Tusitapuragamanaṃ
1.
Aniṭṭhite chattakamme , sudhākamme ca cetiye ;
Māraṇantikarogena , rājā āsi gilānako .
2.
Tissaṃ pakkosayitvā so , kaniṭṭhaṃ dīghavāpito ;
‘‘ Thūpe aniṭṭhitaṃ kammaṃ , niṭṭhāpehīti abravi .
3.
Bhātuno dubbalattāso , tunnavāyehi kāriya ;
Kañcukaṃ suddhavatthehi , tena chādiya cetiyaṃ .
4.
Cittakārehi kāresi , vedikaṃ tattha sādhukaṃ ;
Pantipuṇṇaghaṭānañca , pañcaṅgulakapantikaṃ .
5.
Chattākārehi kāresi , chattaṃ veḷumayaṃ tathā ;
Kharapattamaye canda-sūriye muddhavediyaṃ .
6.
Lākhākuṅkumakehe ’ taṃ , cittayitvā sucittitaṃ ;
Rañño nivedayi ’’ thūpe , kattabbaṃ niṭṭhitaṃ ’’ iti .
7.
Sivikāya nipajjitvā , idhāgantvā mahīpati ;
Padakkhiṇaṃ karitvāna , sivikāye ’ va cetiyaṃ .
8.
Vanditvā
M0.186 dakkhiṇadvāre , sayane bhūmisanthate ;Sayitvā dakkhiṇapassena , so mahāthūpa muttamaṃ .
9.
Sayitvā vāmapassesa , lohapāsāda muttamaṃ ;
Passanto sumano āsi , bhikkhusaṅghapurekkhato .
10.
Gilānapucchanatthāya , āgatāhi tato tato ;
Channavutikoṭiyo bhikkhū , tasmiṃ āsuṃ samāgame .
11.
Gaṇasajjhāyamakaruṃ , vaggabandhena bhikkhavo ;
Theraputtābhayaṃ theraṃ , tatthā ’ disvā mahīpati .
12.
Aṭṭhavīsa mahāyuddhaṃ , yujjhanto aparājayaṃ ;
Yo so na paccudāvatto , mahāyodho vasī mama .
13.
Maccuyuddhamhi sampatte , disvā maññe parājayaṃ ;
Idāni so maṃ no peti , thero theraputtabhayo .
14.
Iti cintayi sothero , jānitvā tassa cintitaṃ ;
Karindanadiyā sise , vasaṃ pañjalipabbate .
15.
Pañcakhīṇāsavasata-parivārena iddhiyā ;
Nabhasāgamma rājānaṃ , aṭṭhāsi parivāriya .
16.
Rājā disvā pasanno taṃ , purato ca nisīdiya ;
Tumhe dasamahāyodhe , gaṇhitvāna pure ahaṃ .
17.
Yujjhiṃ idāni eko ’ va , maccunā yuddhamārabhiṃ ;
Maccusattuṃ parājetuṃ , na sakkomī ’’ ti āha ca .
18.
Āha thero ‘‘ mahārāja-mā bhāyi manujādhipa ;
Kilesasattuṃ ajitvā , ajeyyo maccusattuko .
19.
Sabbampi saṅkhāragataṃ , avassaṃyeva bhijjati ;
‘‘ Aniccā sabbasaṅkhārā ’’, iti vuttaṃhi satthunā .
20.
Lajjā sārajjarahitā , buddhepe ’ ti aniccatā ;
Tasmā aniccā saṅkhārā , dukkhā ’ nattāti cintaya .
21.
Dutiye attābhāvepi , dhammacchando mahāhite ;
Upaṭṭhite devaloke , hitvā dibbaṃ sukhaṃ tuvaṃ .
22.
Idhāgamma bahuṃ puññaṃ , akāsi ca anekadhā ;
Karaṇampekarajjassa , sāsanujjotanāyate .
23.
Mahāpuññakataṃ
M0.187 puññaṃ , yāvajjadivasā tayā ;Sabbaṃnussaramevaṃ te , sukhaṃ sajju bhavissati .
24.
Therassavacanaṃ sutvā , rājā attamano ahu ;
‘‘ Avassayo maccuyuddhepi , tvaṃ me sī ’’ ti abhāsitaṃ .
25.
Tadā ca āharāpetvā , pahaṭṭho puñña potthakaṃ ;
Vācetuṃ lekhakaṃ āha , so taṃ vācesi potthakaṃ .
26.
Ekūnasatavihārā , mahārājena kāritā ;
Ekūnavīsakoṭīhi , vihāro marica vaṭṭi ca .
27.
Uttamo lohapāsādo ,
Tiṃsakoṭīhi kārito ;
Mahāthūpe anagghāni ,
Kāritā catuvīsati .
28.
Mahāthūpamhi sesāni , kāritāni subuddhinā ;
Koṭisahassaṃ agghanti , mahārājā ’’ ti vācayi .
29.
‘‘ Koṭṭhanāmamhi malaye , akkhakkhāyika chātake ;
Kuṇḍalāni mahagghāni , duve datvāna gaṇhiya .
30.
