Vīsatima pariccheda
Theraparinibbānaṃ
1.
Aṭṭhārasamhi vassamhi , dhammāsokassa rājino ;
Mahāmeghavanārāme , mahābodhi patiṭṭhati .
2.
Tato dvādasame vasse , mahesī tassa rājino ;
Piyā asandhīmittā sā , matā sambuddhamāmakā .
3.
Tato catutthe vassamhi , dhammāsoko mahīpati ;
Tissarakkha mahesitte , ṭhapesi visamāsayaṃ .
4.
Tato tu tatiye vasse , sābālā rūpamāninī ;
‘‘ Mayāpi ca ayaṃ rājā , mahābodhiṃ ma māyati ’’.
5.
Iti kodhavasaṃ gantvā , attano ’ nattha kārikā ;
Maṇḍukaṇṭakayogena , mahābodhi maghā tayi .
6.
Tato
M0.116 ca tutthevassamhi , dhammā soko mahāyaso ;Anicca tāva saṃpatto , sattatiṃsasamā ime .
7.
Devānaṃ piyatisso tu , rājā dhammaguṇe rato ;
Mahāvihāre navakammaṃ , tathā cetiyapabbate .
8.
Thūpārāme navakammaṃ , niṭṭhāpetvā yathārahaṃ ;
Dīpappasādakaṃ theraṃ , pucchi pucchitakovidaṃ .
9.
Kārāpessamahaṃ bhante , vihāresu bahū idha ;
Patiṭṭhāpetuṃ thūpesu , kathaṃ lacchāma dhātuyo .
10.
Sambuddhapattaṃ pūretvā , sumanenā ’ haṭā idha ;
Cetiyapabbate rāja , ṭhapitā atthi dhātuyo .
11.
Hatthikkhandhe ṭhapetvā tā , dhātuyo idha āhara ;
Iti vutto satherena , tathā āhari dhātuyo .
12.
Vihāre kārayitvāna , ṭhāne yojanayojane ;
Dhātuyo tattha thūpesu , nidhāpesi yathārahaṃ .
13.
Sambuddhabhuttapattaṃ tu , rājavatthughare subhe ;
Ṭhapayitvāna pūjesi , nānāpūjāhi sabbadā .
14.
Pañcasatehi ’ ssareti , mahātherassa santike ;
Pabbajjavasitaṭhāne , issarasamaṇako ahu .
15.
Pañcasatehi vassehi , mahātherassa santike ;
Pabbajjavasitaṭhāne , tathā vassagiri ahu .
16.
Yā yā mahāmahindena , therena vasitā guhā ;
Sapabbatavihāresu , sā mahindaguhā ahu .
17.
Mahāvihāraṃ paṭhamaṃ , dutiyaṃ cetiyavhayaṃ ;
Thūpārāmaṃ tu tatiyaṃ , thūpapubbaṅgamaṃ subhaṃ .
18.
Catutthaṃ tu mahābodhi-patiṭṭhāpanameva ca ;
Thūpaṭhānīyabhūtassa , pañcamaṃ pana sādhukaṃ .
19.
Mahācetiyaṭhānamhi , silāthūpassa cāruno ;
Sambuddhagīvādhātussa , patiṭṭhāpanameva ca .
20.
Issarasamaṇaṃ
M0.117 chaṭṭhaṃ , tissavāpintusattamaṃ ;Aṭṭhamaṃ paṭhamaṃ thūpaṃ , navamaṃ vassagirivhayaṃ .
21.
Upāsikāvhayaṃ rammaṃ , tathā hatthāḷhakavhayaṃ ;
Bhikkhunupassake dve ’ me , bhikkhunī phāsukāraṇā .
22.
Hatthāḷhake osaritvā , bhikkhunīnaṃ upassaye ;
Gantvāna bhikkhusaṅghena , bhattaggahaṇakāraṇā .
23.
Hattasālaṃ sūpahāraṃ , mahāpāḷikanāmakaṃ ;
Sabbupakaraṇūpetaṃ , sampattaparicārikaṃ .
24.
Tathā bhikkhusahassassa , saparikkhāramuttamaṃ ;
Pavāraṇāya dānañca , anuvassakameva ca .
25.
Nāgadīpe jambukola-vihāraṃ ta mhipaṭṭane ;
Tissamahāvihārañca , pācīnārāma meva ca .
26.
Iti etāni kammāni , laṃkājanahitatthiko ;
Devānaṃpiyatisso so , laṃkindo puññapaññavā .
27.
Paṭhameyeva vassamhi , kārāpesi guṇappiyo ;
Yāva jīvantunekāni , puññakammāni ācini .
28.
Ayaṃ dīpo ahu ṭhito , vijite tassa rājino ;
Vassāni cattālīsaṃ so , rājā rajjamakārayi .
29.
Tassa ’ cca ye taṃ kaniṭṭho , uttiyo iti vissuto ;
Rājaputto aputtaṃ taṃ , rajjaṃ kāresi sādhukaṃ .
30.
Mahāmahindatthero tu , jinasāsanamuttamaṃ ;
Pariyattiṃ paṭipattiṃ , paṭivedhañca sādhukaṃ .
31.
