūḷāmaṇi cetiyamhā , gahetvā dakkhiṇakkhakaṃ ;
Sāmaṇerassa pādāsi , sakko devānamissaro .
21.
Taṃ dhātuṃ dhātupattañca , ādāya sumano tato ;
Āgamma cetiyagiriṃ , therassa ’ dāsi taṃ yati .
22.
Mahānāgavanuyyānaṃ , vuttenā vidhinā ’ gamā ;
Sāyanhāsamaye rājā , rājasenā purakkhato .
23.
Ṭhapesi dhātuyo sabbā , thero tattheva pabbate ;
Missakaṃ pabbataṃ tasmā , āhu cetiya pabbataṃ .
24.
Ṭhapetvā dhātupattaṃ taṃ , thero cetiyapabbate ;
Gahetvā akkhakaṃ dhātuṃ , saṅketaṃ sagaṇo ’ gamā .
25.
Sacāyaṃ munino dhātu , chattaṃ namatu me sayaṃ ;
Jaṇṇukehi karīdhātu , dhātucaṅkoṭako ayaṃ .
26.
Sirasmiṃ me patiṭṭhātu , āgamma saha dhātuko ;
Iti rājā vicintesi , cintitaṃ taṃ tathā ahu .
27.
Amatenā ’ bhisittova , ahu haṭṭho ’ ti bhūpati ;
Sīsato taṃ gahetvāna , hatthikkhandhe ṭhapesitaṃ .
28.
Haṭṭho hattī kuñcanādaṃ , akā kampittha medinī ;
Tato nāgo nivattitvā , sathera balavāhano .
29.
Puratthimena dvārena , pavisitvā puraṃ subhaṃ ;
Dakkhiṇena ca dvārena , nikkhamitvā tato puna .
30.
Thūpārāme cetiyassa , ṭhānato pacchato kataṃ ;
Pamojavatthuṃ gantvāna , bodhiṭhāne nivattiya .
31.
Puratthāvadano aṭhā , thūpaṭhānaṃ tadā hitaṃ ;
Kadambapupphaādāri-vallīhi citakaṃ ahu .
32.
Manussadevo
M0.101 devehi , taṃ ṭhānaṃ rakkhitaṃ suciṃ ;Sodhāpetvā bhūsayitvā , taṅkhaṇaṃyeva sādhukaṃ .
33.
Dhātuṃ oropanatthāya , ārabhī hatthikkhandhato ;
Nāgo na icchitaṃ rājā , theraṃ pucchittha taṃ manaṃ .
34.
Attano khandhasamake , ṭhāne ṭhapanamicchati ;
Dhātuoropanaṃ tena , na iṭṭhamī ’ ti so bravi .
35.
Āṇāpetvā khaṇaṃyeva ,
Sukkhāto ’ bhayavāpito ;
Sukkhakaddama khaṇḍehi ,
Citā petvāna taṃ samaṃ .
36.
Alaṅkaritvāna bahudhā , rājā taṃ ṭhānamuttamaṃ ;
Oropetvā hatthikkhandhā , dhātuṃ tattha ṭhapesitaṃ .
37.
Dhātārakkhaṃ saṃvidhāya , ṭhapetvā tattha hatthinaṃ ;
Dhātuthūpassa karaṇe , rājā turitamānaso .
38.
Bahū manusse yojetvā , itthikākaraṇe lahuṃ ;
Dhātukiccaṃ vicintento , sāmacco pāvisī puraṃ .
39.
Mahāmahindatthero tu , mahā meghavanaṃ subhaṃ ;
Sagaṇo abhigantvāna , tattha vāsamakappayi .
40.
Rattiṃ nāgo ’ nupariyāti , taṃ ṭhānaṃ so sadhātu kaṃ ;
Bodhiṭhānamhi sālāya , divāṭhāti sadhātuko .
41.
Vatthussa tasso ’ parito , thūpaṃ theramatānu go ;
Jaṅghāmattaṃ citāpetvā , katipāhena bhūpati .
42.
Tattha dhātupatiṭṭhānaṃ , ghosāpetvā upāgami ;
Tato tato samanto ca , samāgami mahājano .
43.
