Dvebhātikayuddhaṃ
1.
Hatthassa
M0.138 tharukammassa , kusalo katupāsano ;So gāmaṇirājasuto , mahāgāme vasī tadā .
2.
Rājā rājasutaṃ tissaṃ , dīghavāpimhi vāsayi ;
Ārakkhituṃ janapadaṃ , sampanna balavāhanaṃ .
3.
Kumāro gāmaṇikāle , sampassanto balaṃ sakaṃ ;
‘‘ Yujjhissaṃ damiḷehī ’’ ti , piturañño kathāpayī .
4.
Rājā taṃ anurakkhanto ,‘‘ oragaṅgaṃ alaṃ ’’ iti ;
Vāresi yāvatatiyaṃ , so tatheva kathāpayī .
5.
Pitā me puriso honto , ne ’ vaṃ vakkhati teni ’ daṃ ;
Pilandhatūti pesesi , itthālaṅkāramassa so .
6.
Rājā ’ ha tassa kujjhitvā ,‘‘ karotha hemasaṅkhaliṃ ;
Tāya taṃ bandhayissāmi , nā ’ ññathā rakkhiyo hi so .
7.
Palāyitvāna malayaṃ , kujjhitvā pituno agā ;
Duṭṭhattāyeva pitari , āhu taṃ duṭṭhagāmaṇi .
8.
Rājā ’ tha ārabhī kātuṃ , mahāmaṅgalacetiyaṃ ;
Niṭṭhite cetiye saṅghaṃ , sannipātayi bhūpati .
9.
Dvādasā ’ suṃ sahassāni , bhikkhū cittalapabbatā ;
Tato tato dvādaseva , sahassāni samāgamuṃ .
10.
Katvāna cetiyamahaṃ , rājā saṅghassa sammukhā ;
Sabbe yodhe samānetvā , kāresi sapathaṃ tadā .
11.
‘‘ Puttānaṃ kalahaṭṭhānaṃ , na gacchissāma no ’’ iti ;
Akaṃsu sapathaṃ sabbe , taṃ yuddhaṃ tena nāgamuṃ .
12.
Catusaṭṭhi vihāre so , kārāpetvā mahīpati ;
Tattakāneva vassāni , ṭhatvā maritahiṃ tadā .
13.
Rañño
M0.139 sarīraṃ gāhetvā , channayānena rājini ;Netvā tissa mahārāmaṃ , taṃ saṅghassa nivedayi .
14.
Sutvā tissakumāro taṃ , āgantvā dīghavāpito ;
Sarīrakiccaṃ kāretvā , sakkaccaṃ pituno sayaṃ .
15.
Mātaraṃ kaṇḍulaṃ hatthiṃ , ādiyitvā mahabbalo ;
Bhātubhayā dīghavāpiṃ , agamāsi lahuṃ tato .
16.
Taṃ pavattiṃ nivedetuṃ , duṭṭhagāmaṇi santikaṃ ;
Lekhaṃ datvā visajjesuṃ , saccemaccā samāgatā .
17.
So guttahālamāgantvā , tattha cāre visajjiya ;
Mahāgāmamupagantvā , sayaṃ rajje ’ bhisecayi .
18.
Mātatthaṃ kaṇḍūlatthañca , bhātulekhaṃ visajjayi ;
Aladdhā yāvatatiyaṃ , yuddhāya samupāgami .
19.
Ahu dvinnaṃ mahāyuddhaṃ , cūḷaṅgaṇiyapiṭṭhiyaṃ ;
Tattha nekasahassāni , patiṃsu rājino narā .
20.
Rājā ca tissāmacco ca , vaḷavādīghutunikā ;
Tayoyeva palāyiṃsu , kumāro anubandhite .
21.
Ubhinnamantare bhikkhū , mantayiṃsu mahīdharaṃ ;
Taṃ disvā ‘‘ bhikkhusaṅghassa , kammaṃ ’’ iti nivatti so .
22.
Kappakandaranajjāso , javamālititthamāgato ;
Rājā ’ ha tissamaccaṃ taṃ ,‘‘ chātajjhattā mayaṃ ’’ iti .
23.
Suvaṇṇasarake khitta-bhattaṃ nīharitassa so ;
Saṅghe datvā bhuñjanato , kāretvā catubhāgakaṃ .
24.
‘‘ Ghosehi kāla ’’ miccā ’ ha ,
Tisso kālamaghosayi ;
Suṇitvā dibbasotena ,
Rañño sakkhāya dāyako .
25.
Thero piyaṅgu dīpaṭṭho , theraṃ tattha niyojayi ;
Tissaṃ kuṭumbikasutaṃ , so tattha nabhasā ’ gamā .
26.
Tassa tisso karāpatta-ādāyā ’ dāsi rājino ;
Saṅghassa bhāgaṃ sambhāgaṃ , rājā patte khipāpayi .
27.
Sambhāgaṃ
M0.140 khipi tisso ca , sambhāgaṃ vaḷavāpi ca ;Na icchitassābhāgañca , tisso pattamhi pakkhipi .
28.
Bhattassa puṇṇapattaṃ taṃ , adātherassa bhūpati ;
Adā gotamatherassa , so gantvā nabhasā lahuṃ .
29.
Bhikkhūnaṃ bhuñjamānānaṃ , datvā ālopabhāgaso ;
Pañcasatānaṃ so thero , laddhehi tu tadantikā .
30.
Bhāgehi pattaṃ pūretvā , ākāse khipi rājino ;
Disvā ’ gataṃ gahetvā taṃ , tisso bhojisi bhūpatiṃ .