Laṃkādīpamhi dīpetvā , laṃkādīpo mahāgaṇi ;
Laṃkāyaso satthu kappo , katvā laṃkāhitaṃ bahuṃ .
32.
Tassa uttiyarājassa , jayavassamhi aṭṭhame ;
Antovassaṃ saṭṭhivasso , cetiyapabbate vasaṃ .
33.
Assayujassa māsassa , sukkapakkhaṭhame dine ;
Parinibbāyite netaṃ , dinaṃ tannāmakaṃ ahu .
34.
[ Nibbutassa
M0.118 mahindassa , aṭṭhamiyaṃ dine pana ,Tena taṃ divasaṃ nāma , aṭṭhamiyāti sammataṃ .
]
35.
Taṃ sutvā uttiyo rājā , sokasallasamappito ;
Gantvāna theraṃ vanditvā kanditvā bahudhā bahuṃ .
36.
Āsittagandhatelāya , bahuṃ sovaṇṇadoṇiyā ;
Theradebhaṃ khipāpetvā , taṃ doṇiṃ sādhuphussitaṃ .
37.
Sovaṇṇakūṭāgāramhi , ṭhapāpetvā alaṅkate ;
Kūṭāgāraṃ gāhayitvā , kārento sādhukīḷitaṃ .
38.
Mahatā ca janoghena , āgatenatato tato ;
Mahatā ca baloghena , kārento pūjanāvidhiṃ .
39.
Alaṅkatena maggena , bahudhā ’ laṅkataṃ puraṃ ;
Ānayitvāna nagare , cāretvā rājavīthiyo .
40.
Mahāvihāraṃ ānetvā , ettha pañhambamāḷake ;
Kuṭāgāraṃ ṭhapāpetvā , sattāhaṃ so mahīpati .
41.
Toraṇaddhajapupphehi , gandhapuṇṇaghaṭehi ca ;
Vihārañca samantā ca , maṇḍihaṃ yojanattayaṃ .
42.
Ahu rājānubhāvena , dīpantu sakalaṃ pana ;
Ānubhāvena devānaṃ , tathevā ’ laṅkataṃ ahu .
43.
Nānāpūjaṃ kārayitvā , sattāhaṃ so mahīpati ;
Puratthimadisābhāge , therānaṃ baddhamāḷake .
44.
Kāretvā gandhacitakaṃ , mahāthūpaṃ padakkhiṇaṃ ;
Karonto tattha netvā taṃ , kūṭāgāraṃ manoramaṃ .
45.
Citakamhi ṭhapāpetvā , sakkāraṃ antimaṃ akā ;
Cetiyañcettha kāresi , gāhā petvāna dhātuyo .
46.
Upaḍḍhadhātuṃ
M0.119 gāhetvā , cetiye pabbatepi ca ;Sabbesu ca vihāresu , thūpe kāresi khattiyo .
47.
Isino dehanikkhepa-kataṭhānañhi tassa taṃ ;
Vuccate bahumānena , isibhūmaṅganaṃ iti .
48.
Tato pabhutya ’ riyānaṃ , samantā yojanattaye ;
Sarīraṃ āharitvāna , tamhi desamhi ḍayhati .
49.
Saṅghamittā mahātherī , mahā ’ bhiññā mahāmatī ;
Katvā sāsanakiccāni , tathā lokahitaṃ bahuṃ .
50.
Ekūnasaṭṭhivassā sā , uttiyasse ’ va rājino ;
Vassamhi navame kheme , hatthāḷhakaupassaye .
51.
Vasantī parinibbāyī , rājā tassāpi kārayi ;
Therassa viya sattāhaṃ , pūjāsakkāra muttamaṃ .
52.
Sabbā alaṅkatā laṃkā , therassa viya āsi ca ;
Kūṭāgāragataṃ theri-dehaṃ sattadinaccaye .
53.
Nikkhāmetvāna nagaraṃ , thūparāma puratthato ;
Cittasālā samīpamhi , mahābodhipa dassaye .
54.
Theriyā vuṭṭhaṭhānamhi , aggikicca makārayi ;
Thūpañca tattha kāresi , uttiyo so mahīpati .
55.
Pañcāpi te mahātherā , therāriṭṭhādayopi ca ;
Tathā ’ neka sahassāni , bhikkhu khīṇāsavāpi ca .
56.
Saṅghamittā pabhutiyo , tā ca dvādasatheriyo ;
Khīṇāsavā bhikkhuniyo , sahassāni bahūni ca .
57.
Bahussutā mahāpaññā , vinayādijānāgamaṃ ;
Jotayitvāna kālena , payātā ’ niccatāvasaṃ .
58.
Dasavassāni so rājā , rajjaṃ kāresi uttiyo ;
Evaṃ aniccatā esā , sabbalokavināsinī .
59.
Taṃ
M0.120 etaṃ atisāhasaṃ atibalaṃ na vāriyaṃ naro ;Jānantopi aniccataṃ bhavagate nibbindateneva ca ;
Nibbindo viratiṃ ratiṃ na kurute pāpehi puññehi ca ;
Tasse ’ sāatimohajālabalatājānampi sammuyhatīti .
Sujanappasādasaṃvegatthāya kate mahāvaṃse
Theraparinibbānaṃ nāma
Vīsatimo paricchedo .