6-7.Kuṇḍaliyasuttādivaṇṇanā
187-188.
Chaṭṭhe
M3.183 ārāmanissayīti ārāmaṃ nissāya vasanabhāvena ārāmanissayī .Parisāvacaroti parisāya avacaro .
Parisaṃ nāma bālāpi , paṇḍitāpi osaranti , yo pana parappavādaṃ madditvā attano vādaṃ dīpetuṃ sakkoti , ayaṃ parisāvacaro nāma .
Ārāmena ārāman ti ārāmeneva ārāmaṃ anucaṅkamāmi , na bāhirenāti attho .
Uyyānena uyyānan ti etthāpi eseva nayo .
Aññena vā ārāmena pavisitvā aññaṃ ārāmaṃ , aññena uyyānena aññaṃ uyyānanti ayamettha attho .
Itivādappamokkhānisaṃsan ti ‘‘ evaṃ pucchā hoti , evaṃ vissajjanaṃ , evaṃ gahaṇaṃ , evaṃ nibbeṭhanan ’’ ti iminā nayena itivādo hoti itivādappamokkhoti etaṃ ānisaṃsaṃ .
Upārambhānisaṃsan ti ‘‘ ayaṃ pucchāya doso , ayaṃ vissajjane ’’ ti evaṃ vādadosānisaṃsaṃ .
Kathaṃ bhāvito ca , kuṇḍaliya , indriyasaṃvaroti satthā ‘‘ ettakaṃ ṭhānaṃ paribbājakena pucchitaṃ , idāni pucchituṃ na sakkotī ’’ ti ñatvā ‘‘ na tāva ayaṃ desanā yathānusandhiṃ gatā .
Idāni naṃ yathānusandhiṃ pāpessāmī ’’ ti sayameva pucchanto imaṃ desanaṃ ārabhi .
Tattha manāpaṃ nābhijjhatīti iṭṭhārammaṇaṃ nābhijjhāyati .
Nābhihaṃsatīti na sāmisāya tuṭṭhiyā abhihaṃsati .
Tassa ṭhito ca kāyo hoti , ṭhitaṃ cittaṃ ajjhattan ti tassa nāmakāyo ca cittañca gocarajjhatte ṭhitaṃ hoti .
Susaṇṭhitan ti kammaṭṭhānavasena suṭṭhu saṇṭhitaṃ .
Suvimuttan ti kammaṭṭhānavimuttiyā suvimuttaṃ .
Amanāpan ti aniṭṭhārammaṇaṃ .
Na maṅku hotīti tasmiṃ na maṅku hoti .
Appatiṭṭhitacittoti kilesavasena
P3.146 aṭṭhitacitto .Adīnamānasoti domanassavasena adīnacitto .
Abyāpannacetasoti dosavasena apūticitto .
Evaṃ bhāvito kho , kuṇḍaliya , indriyasaṃvaro evaṃ bahulīkato tīṇi sucaritāni paripūretīti ettha evaṃ sucaritapūraṇaṃ veditabbaṃ – imesu tāva chasu dvāresu aṭṭhārasa duccaritāni
V3.183 honti .Kathaṃ ?
Cakkhudvāre tāva
M3.184 iṭṭhārammaṇe āpāthagate kāyaṅgavācaṅgāni acopetvā tasmiṃ ārammaṇe lobhaṃ uppādentassa manoduccaritaṃ hoti .Lobhasahagatena cittena ‘‘ aho vatidaṃ iṭṭhaṃ kantaṃ manāpan ’’ ti bhaṇantassa vacīduccaritaṃ , tadeva hatthena parāmasantassa kāyaduccaritaṃ .
Sesadvāresupi eseva nayo .
Ayaṃ pana viseso – sotadvārasmiñhi saddārammaṇassa vatthubhūtaṃ saṅkhapaṇavāditūriyabhaṇḍaṃ anāmāsaṃ āmasantassa , ghānadvāre gandhārammaṇassa vatthubhūtaṃ gandhamālādiṃ , jivhādvāre rasārammaṇassa vatthubhūtaṃ macchamaṃsādiṃ , kāyadvāre phoṭṭhabbārammaṇassa vatthubhūtaṃ vatthatūlakapāvārādiṃ , manodvāre paññattivasena dhammārammaṇabhūtaṃ sappitelamadhuphāṇitādiṃ āmasantassa kāyaduccaritaṃ veditabbaṃ .
Saṅkhepato panettha chasu dvāresu kāyavītikkamo kāyaduccaritaṃ , vacīvītikkamo vacīduccaritaṃ , manovītikkamo manoduccaritanti tīṇeva duccaritāni honti .
Ayaṃ pana bhikkhu attano bhāvanāpaṭisaṅkhāne ṭhito imāni duccaritāni sucaritaṃ katvā vipariṇāmeti .
Kathaṃ ?
Cakkhudvāre tāva iṭṭhārammaṇe āpāthagate kāyaṅgavācaṅgāni acāletvā rūpārammaṇaṃ vipassanaṃ paṭṭhāpayato manosucaritaṃ hoti , vipassanāsahagatena cittena khayadhammaṃ vayadhammanti bhaṇantassa vacīsucaritaṃ ,‘‘ anāmāsabhaṇḍaṃ etan ’’ ti anāmasantassa kāyasucaritaṃ .
Sesadvāresupi eseva nayo .
Evaṃ imāni vitthārato aṭṭhārasa sucaritāni honti .
Saṅkhepato
P3.147 panetthāpi chasu dvāresu kāyasaṃvaro kāyasucaritaṃ , vacīsaṃvaro vacīsucaritaṃ , manosaṃvaro manosucaritanti tīṇeva sucaritāni honti .Evaṃ indriyasaṃvaro tīṇi sucaritāni paripūretīti veditabbo .
Ettāvatā sīlānurakkhitaṃ indriyasaṃvarasīlaṃ kathitaṃ .
Kāyaduccaritaṃ pahāyātiādīsu tividhaṃ kāyaduccaritaṃ , catubbidhaṃ vacīduccaritaṃ , tividhaṃ manoduccaritaṃ .
Tassa paṭipakkhavasena kāyasucaritādīni veditabbāni .
Ettāvatā kāyasaṃvaravacīsaṃvarehi pātimokkhasīlaṃ , manosaṃvarena tīṇi sīlānīti catupārisuddhisīlaṃ kathitaṃ hoti .
Sakale pana imasmiṃ sutte sucaritamūlakā satipaṭṭhānā lokuttaramissakā , sattannaṃ bojjhaṅgānaṃ
M3.185 mūlabhūtā satipaṭṭhānā pubbabhāgā , tepi satipaṭṭhānamūlakā bojjhaṅgā pubbabhāgāva .Vijjāvimuttimūlakā pana lokuttarāva kathitāti veditabbā .
Sattamaṃ uttānameva .