Khīṇāsavānaṃ pañcannaṃ , mahātherāna muttamo ;
Dinno pasannacittena , kaṅguambilapiṇḍako .
31.
Cūḷaṅganiya yuddhamhi , parājitvā palāyatā ;
Kālaṃ ghosāpayitvāna , āgatassa vihāyasā .
32.
Khīṇāsavassa yatino , attānamanapekkhiya ;
Dinnaṃ sarakabhattan ’ ti , vutte āha mahīpati .
33.
Vihāramahasattāhe , pāsādassa mahetathā ;
Thūpārambhe tu sattāhe , tathā dhātunidhānake .
34.
Cātuddisassa ubhato , saṅghassa ubhato mayā ;
Mahārahaṃ mahādānaṃ , avisesaṃ pavattitaṃ .
35.
Mahāvesākhapūjā ca , catuvīsati kārayi ;
Dīpe saṅghassa tikkhattuṃ , ticīvaramadāpayi .
36.
Sattasatta
M0.188 dināneva , dīpe rajjamahaṃ imaṃ ;Pañcakkhattuṃ sāsanamhi , adāsiṃ haṭṭhamānaso .
37.
Satataṃ dvādasaṭhāne , sappinā suddhavaṭṭiyā ;
Dīpasahassaṃ jālesiṃ , pūjento sugataṃ ahaṃ .
38.
Niccaṃ aṭṭhārasaṭhāne , vajjehi vihitaṃ ahaṃ ;
Gilāna bhattabhesajjaṃ , gilānānamadāpayiṃ .
39.
Catuttālīsaṭhānamhi , saṅkhataṃ madhupāyasaṃ ;
Tattakesveva ṭhānesu , telullopakameva ca .
40.
Ghate pakke mahājāla , pūve ṭhānamhi tattake ;
Tatheva saha bhattehi , nicca emava adāpayiṃ .
41.
Uposathesu divasesu , māse māse ca aṭṭhasu ;
Laṃkādīpe vihāresu , dīpa telamadāpayiṃ .
42.
Dhammadānaṃ mahantanti , sutvā amisadānato ;
Loha pāsādato heṭṭhā , saṅghamajjhamhi āsane .
43.
‘‘ Osāressāmi saṅghassa , maṅgalasutta ’’ miccahaṃ ;
Nisinno osārayituṃ , nāsakkhiṃ saṅghagāravā .
44.
Tatoppabhuti laṃkāya , vihāresu tahiṃ tahiṃ ;
Dhammakathaṃ kathāpesiṃ , sakkaritvāna desake .
45.
Dhammakathika ssekassa , sappiphāṇitasakkharaṃ ;
Nāḷiṃ nāḷimadāpesiṃ , dāpesiṃ caturaṅgulaṃ .
46.
Muṭṭhikaṃ yaṭṭhimadhukaṃ , dāpesiṃ sāṭakadvayaṃ ;
Sabbaṃpissariye dānaṃ , name hāsesi mānasaṃ .
47.
Jīvitaṃ anapekkhitvā , duggatena satā mayā ;
Dinna dāna dvayaṃyeva , taṃ me hāsesi mānasaṃ .
48.
Taṃ sutvā abhayo thero , taṃ dānadvayameva so ;
Rañño cittappasādatthaṃ , saṃ vaṇṇesi anekadhā .
49.
Tesu pañcasu theresu , kaṅguambilagāhako ;
Maliya deva mahāthero , sumanakūṭamhi pabbate .
50.
Navannaṃ
M0.189 bhikkhusatānaṃ , datvā taṃ paribhuñji so ;Pathavīcālako dhamma , suttathero tu taṃ pana .
51.
Kalyāṇikavihāramhi , bhikkhūnaṃ saṃvibhājiya ;
Dasaddhasa tasaṅkhānaṃ , paribhoga makāsayaṃ .
52.
Talaṅgara vāsiko dhamma , dinnatthero piyaṅguke ;
Dīpe dasasahassānaṃ , datvāna paribhuñjitaṃ .
53.
Maṅgaṇavāsiko khudda , tissatthero mahiddhiko ;
Kelāse saṭṭhisahassānaṃ , datvāna paribhuñji taṃ .
54.
Mahābyaggho ca thero taṃ , ukkanagaravihārake ;
Datvā satānaṃ sattānaṃ , paribhogamakāsayaṃ .
55.
Sarakabhattagāhī tu , thero piyaṅgudīpake ;
Dvādasa bhikkhusahassānaṃ , datvāna paribhuñjitaṃ .
56.
Iti vatvā ’ bhayatthero , rañño hāsesi mānasaṃ ;
Rājā cittaṃ pasādetvā , taṃ theraṃ idha mabruvi .
57.
‘‘ Catuvīsativassāni , saṅghassa upakārako ;
Aha mevaṃ hotu kāyo ’ pi , saṅghassa upakārako .
58.
Mahāthūpa dassanaṭhāne , saṅghassa kammamāḷake ;
Sarīraṃ saṅghadāsassa , tumhe jhāpetha me ’’ iti .
59.
