Tecattālīsatima pariccheda
Caturājako
1.
Tato
M0.282 vijitasaṅgāmo , kassapo puritāsayo ;Mahāpāḷimhi saṅghassa , samiddhaṃ bhojanaṃ akā .
2.
Nāgasālā nivāsiṃ so , mahādhammakathiṃ yatiṃ ;
Mahāpūjāya pūjetvā , saddhammaṃ tena vācayi .
3.
Vasantaṃ bhātuāvāse , samuddissa likhāpayi ;
Kaṭandhakāravāsiṃ so , pāḷi sabbaṃ sasaṅgahaṃ .
4.
Jiṇṇaṃ saṅkharikammañca , navaṃ kāresi cetiye ;
Saṅghabhogamanekañca , tattha tattha pavattayi .
5.
Nānāmaṇisamujjotaṃ , kāsi cūḷamaṇittayaṃ ;
Sataṃ paṇḍupalāsānaṃ , vatthadānena tappayi .
6.
Tassāsuṃ bahavo puttā , jeṭṭho tesañca māṇako ;
Sabbe te na vayappattā , bālāvigatabuddhino .
7.
Tato so byādhinā phuṭṭho , atekicchena kenaci ;
Puttā me bālakā sabbe , ne ’ te rajjakkhamā iti .
8.
Vasantaṃ rohaṇe dese , bhāgineyyaṃ mahāmatiṃ ;
Āhuya sabbaṃ pādāsi , rajjaṃ puttehi attano .
9.
Gandhamālādipūjāhi , pūjayitvāna cetiye ;
Bhikkhusaṅghaṃ khamādhapasi , datvāna catupaccayaṃ .
10.
Evaṃ dhammaṃ caritvāna , mittāmaccajanesu ca ;
Gato navahi vassehi , yathākammaṃ narādhipo .
11.
Katvā kattabbakiccaṃ so , mātulassa sagāravo ;
Saṅgahanto janaṃ māṇo , damiḷe nīharāpayi .
12.
Ekato damiḷā hutvā , nibbāsema imaṃ iti ;
Tasmiṃ ṭhite bahiddhāva , aggahesuṃ puraṃ sayaṃ .
13.
Hatta
M0.283 dāṭhassa pesesi , jambudīpagatassa te ;Āgantuṃtava kāloti , sāsanaṃ rajjagāhaṇe .
14.
Māṇo ’ pi saṅghaṃ pesesi , sāsanaṃ piturohaṇaṃ ;
Pitā sutvāna taṃ āgā , na cīreneva rohaṇā .
15.
Ubhe te mantayitvāna , akaṃsu sandhilesakaṃ ;
Umiḷehi tato jātā , sabbe te samavuttino .
16.
Tato so pitaraṃ rajje , abhisiñcittha māṇako ;
So ’ bhisitto nikāyānaṃ , sahassānaṃ tayaṃ adā .
17.
Saṅghaṃ raṭṭhañca saṅgayha , sabbaṃ rājakulaṭṭhitaṃ ;
Bhaṇḍaṃ pesesi sattūhi , rakkhaṇatthāya rohaṇaṃ .
18.
Hatthadāṭhopi sutvāna , damiḷānaṃ tu sāsanaṃ ;
Khaṇenā ’ gā imaṃ dīpaṃ , gahetvā damiḷhaṃ balaṃ .
19.
Tadā te damiḷā sabbe , paribhūtā idha ṭhitā ;
Āyantameva taṃ gantvā , parivāresu mañjase .
20.
Māṇopi sutvā taṃ sabbaṃ , nāyaṃ kāloti yujjhituṃ ;
Pesetvā piturājānaṃ , saddhiṃ sārena rohaṇaṃ .
21.
Pubbadesaṃ sayaṃ gantvā , saṅgaṇhanto janaṃ vasī ;
Laddhā damiḷapakkhaṃ so , gahetvā rājakaṃ puraṃ .
22.
Dāṭhopatisso rājāti , nāmaṃ sāveti attano ;
Mātulaṃ viya taṃ loko , tena nāmena vohari .
23.
Pitucchaputtamānetvā , aggabodhi sanāmakaṃ ;
Ṭhapetvā yuvarājatte , desañcā ’ dāsi dakkhiṇaṃ .
24.
Ṭhānantarañca pādāsi , nissitānaṃ yathārahaṃ ;
Sāsanassa ca lokassa , sabbaṃ kattabbamācari .
25.
Mahāpāḷimhi dāpesi , savatthaṃ dadhibhattakaṃ ;
Khīraṃ pāyāsakañceva , dhammaṃ suṇi uposathi .
26.
Kāretvā sabbapūjāyo , desā petvāna desanaṃ ;
Evamādīhi puññehi , attānaṃ ’ kāsi bhaddakaṃ .
27.
Kassapassa vihārassa , datvāsenavhagāmakaṃ ;
Mahāgallañca pādāsi , padhānagharakassa so .