31.
Bhuñjitvāna sayañjāpi , vaḷavañca abhojayi ;
Sattāhaṃ cumbaṭaṃ katvā , rājā pattaṃ visajjayi .
32.
Gantvāna so mahāgāmaṃ , samādāya balaṃ puna ;
Saṭṭhisahassaṃ yuddhāya , gantvā yujjhi sabhātarā .
33.
Rājā vaḷavamāruyha , tisso kaṇḍūla hatthinaṃ ;
Dve bhātaro samāgañchuṃ , yujjhamānā raṇe tadā .
34.
Rājā kariṃ karitva ’ nto , vaḷavāmaṇḍalaṃ akā ;
Tathāpi chiddaṃ no disvā , laṅghā petuṃ matiṃakā .
35.
Vaḷavaṃ laṅghayitvāna , hatthinaṃ bhātiko ’ pari ;
Tomaraṃ khipi cammaṃva , yathā chijjati piṭṭhiyaṃ .
36.
Anekāni sahassāni , kumārassa narātahiṃ ;
Patiṃsu yuddhe yujjhantā , bhijja ceva mahabbalaṃ .
37.
‘‘ Ārohakassa vekallā , itthī maṃ laṅghayī ’’ iti ;
Kuddhokarī taṃ cālento , rukkhameka mupāgami .
38.
Kumāro āruhī rukkhaṃ , hatthī sāmimupāgami ;
Tamāruyha palāyantaṃ , kumāro manubandhi so .
39.
Pavisitvā vihāraṃ so , mahāthera gharaṃgato ;
Nipajjaheṭṭhā mañcassa , kumāro bhātunobhayā .
40.
Pasārayi mahāthero , cīvaraṃ tattha mañcake ;
Rājā anupadaṃ gantvā ,‘‘ kuhiṃ tisso ’’ ti pucchatha .
41.
‘‘ Mañce
M0.141 tattha mahārāja ’’, iti thero avoca taṃ ;Heṭṭhā mañceti jānitvā , tato nikkhamma bhūpati .
42.
Samantato vihārassa , rakkhaṃ kārayi taṃ pana ;
Pañcakamhi nipajjetvā , datvā upari cīvaraṃ .
43.
Mañcapādesu gaṇhitvā , cattāro daharā yatī ;
Matabhikkhuniyāmena , kumāraṃ bahi nīharuṃ .
44.
Nīyamānantu taṃ ñatvā , idha māha mahīpati ;
‘‘ Tissa tvaṃ kuladevatānaṃ , sīse hutvāna niyyāsi .
45.
Balakkārena gahaṇaṃ , kuladevehi natthi me ;
Guṇaṃ tvaṃ kuladevānaṃ , sareyyāsi kadācipi ’’.
46.
Tatoyeva mahāgāmaṃ , agamāsi mahīpati ;
Āṇāpesi ca tattheva , mātaraṃ mātugāravo .
47.
[ Vassāni aṭṭhasaṭṭhiṃso , aṭṭhā dhammaṭṭhamānaso ;
Aṭṭhasaṭṭhivihāre ca , kārāpesi mahīpati .
]
48.
Nikkhāmito so bhikkhūhi , tissorāja suto pana ;
Dīghavāpiṃ tatoyeva , agama ’ ññataro viya .
49.
Kumāro godhagattassa , tissatherassa āha so ;
‘‘ Sāparādho ahaṃ bhante , khamāpessāmi bhātaraṃ .
50.
Veyyāvaccakarā kāraṃ , tissaṃ pañcasatāni ca ;
Bhikkhunamādiyitvā so , thero rāja mupāgami .
51.
Rājaputtaṃ ṭhapetvāna , thero sopāna matthake ;
Sasaṅgho pāvisi saddho , nisīdāviya bhūmipo .
52.
Upānayī yāguādiṃ , thero pattaṃ vidhesiso ;
‘‘ Kinti vutto ’ bravi tissaṃ , ādāya agatā ’’ iti .
53.
‘‘ Kuhiṃ coro ’’ ti vutto ca , ṭhitaṭhānaṃ nivedayi ;
Vihāradevī gantvāna , chādiyaṭhāsi puttaka .
54.
Rājā ’ ha
M0.142 theraṃ ‘‘ ñāto vo ,Dāsabhāvo idāni no ;
Sāmaṇeraṃ pesayetha ,
Tumhe me sattavassikaṃ .
55.
Janakkhayaṃ vināyeva , kalaho na bhaveyya no ;
Rājā saṅghassa doseso , bhaṃghe daṇḍaṃ karissati .
56.
Hessatā ’ gatakiccā vo ,
Yāgādiṃ gaṇhāthāti so ;
Datvā taṃ bhikkhusaṅghassa ,
Pakkositvāna bhātaraṃ .
57.
Tattheva saṅghamajjhamhi , nisinno bhātarā saha ;
Bhuñjitvā ekatoyeva , bhikkhu saṅghaṃ visajjayi .
58.
Sassakammāni kāretuṃ , tissaṃ tattheva pāhiṇi ;
Sayampi bheriṃ cāretvā , sassakammāni kārayi .
59.
Iti veramanekavikappacitaṃ ,
Samayanti bahuṃ api sappurisaṃ ;
Iti cintiya kohi naro matimā ,
Na bhaveyya paresu susanta manoti .
Sujanappasādasaṃvegatthāya kate mahāvaṃse
Dvebhātikayuddhaṃ nāma
Catuvīsatimo paricchedo .