Kaniṭṭhaṃ āha ‘‘ bho tissa , mahāthūpe aniṭṭhitaṃ ;
Niṭṭhāpehi tuvaṃ sabbaṃ , kammaṃ sakkacca sādhukaṃ .
60.
Sāyaṃ pāto ca pupphāni , mahāthūpamhi pūjaya ;
Tikkhattuṃ upahārañca , mahāthūpassa kāraya .
61.
Paṭiyāditañca yaṃ vattaṃ , mayā sugata sāsane ;
Sabbaṃ aparihāpetvā , tāta vattaya taṃ tuvaṃ .
62.
Saṅghassa tāta kiccesu , mā pamajjittha sabbadā ’’;
Itaṃ taṃ anusāsitvā , tuṇhī āsi mahīpati .
63.
Taṅkhaṇaṃ
M0.190 gaṇasajjhāyaṃ , bhikkhusaṅgho akāsi ca ;Devatā cha rathe ceva , chahi devehi ānayuṃ .
64.
Yācuṃ visuṃ visuṃ devā , rājānaṃ te rathe ṭhitā ;
‘‘ Amhākaṃ devalokaṃ tvaṃ , ehi rājamanoramaṃ ’’.
65.
Rājā tesaṃ vaco sutvā ,‘‘ yāva dhammaṃ suṇomahaṃ ;
Adhivāsetha tāvā ’’ ti , hatthākārena vārayi .
66.
Vāreti gaṇasajjhāya , mībhi mantvāna bhikkhavo ;
Sajjhāyaṃ ṭhapayuṃ rājā , pucchitaṃ ṭhānakāraṇaṃ .
67.
‘‘ Āgamethā ’’ ti saññāya , dinnattā ’ ti vadiṃsu te ;
Rājā ‘‘ netaṃ tathā bhante ’’, iti vatvāna taṃ vadi .
68.
Taṃ sutvāna janā keci ,‘‘ bhīto maccubhayā ayaṃ ;
Lālappatī ’’ ti maññiṃsu , tesaṃ kaṅkhāvinodanaṃ .
69.
Kāretuṃ abhayatthero , rājānaṃ evamāha so ;
‘‘ Jānāpetuṃ kathaṃ sakkā , ānītā te rathā ’’ iti .
70.
Pupphadānaṃ khipāpesi , rāja nabhasi paṇḍito ;
Tāni laggāni lambiṃsu , rathīsāsu visuṃ visuṃ .
71.
Ākāse lambamānāni , tāni disvā mahājano ;
Kaṅkhaṃ paṭivinodesi , rājā theramabhāsitaṃ .
72.
‘‘ Katamo devaloko hi ,
Rammo bhante ’’ ti so bruvi ;
‘‘ Tusinānaṃ puraṃ rāja ,
Rammaṃ ’’ iti sataṃ mataṃ .
73.
Buddhabhāvāya samayaṃ , olokento mahādayo ;
Metteyyo bodhisatto hi , vasate tusite pure .
74.
Therassa vacanaṃ sutvā , mahārājā mahāmatī ;
Olokento mahāthūpaṃ , nipannova nimīlayi .
75.
Cavitvā taṃkhaṇaṃyeva , tusitā ahaṭe rathe ;
Nibbattitvā ṭhitoyeva , dibbadeho adissatha .
76.
Katassa
M0.191 puññakammassa , phalaṃ dassetumattano ;Mahājanassa dassento , attānaṃ samalaṅkataṃ .
77.
Rathaṭṭhoyeva tikkhattuṃ , mahāthūpaṃ padakkhiṇaṃ ;
Katvāna thūpaṃ saṅghañca , vanditvā tusitaṃ agā .
78.
Nāṭakiyo idhāgantvā , makuṭaṃ yattha mocayuṃ ;
‘‘ Makuṭamuttasālā ’’ ti , ettha sālā katā ahu .
79.
Citake ṭhapite raññe , sarīramhi mahājano ;
Yatthāravi ‘‘ rāvavaṭṭi-sālā ’’ nāma tahiṃ ahu .
80.
Rañño sarīraṃ jhāpesuṃ , yasmiṃ nissīmamāḷake ;
So eva māḷako ettha , vuccate ‘‘ rāja māḷako ’’.
81.
Duṭṭhagāmaṇirājā so , rājā nāmāraho mahā ;
Metteyyassa bhagavato , hessati aggasāvako .
82.
Rañño pitā pitā tassa ,
Mātā mātā bhavissati ;
Saddhātisso kaniṭṭho tu ,
Dutiyo hessati sāvako .
83.
Sālirājakumāro yo ,
Tassa rañño suto tuso ;
Metteyyassa bhagavato ,
Puttoyeva bhavissati .
84.
Evaṃ yo kusalaparo karoti puññaṃ ,
Chādento aniyatapāpakaṃ bahumpi ;
So saggaṃ sakale rami vo payāti tasmā ,
Sappañño sa tatarato bhaveyya puññeti .
Sujanappasādasaṃvegatthāya kate mahāvaṃse
Tusitapuragamanaṃ nāma
Dvattiṃsatimo paricchedo