28.
Pariveṇassa
M0.284 morassa , akāsi sakagāmakaṃ ;Thūpārāmassa puṇṇoḷiṃ , datvā sakkāsi cetiyaṃ .
29.
Kappūrapariveṇaṃ so , kāresi abhayuttare ;
Vihāraṃ tiputhullavhaṃ , katvā tasseva dāpayi .
30.
Tasmiṃ karonte vāresuṃ , sīmāyanto ’ ti bhikkhavo ;
Theriyā te kibāhetvā , balaṃ tatheva kārayi .
31.
Atha te te theriyā bhikkhū , dummaññū tattha rājini ;
Assaddhaṃ taṃ viditvāna , pattanikkujjanaṃ karuṃ .
32.
Vuttañhi muninā tena , assaddho yo upāsako ;
Alābhāya ca bhikkhūnaṃ , ceteta ’ kkosati ca te .
33.
Pattanikujjanaṃ tassa , kattabbanti tato hi te ;
Tassa taṃ kammamakaruṃ , loko maññittha aññathā .
34.
Ādāyu kujjitaṃ pattaṃ , caranto bhikkhubhikkhakaṃ ;
Nikujjeyya gharadvāre , tassā ’ ti kathikaṃ karuṃ .
35.
Tasmiṃ so samaye phuṭṭho , byādhinā mahatāmari ;
Vassamhi navame rājā , sampatto jīvitakkhayaṃ .
36.
Dappulopi tato rājā , gato rohaṇakaṃ sakaṃ ;
Vāsaṃ kappesi tattheva , karonto puññasañcayaṃ .
37.
Ito paṭṭhāya vakkhāma , tassa vaṃsamanākulaṃ ;
Vuccamānamhi ettheva , tasmiṃ hoti asaṅkaro .
38.
Jāto okkākavaṃsamhi , mahātissoti vissuto ;
Āsi eko mahāpuñño , samākiṇṇaguṇākaro .
39.
Tasse ’ kā bhariyā āsi , saṅghapivāti vīssutā ;
Dhaññapuññaguṇūpetā , dhītā rohaṇasāmino .
40.
Tassāputtā tayo āsuṃ , paṭhamo aggabedhiko ;
Dutiyo dappulo nāma , tatiyo maṇiakkhiko .
41.
Ekāva dhītā tassāsi , rājanamagamā ca sā ;
Jeṭṭho rohaṇanāmassa , desassā ’ si sayaṃ vasī .
42.
Mahāpāḷiṃ sa kāresi , mahāgāme mahādhano ;
Dāṭhaggabodhināmañca , pariveṇaṃ tahi vaṃso .
43.
Kāṇagāmamhi
M0.285 kāṇānaṃ , gilānānañca sālake ;Vihāre paṭimāvhe ca , mahantaṃ paṭimāgharaṃ .
44.
Patiṭṭhapesi katvāna , buddhatattha silāmayaṃ ;
Mahantanāmaṃ sappañño , iddhīhi viya nimmitaṃ .
45.
Sālavāṇañca kāresi , vihāraṃ attanāmakaṃ ,
Pariveṇavihārañca , tathā kājaragāmakaṃ .
46.
Navakammāni kāretvā , dhammasālavihārake ;
Sayaṃ vaccakuṭī esa , tattha sodhesi buddhimā .
47.
Ucciṭṭhaṃ bhikkhusaṅghassa , bhojanaṃ paribhuñjiya ;
Maṇḍagāmañca saṅghassa , gāmaṃ ’ dāsi masādavā .
48.
Puññāne ’ tānicaññāni , katvā tasmiṃ divaṅgate ;
Āsī tassā ’ nujo tattha , sāmi dappulanāmako .
49.
Isseraṃ tattha vattesi , sampamaddiya satta vo ;
Mahādānaṃ pavattesi , nissaṅkaṃ rohaṇaṃ agā .
50.
Tassa tuṭṭho jano āha , mahāsāmīti esano ;
Tato paṭṭhāya taṃ loko-mahāsāmīti vohari .
51.
Sutvāna taṃ silādāṭho , narindo sakadhītaraṃ ;
Tassa pādāsi santuṭṭho , guṇehi bahukehi ca .
52.
Yujarājattamassādā , rajjayoggoti mānituṃ ;
Māṇavammādayo tassa , puttā āsuṃ mahāsayā .
53.
Pāsāṇadipavāsissa , mahātherassa santike ;
Dhammaṃ sutvā pasīditvā , tasmiṃ taṃ bahumānituṃ .
54.
Vihāraṃ rohaṇe katvā , tassa pādāsi sopi taṃ ;
Cātuddisiyasaṅghassa , paribhogāya vissajji .
55.
Ambamālā vihārādi , vihāre kārayi bahū ;
Khadirālivihārañca , katvā deva mapūjayi .
56.