Tasmiṃ samāgame dhātu , hatthikkhandhā nagāggatā ;
Sattatālappamāṇamhi , dissanti nabhasiṭṭhitā .
44.
Vimhāpayanti janataṃ , yamakaṃ pāṭihāriyaṃ ;
Kaṇṇambamūle buddho ’ va , akari lomahaṃsanaṃ .
45.
Tato
M0.102 nikkhantajālāhi , jaladhārāhi cā ’ sakiṃ ;Ayaṃ obhāsitā ’ sittā , sabbālaṃkāmahī mahu .
46.
Parinibbānamañcamhi , nipannena jinena hi ;
Kataṃ mahāadhiṭṭhāna-pañcakaṃ pañcacakkhunā .
47.
Gayhamānā mahābodhi sākhāsokena dakkhiṇā ;
Chijjitvāna sayaṃyeva , patiṭṭhātu kaṭāhake .
48.
Patiṭṭhahitvā sā sākhā , chabbaṇṇarasmiyo subhā ;
Rañjayantī disā sabbā , phalapattehi muccatu .
49.
Sasuvaṇṇakaṭāhā sā , uggantvāna manoramā ;
Adissamānā sattāhaṃ , himagabbhamhi tiṭṭhatu .
50.
Thūpārāme patiṭṭhantaṃ , mama dakkhiṇaakkhakaṃ ;
Karotu nabhamuggantvā , yamayaṃ pāṭihāriyaṃ .
51.
Laṅkā laṅkārabhūtamhi , hemamālikacetiye ;
Patiṭṭhahantiyo dhātu , doṇamattā pamāṇato .
52.
Buddhavesadharā hutvā , uggantvā nabhasiṭṭhitā ;
Patiṭṭhaṃ tu karitvāna , yamakaṃ pāṭihāriyaṃ .
53.
Adhiṭṭhānāni pañce ’ va , adhiṭṭhāsi tathāgato ;
Akāsi tasmā sā dhātu , tadā taṃ pāṭihāriyaṃ .
54.
Ākāsā otaritvā sā , aṭṭhābhūpassa muddhani ;
Atīvahaṭṭho taṃ rājā , patiṭṭhāpesi cetiye .
55.
Patiṭṭhitāya tassā ca , dhātuyā cetiye tadā ;
Ahu mahābhūmicālo , abbhuto lomahaṃsano .
56.
Evaṃ acintiyā buddhā , buddhadhammā acintiyā ;
Acintiye pasannānaṃ , vipāko hoti acintiyo .
57.
Taṃ pāṭihāriyaṃ disvā , pasīdiṃsu jane janā ;
Mattābhayo rājaputto , kaniṭṭho rājino pana .
58.
Munissare pasīditvā , yācitvāna narissaraṃ ;
Purisānaṃ sahassena , saha pabbajisāsane .
59.
Cetārigāmato
M0.103 cāpi , dvāramaṇḍalatopi ca ;Vihīrabījato cāpi , tathā gallakapiṭṭhito .
60.
Tatho ’ patissagāmā ca , pañca pañca satāni ca ;
Pabbajuṃ dārakā haṭṭhā , jātasaddhā tathāgate .
61.
Evaṃ purā bāhirā ca , sabbe pabbajitā tadā ;
Tiṃsa bhikkhusahassāni , ahesuṃ jinasāsane .
62.
Thūpārāme thūpavaraṃ , niṭṭhāpetvā mahīpati ;
Ratanādīhi ’ nekehi , sadā pūjamakārayi .
63.
Rājorodhā khattiyā ca , amaccā nāgarā tathā ;
Sabbe janapadā ceva , pujā ’ kaṃsu visuṃ visuṃ .
64.
Thūpapubbaṅgamaṃ rājā , vihāraṃ tattha kārayi ;
Thūpārāmoti tene ’ sa , vihāro vissuto ahu .
65.
Sakadhātusarīrakena ce ’ vaṃ ,
Parinibbānagatopi lokanātho ;
Janakāyahitaṃ sukhañca sammā ,
Bahudhā ’ kāsi ṭhite jine kathāvakāti .
Sujanappasādasaṃvegatthāya kate mahāvaṃse
Dhātuagamano nāma
Sattarasamo paricchedo .