Pāsādamanurārāmaṃ , muttolambaṃ sujiṇṇakaṃ ;
Sīrivaḍḍhañca pāsādaṃ , tathā takkambilaṃ paraṃ .
57.
Sodhetvā bhikkhavo tattha , dvattiṃsa parivāsayi ;
Sabbapaccayadānena , santappetvā mahīmati .
58.
Adā
M0.286 kevaṭṭagambhīraṃ , gāmaṃ nāgavihārake ;Tathā rājavihārassa , gonnagāmaṃ samādiyi .
59.
Adā tīsavihārassa , tathākantikapabbakaṃ ;
Cittalapabbatassā ’ dā , gāmaṃ so gonnaviṭṭhikaṃ .
60.
Datvā riyākarassesa , gāmaṃ somālavatthukaṃ ;
Akāsi paṭimāgehaṃ , tatheva sumanoharaṃ .
61.
Tatraṭṭhassa jinassā ’ kā , uṇṇalomaṃ mahagghiyaṃ ;
Hemapaṭṭañca kāresi , sabbaṃ pūjāvidhiṃ sa ’ kā .
62.
Cetiye parijiṇṇe so , sudhākammena rañjayi ;
Tipañcahatthaṃ kāresi , metteyyaṃ sugataṃ paraṃ .
63.
Evamādini puññāni , appameyyāni so vibhū ;
Akāsi ca sayaṃ sādhu , parivārehī kārayi .
64.
Parivārā ca tassāsuṃ , bahūpuññakarā narā ;
Vihārā nekakā āsuṃ , katā tehi sappaccayā .
65.
Kadāci maggaṃ gacchaṃ so , araññamhi agāmake ;
Senaṃ saṃvidahitvāna , vāsaṃ kappesi rattiyaṃ .
66.
Sunahātavillitto so , subhuttosayane sukhe ;
Nipannesu ghare ramme , niddāyitumupakkami .
67.
Alabhanto tadā niddaṃ , kinnu kho iti kāraṇaṃ ;
Pavattiṃ upadhārento , divase sabbamattano .
68.
Adisvā kāraṇaṃ anto , avassaṃ bahi hessati ;
Iti cintiya yojesi , manussetaṃ gavesituṃ .
69.
Evamāha ca nissaṅkaṃ , ayyakā mama rattiyaṃ ;
Tementā rukkhamūlasmiṃ , ṭhitā ānetha te iti .
70.
Tepi gantvā gavesantā , dīpahatthā mahājanā ;
Mahāgāmā ’ gate bhikkhū , rukkhamūlagate tadā .
71.
Te gantvā sāsanaṃ rañño , ārocesuṃ padhāviso ;
Disvā ca bhikkhu santuṭṭho , netvā vāsagharaṃ sakaṃ .
72.
Niccadānāya bhikkhūnaṃ , ṭhapite rattacīvare ;
Tesaṃ datvāna tintāni , cīvarāni samādiya .
73.
Sukkhāpiya
M0.287 ca katvāna , pādadhovanakādikaṃ ;Nisīdāpiya te sabbe , sayane sādhu santhate .
74.
Bhesajjaṃ paṭiyādetvā , sayamevo ’ panāmiya ;
Paccūsepi ca katvāna , kattabbaṃ bhojanādikaṃ .
75.
Datvā kappiya kāre ’ tha , vissajjesi yathāruciṃ ;
Evaṃ puññaratasseva , tassā ’ si divasaṃ gataṃ .
76.
Evaṃ puññaparetasmiṃ , vasamāne naruttame ;
Raṭṭhaṃ janapadaṃ sabbaṃ , yojetvā puññakammesu .
77.
Māṇo pācinadesamhi , vasanto balasaṅgahaṃ ;
Katvāna pituno senaṃ , dhanaṃ cevā harāpiya .
78.
Kātuṃ saṅgāmamāgañchi , tipucullasagāmakaṃ ;
Dāṭhopatisso taṃ sutvā , tambalaṃgā mahābalo .
79.
Tatthā ’ kaṃsu mahāyuddhaṃ , aññamaññaṃ samāgatā ;
Yodhā dāṭho patissassa , māṇaṃ saṅgaṃva mārayuṃ .
80.
Taṃ sutvā dappulo sopi , sokasallahato mari ;
Sattāha manurādhamhi , vasaṃ rajjamakārayi .
81.
Rohaṇe tīṇi vassāni , esa rajjamakārayi ;
Tasmā tassa kathā āsi , rohaṇamhi idhāpi ca .
82.
Evaṃ paremāriya āhavamhi ,
Kicchena laddhāva narena bhogā ;
Āsuṃ khaṇe vijjulatopa bhogā ,
Ko buddhimā tesu ratiṃ kareyya .
Sujanappasādasaṃvegatthāya kate mahāvaṃse
Caturājako nāma
Tecattālīsatimo paricchedo .